Bos helpt ING met legale wisseltruc

De markt durfde er, bijna letterlijk, geen cent meer voor te geven. Blindvaren op de inschatting van bank-verzekeraar ING was evenmin een optie....

Minister Wouter Bos (Financiën) belde met Dynamic Credit in New York en liet het gespecialiseerde bureau de zaak via de postcodes tot op wijkniveau uitpluizen. Wat zijn de kansen dat de omstreden Alt A-hypotheken worden afgelost? In welke Amerikaanse staten en straten zijn de risico’s groot? Waar valt het mee?

Al in de weken voor Kerstmis werd in New York druk geplust en gemind door Dynamic Credit, in 2003 mede opgericht door de Nederlander Tonko Gast. De uiteindelijke waardering – 28 miljard dollar voor 80 procent van de portefeuille – kwam vorige week. Daarop volgden de finale onderhandelingen tussen ING en de staat. Volgens Bos duurden de gesprekken zaterdag van half negen ’s avonds tot vijf uur ’s nachts, en zondag van drie uur ’s middags tot half twee ’s nachts.

De uitkomst is een even ingenieuze als ingewikkelde ‘kasstromenconstructie’ waar miljarden euro’s over en weer gaan. In 2010 denkt de staat daar 200 miljoen netto aan te verdienen. Maar waar de jaarlijkse stromen van de staat naar ING zijn gegarandeerd, zijn de gelden van ING naar de staat onzeker. Dat risico neemt Bos voor lief.

De beleggers reageerden opgelucht, want de Alt A-hypotheken hingen als een molensteen om de nek van ING. De uitkomst voor de belastingbetaler hangt echter af van de financiële armslag van de Amerikaanse huizenbezitters. Bos zou in het slechtste geval (25 procent kans) 600 miljoen dollar verliezen aan de deal. In het ‘basisscenario’ (75 procent kans) zou de schatkist met 2 miljard dollar worden gespekt.

Zo bezien lijkt de kwalificatie ‘rommelportefeuille’ overdreven. Sterker: het lijkt een gokje dat sommige private financiers wellicht ook zouden willen wagen. Maar alleen de staat kan zich de deal veroorloven. Want wat een bedrijf volgens de internationale boekhoudregels níet mag, mag Bos wel. De ambtenaren die de constructie uitwerkten, zijn trots op hun legale boekhoudtruc.

Het verschil is dat ING bij het waarderen van de hypotheekportefeuille wél moet letten op de marktwaarde. Als die verder daalt, wat de verwachting is, dan moet de bank daar op zijn balans een steeds grotere reserve tegenover stellen. Nu was dat 6,5 miljard dollar, die ING dus niet kon uitlenen aan bedrijven en particulieren.

Voor de staat is die marktwaarde irrelevant. Voor Bos is het alleen zaak goed bij te houden of en hoeveel er door de Amerikaanse huizenbezitters wordt afgelost. De staat kan immers niet failliet gaan, zo is de gedachte, en heeft geen morrende aandeelhouders.

De kern van de boekhoudtruc: ING blijft juridisch eigenaar van de hypotheken; de staat wordt voor 80 procent alleen economisch eigenaar van de binnenkomende rente en aflossingen en ‘simuleert’ zo een koop. Een private koper zou dat niet mogen, omdat de accountant dan nog steeds een grote reserve op de balans zou eisen.

Al bij de eerste kapitaalinjectie in de banken, in oktober, studeerde het ministerie van Financiën op de vraag of het de slechte hypotheekportefeuille van ING moest overnemen. Juist dat bezit immers schaadde op de beurs de reputatie van ING. Bos wilde echter eerst tot in detail weten wat hij dan binnenhaalde. Dat werd de uitzoekklus voor Dynamic Credit.

Voor wat hoort wat. De bonussen voor 2009 bij de ING-top ‘gaan weer op nul’, aldus Bos. En de bank heeft gezegd 25 miljard euro beschikbaar te stellen voor kredietverlening in Nederland. Maar harde garanties daarvoor ontbreken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden