Nieuws Johnson & Hunt

Boris Johnson stap dichter bij premierschap Verenigd Koninkrijk

De strijd om de opvolging van premier May spitst zich toe. Voor een rationele en inhoudelijke heroriëntatie hebben de Conservatieven nu even geen tijd.

Boris Johnson komt aan bij het huis van zijn vriendin Carrie Symonds in Londen. Beeld Getty Images

Boris Johnson staat met een voet in 10 Downing Street. Bij de laatste stemronde van de fractie kreeg de mascotte van Brexit donderdag 160 fractieleden achter zich, 83 meer dan de nummer twee Jeremy Hunt. Nu mogen de 160 duizend leden van de Conservatieve Partij bepalen wie van de twee premier wordt. Voor de True Blue Tories in den lande is Johnson de lieveling.

De Back Boris-campagne is vooralsnog vlekkeloos verlopen. Terwijl Johnson zo veel mogelijk de publiciteit meed, zorgde zijn campagneteam onder leiding van de gevreesde spindoctor Gavin Williamson ervoor dat zijn meest gevreesde rivalen – Dominic Raab, Rory Stewart, Sajid Javid, Michael Gove – dankzij tactisch stemmen een voor een afvielen. Over bleef Hunt, de minister van Buitenlandse Zaken die Johnson het minst vreest. Zijn veelzeggende bijnaam is ‘Continuity May’ en heeft bij het referendum tegen Brexit gestemd.

De grootste hobbel was Stewart, de charmerende, rationele en licht excentrieke politicus die wekenlang als het kwade geweten had gediend van Johnson en de andere leiderschapskandidaten met hun verleidelijke Brexit-beloften. Stewart, net als Johnson opgeleid op Eton en Oxford’s Balliol, had zich gepresenteerd als de enige realist. Nee, hij beloofde geen belastingenverlagingen. En ja, het Brexit-akkoord dat Theresa May had gesloten was het best haalbare voor de Britten.

Woensdag, uitgerekend op de verjaardag van Johnson (55), werd de lieveling van de progressieve Britten en van de oude garde binnen de Conservatieve Partij uit de strijd geknikkerd. Tijdens de campagne dook regelmatig de vraag op wat deze kandidaat met zijn sociaal-liberale geluid deed bij de Tories. Hij leek het zichzelf ook af te vragen. Halverwege het BBC-debat verloste hij zich van zijn stropdas. ‘Het gevoel bekroop me,’ zo verklaarde hij achteraf, ‘dat we op weg waren naar een alternatieve realiteit.’

Betere deal

In die alternatieve realiteit gaat de Britse regering, waarschijnlijk onder leiding van Johnson over een betere deal onderhandelen met de EU. Mocht dat niet lukken, dan komt er een no deal die tijdelijk wat ongemak zal veroorzaken, maar op den duur leidt tot de zonovergoten hoogvlakten waar Johnson tijdens de referendumcampagne over sprak. Er is geld voor een belastingverlaging voor de hogere middeninkomens, voor betere onderwijs en snel breedbandinternet voor de meest afgelegen boerderijen in Cumbria.

Waar de Conservatieve Partij politiek altijd zag als de kunst van het mogelijke, daar is het nu in de ban van de kunst van het onmogelijke. Pessimisme over wat politici kunnen bereiken, zeker in Brussel, heeft op het moment van de hoogste nood plaatsgemaakt voor het optimisme van Johnson die iets wegheeft van een romantische royalist uit de Engelse Burgeroorlog. Door de man die een hand uitreikte naar linkse kiezers te dumpen ten faveure van iemand die Nigel Farage onschadelijk wil maken, kiest de partij een rechtse koers.

Het opvallende is dat Johnson niet alleen de steun geniet van de geharnaste brexiteers binnen de partij, maar ook van remainers. Zelfs de Europagezinde oud-minister van Financiën George Osborne, een oude amice van de notoire Bullingdon Club, heeft zich achter Johnson geschaard. Iedereen projecteert zijn eigen verwachtingen op deze ‘Verlosser’. De een hoopt op Boris de Harde Brexiteer, de ander op Boris de Socialistenvreter weer een derde verlangt terug naar Boris de Sociaal-Liberale Burgemeester van Londen.

De regeringspartij doet wat Labour deed na het traumatische verlies van de verkiezingen van 2015: zoeken naar een vertrouwde leider, ver weg van het politieke centrum. Voor Labour was dat de socialist Jeremy Corbyn; voor de Tories, getraumatiseerd door een Brexit die op een catastrofe dreigt uit te lopen, is dat diens evenknie: Boris Johnson. Voor een koele, rationele en inhoudelijk heroriëntatie is nu even geen tijd bij de Conservatieven.  Wat nu zichtbaar is, is het veelbesproken overlevingsinstinct van ’s lands oudste partij.

Levensgevaar

Het is niet voor het eerst dat de Conservatieve Partij in levensgevaar verkeert. In 1846 ging de regering van premier Robert Peel ten onder door de protectionistische Graanwetten in te trekken die hadden bijgedragen aan de hongersnood in Ierland. Daarmee had hij woede veroorzaakt bij de machtige, conservatieve grootgrondbezitters. Een deel van de Conservatieven liep over naar de progressievere Whigs en het zou een kwart eeuw duren eerder de Tories weer alleen konden regeren.

Dat was onder leiding van de flamboyante Benjamin Disraeli, de oude opponent van Peel. De belangrijkste erfenis van Disraeli, lieveling van koningin Victoria, is de term One Nation, afkomstig uit zijn roman Sybil, or the Two Nations. Het verenigen van de natie, indertijd gespleten door de dickensiaanse ongelijkheid, werd voortaan het hogere doel van de Tories. Johnson, net als Disraeli auteur van erotische fictie, staat nu ook voor een verdeelde natie. Niet zozeer economisch, als wel sociaal-cultureel. Een gat dat lastiger te dichten valt.

Alexander Boris de Pfeffel Johnson 

Geboren 19 juni 1964 in New York

Twee keer getrouwd, twee keer gescheiden, minimaal vijf kinderen.

Studeerde: klassieken op Balliol, Oxford

Prominente functies: hoofdredacteur The Spectator, burgemeester van Londen en minister van Buitenlandse Zaken.

Thans: Kamerlid en columnist The Daily Telegraph.

Jeremy Richard Streynsham Hunt 

Geboren 1 november 1966 in Londen

Studeerde: filosofie, politiek en economie op Magdalen, Oxford

Getrouwd, drie kinderen.

Prominente functies: oprichter en eigenaar van een educatieve uitgeverij, ministerschappen op Cultuur, Media & Sport en daarna Volksgezondheid

Thans: minister van Buitenlandse Zaken

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden