Boris Johnson in wéér een hartstochtelijke pro-Brexit-speech: 'Terugdraaien zou desastreus zijn'

In weer een Brexit-toespraak heeft Boris Johnson op Valentijnsdag een handreiking gedaan aan zijn landgenoten die tegen het verlaten van de Europese Unie zijn. De Britse minister van Buitenlandse Zaken verzekerde dat Brexit geen nationalistische manoeuvre is, geen V-teken op de witte kliffen van Dover, maar juist een manier om de Britse horizon te verbreden.

Boris Johnson. Beeld anp

'Brexit is een groot liberaal project,' liet hij zijn gehoor bij de denktank Policy Exchange weten. Volgens hem koesteren tegenstanders teveel zorgen en zou het terugdraaien van Brexit 'desastreus' zijn.

Johnson hing zijn toespraak op aan een ontmoeting met een vrouw uit zijn Westlondense kiesdistrict Uxbridge. Die had hem verteld dat ze uit angst en boosheid om de Brexit overwoog te emigreren naar Canada. Het is een sentiment dat veel voorkomt, zeker in de stad waar hij acht jaar lang burgemeester was. De bewindsman erkende in zijn toespraak dat de sfeer in het land bitter is geworden en dat er te veel onduidelijkheid bestaat over de toekomst. Johnson gaf echter geen details vrij over de lopende onderhandelingen of een antwoord op de vraag wat de precieze doelstelling is van Londen.

In plaats daarvan beperkte hij zich tot de grote lijnen en leek zijn rede op een verkiezingstoespraak, eentje die ook aan de vooravond van het referendum gegeven had kunnen worden. Volgens Johnson maken Brexiteers de fout door hun opponenten voor te houden dat ze hebben verloren en zich daarbij moeten neerleggen. Het argument voor Brexit moet nog steeds worden gemaakt, zei Johnson, zeker nu de tegenstanders een soort guerrillastrijd voeren met het doel een herkansingsreferendum te organiseren, bijvoorbeeld over het onderhandelingsresultaat.

Volwaardige Europeanen

Johnson zei dat de Britten wat er ook gebeurt zullen blijven samenwerken op veiligheidsgebied, waarmee hij afstand neemt van Theresa May, die vorig jaar had geopperd om deze samenwerking te gebruiken als pion in de onderhandelingen. Tevens benadrukte hij dat de Britten ook na Brexit volwaardige Europeanen zullen zijn. Immers, de kruisbestuiving tussen de Britten en andere Europeanen vindt al eeuwen plaats. Daar heeft lidmaatschap van de Europese Unie volgens Johnson weinig mee te maken. De door hem bepleite brug over Het Kanaal moet de link letterlijk verstevigen.

Ook nam hij afstand van Nigel Farage, van diens anti-immigratieretoriek en heimwee naar het Engeland van grootmoeders tijd. Of in de woorden van Johnson: 'Het gaat niet om het terugkeren naar een soort jaren vijftig-menu van spam, kool en lever.' Hij prees het internationalisme van Londen en zong opnieuw de lof over een Global Britain, dat zaken doet met de hele wereld en zich vooral wil richten op de markten in Azië. 'Onze export naar de EU is sinds 2010 met maar 10 procent gegroeid, maar onze exporten naar de VS stegen met 41 procent, China met 60 procent en Zuid-Korea met 100 procent.'

Theresa May. Beeld anp

'Nobel maar gedateerd voornemen'

Johnson loofde de stem voor Brexit als een moedige stap, een democratisch protest tegen het 'nobel maar gedateerd voornemen' van Brussel om een superstaat te bouwen, iets dat meteen na de toespraak werd ontkend door EU-baas Jean-Claude Juncker. Volgens Johnson zijn de Britten altijd voorlopers geweest bij historische ontwikkelingen, zoals de vorming van een constitutionele monarchie, een parlementaire democratie, de industriële revolutie en de afschaffing van de slavernij. 'Ik weiger de suggestie te accepteren dat Brexit een on-Brits spasme van slechte manieren is.'

De toespraak werd lovend ontvangen in Brexit-kringen, maar riep daarbuiten scepsis op wegens het retorische en vrijblijvende gehalte. 'Niemand in de echte wereld, geen enkel persoon, geeft iets om Johnson's speech,' wist Guardian-commentator John Harris. 'Een lege toespraak vol geklets. Met nog dertien maanden te gaan hebben we praktische antwoorden nodig van de regering,' zei Yvette Cooper namens Labour, de partij die zelf geen idee heeft wat het met Brexit aan moet. Volgens de Tory Anna Soubry betekenen de woorden niets voor het bedrijfsleven dat zich zorgen maakt.'

Volgens sommige waarnemers is de speech vooral gericht op de eurogezinde leden binnen het kabinet die het liefst zo dicht mogelijk bij de Europese Unie willen blijven. Johnson is van mening dat het onzinnig is om na de scheiding van de EU alsnog Brusselse regelgeving te accepteren, behalve op vrijwillige basis. Het klonk als een dreiging aan het adres van zijn bazin. Tijdens de vraag- en antwoordsessie na de redevoering weigerde Johnson uit te sluiten dat hij zijn ontslag neemt als May teveel buigt naar de eisen van EU-onderhandelaar Michael Barnier en diens kompanen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.