Bosnische troepen waren door verdeeldheid verzwakt

De Bosnische troepen in Srebrenica zijn door een gebrekkige leiding en interne verdeeldheid niet in staat geweest de enclave te verdedigen....

Van onze verslaggever

Ewoud Nysingh

DEN HAAG

De Britse majoor die het stuk op 26 juli vorig jaar heeft opgesteld, beëindigt zijn vernietigende analyse over het optreden van de 28ste Divisie van het Bosnische leger (ABiH), dat in de enclave opereerde, als volgt: 'Het ABiH zou in staat zijn geweest de enclave voor een langere periode te verdedigen, als er een goede leiding was geweest.'

De Bosnische regering wilde dat de enclave zou worden verdedigd, liefst in samenwerking met Dutchbat. Tot woede van de Moslims in Srebrenica bood Dutchbat geen verzet tegen de Serviërs. Zij hadden niet begrepen dat de VN-soldaten daar geen opdracht toe hadden.

'Wie denkt dat de Bosnische regering de enclave Srebrenica vorig jaar met opzet heeft laten vallen zit er echt naast,' zegt de Bosnische ambassadeur bij de Verenigde Naties, Mohammed Sacirbey. 'We wilden niet dat Srebrenica viel. De enclave was strategisch van groot belang. We streefden naar incorporatie bij de Bosnië.' Sarajevo zou de enclave ook hebben willen houden om uit te ruilen tegen ander gebied.

De Moslim-strijders waren volgens Sacirbey niet goed genoeg bewapend. De VN-ambassadeur onthult een jaar na de val op 11 juli, dat zijn regering er niet in is geslaagd genoeg wapens de enclave binnen te smokkelen. 'Vier van onze helikopters zijn neergeschoten.' De pogingen de 28ste Divisie van het Bosnische leger (ABiH) te bewapenen, waren illegaal. Alle partijen waren akkoord dat de enclave gedemilitariseerd zou worden.

De Moslim-strijders hadden lichte en enkele zware wapens ingeleverd, maar dat was lang niet alles. Volgens het VN-rapport waren er zo'n vierduizend Moslim-soldaten in de enclave. 'Het was voor de aanval onduidelijk of ze allemaal bewapend waren, maar we gingen ervan uit dat ten minste de helft van hen de beschikking had over semi-automatische en handvuurwapens, lichte mortieren en anti-tankwapens, waaronder raketwerpers en modernere types waarmee tanks konden worden uitgeschakeld. Er zijn berichten dat veel wapens zijn weggeworpen tijdens de mars naar veilig gebied.' De majoor voegt daar als 'commentaar' aan toe: 'Dit suggereert dat er geen discipline meer was en dat er weinig controle werd uitgeoefend, want zulke wapens hadden beter verborgen kunnen worden voor toekomstig gebruik door guerrilla-eenheden.'

Sacirbey wil niet ingaan op de vraag waarom de lokale commandant van de ABiH, Naser Oric, afwezig was toen de enclave viel. Volgens onbevestigde berichten dreef Oric een lucratieve zwarte handel met de Bosnische Serviërs. Oric heeft ook de uitvallen geleid op de Bosnische Serviërs. Omdat Dutchbat daar over klaagde, zou Sarajevo hem hebben teruggeroepen. Ook wordt geopperd dat de lokale Moslim-politici zouden hebben willen meedelen in de winst. Toen Oric dat weigerde zouden zij bij de partijleiding in Sarajevo hebben geklaagd.

Sacirbey: 'Er was een reden voor, meer kan ik niet zeggen.' Het VN-rapport: 'Oric, de charismatische commandant van Srebrenica, heeft geen toestemming gekregen terug te keren van de Bosnische regering of het 2de Legerkorps (daar valt de 28ste Divisie onder, red.) Wat de reden ook was, het had als gevolg dat de lokale commandanten niet in staat waren enige beslissende actie te ondernemen. Dit kwam niet onverwachts, omdat al langer duidelijk was dat er facties in de enclave waren die alleen door Oric in de hand konden worden gehouden.

'Zulfo Tursunovic, de commandant van de 281ste Brigade (een onderdeel van de 28ste Divisie, red.) wilde agressiever optreden tegen de Bosnische Serviërs. In zijn operatiegebied is dan ook het hevigst verzet geboden. Berichten over Zulfo spreken elkaar tegen. Hij zou soldaten voedsel en geld hebben geboden als ze bleven vechten, terwijl ook wordt gezegd dat hij een van degenen was die zeiden dat moest worden teruggetrokken.'

Het commentaar van de majoor: 'Het is mogelijk dat hij zich tenslotte realiseerde dat de toestand hopeloos was en dat hij probeerde zich tenminste op een georganiseerde wijze terug te trekken.'

Dan vervolgt de analyse: 'Ramiz, de plaastvervangend bevelhebber van de 28ste Divisie heeft niet eens een poging ondernomen om de zware wapens terug te nemen, die waren ingenomen door de VN. Commentaar: Het is makkelijk om complottheorieën te bedenken, maar de 'leiding' lijkt weinig of niets te hebben gedaan om de situatie te coördineren/verbeteren.'

Het rapport geeft twee mogelijke verklaringen voor het terugtrekken van de Moslim-strijders: 'Het Bosnische leger plande de terugtrekking al lang voordat het echt nodig was. Deze stelling wordt ondersteund door de zwakke tegenstand die werd geboden. Of: de terugtrekking is zonder planning vooraf uitgevoerd door kleine groepen die hinderlagen legden om de hoofdmacht door te laten.'

Minister Van Defensie Voorhoeve heeft geconstateerd dat de uitbraak door het Bosnische opperbevel 'een geslaagde militaire operatie' werd genoemd, 'ondanks de slachting die Mladic onder de wegtrekkende strijders aanrichtte'. Volgens de VN hebben de bevelhebbers van het 2de Legerkorps in Tuzla nog veel moeite gehad om de daar aangekomen soldaten weer in het gareel te brengen. Zij voelden zich in de steek gelaten door hun politici, en hebben in enkele gevallen soldaten van het 2de Legerkorps aangevallen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden