Bosniërs moeten het nu maar zonder SFOR doen

Sinds 1996 bewaken Nederlandse SFOR-militairen de vrede in Bosnië. Nu de veiligheid is verbeterd, kan het prikkeldraad opgerold en worden bases ontmanteld....

De Bosnische personeelsleden, van wie sommigen al tien jaar voor het Nederlandse leger werkten, zijn reeds ontslagen. SFOR, ooit zo'n 60 duizend man sterk, krimpt sterk in.

'Bij oprichting van SFOR in 1996 heb ik hier nog de eerste tent neergezet', vertelt adjudant Fokko Hadderingh, wandelend door blubber en sneeuw. 'Nu mag ik het kamp afbreken.' 'Over vier weken', zegt zijn collega luitenant-kolonel Ton Nijkamp, 'trek ik de laatste haring eruit. We hebben veel bereikt, maar de Bosniërs moeten het nu maar zelf doen.'

Bosnië? De Nederlandse militair zit toch vooral in Irak? 'De gemiddelde Nederlander weet niet eens dat we nog in Bosnië zijn', zegt landmachtbevelhebber Marcel Urlings tijdens een bezoek aan de Nederlandse SFOR-eenheden. 'SFOR is niet de bekendste missie van de krijgsmacht.' Twaalf jaar heeft Nederland nu troepen op de Balkan en de vraag rijst hoe lang het leger nog in Bosnië moet zitten.

De negen jaar oude deelname aan SFOR mag vrij onbekend zijn en nauwelijks aandacht krijgen, het is zeker niet de minste vredesmissie. Van de 2529 Nederlandse militairen die nu deel uitmaken van vredesmachten in het buitenland, zijn er zo'n duizend gestationeerd in de vroegere Joegoslavische republiek. In 2002, toen 1300 soldaten dienden in Bosnië, slokte de SFOR-deelname 147 miljoen euro op van de 363 miljoen euro die Den Haag spendeerde aan uitzendingen.

Zo'n drieduizend soldaten zijn elke zes maanden, de maximale uitzendperiode, betrokken bij de periodieke SFOR-rotatie. Duizend worden uitgezonden, duizend bereiden zich erop voor en de duizend die terugkomen, zijn een jaar niet beschikbaar voor nieuwe missies. Voor een krijgsmacht die kampt met hoge 'uitzenddruk', legt SFOR een flink beslag op de beschikbare militairen.

Urlings: 'Dit is onze achtertuin, we hebben veel in Bosnië geïnvesteerd. Maar je kunt hier niet twintig jaar blijven.' Op de Nederlandse basis bij Bugojno, op een halfuur vliegen per helikopter van het Bosnisch-Servische bolwerk Banja Luka, treurt bataljonscommandant Gijs van Keulen niet om de geringe aandacht voor de Bosnië-missie. 'Het is logisch dat de nadruk nu ligt op andere uitzendingen, zoals Irak. Maar zo'n duizend man doen nog heel goed werk hier.'

Omdat SFOR door de verbeterde veiligheidssituatie wordt verkleind, zal het aantal Nederlanders in april worden teruggebracht tot ongeveer vijfhonderd militairen. SFOR gaat ook over op een nieuwe werkwijze: soldaten verlaten hun bases en gaan wonen en werken tussen de bevolking.

In het centrum van Novi Travnik wonen majoor Ronald Eimers en 21 anderen sinds twee weken al in een opgeknapt pand, pal naast een café en een verzekeringskantoor.

'We willen van de basis weg, het prikkeldraad moet worden opgerold', zegt Eimers terwijl hijUrlings rondleidt. 'Op deze wijze willen we laten zien dat we vertrouwen hebben in de opbouw van Bosnië. Het gaat goed, dus kan SFOR afbouwen.'

De MOST-teams, die contact leggen met de Bosniërs, eten zelfs elke dag in het dorp om de bevolking te ontmoeten en vooral inlichtingen te verzamelen. Korporaal Alain Reiters maakt zich niet druk om zijn veiligheid. 'De mensen zijn heel vriendelijk.'

'We hebben de lokale politici duidelijk gemaakt dat het afbouwen niet meer dan logisch is', vertelt commandant Van Keulen in de huiskamer van het MOST-huis. 'Maar we hebben ze ook duidelijk gemaakt dat we hard kunnen blijven optreden als het nodig is.' Op de internationale basis bij Banja Luka benadrukt contingentscommandant Douwe Stallinga dat SFOR militair gezien 'bijna klaar' is in Bosnië.

Stallinga: 'Ooit moeten we hier ophouden. Er zijn plekken in de wereld waar militairen harder nodig zijn.

'De Bosniërs moeten dit jaar, waarin de EU deze missie overneemt, tonen dat ze op eigen benen kunnen staan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden