vier vragen over matrixborden

‘Bordenchaos’, ‘extra obstakels’: leiden matrixborden te veel af? En nog drie vragen

Na drie ongelukken met negen dodelijke slachtoffers in amper drie dagen tijd heeft Rijkswaterstaat een onderzoek aangekondigd naar de zogenoemde matrixportalen langs de weg.

Bij een ongeluk op de A12 zijn vier mensen om het leven gekomen. Hun auto kwam tot stilstand tegen een matrixportaal. Beeld ANP

Waarom komt er een onderzoek?

In de nacht van dinsdag op woensdag raakt op de A12 bij het Haagse Ypenburg een auto van de weg. Vier jonge mannen, onder wie drie uit dezelfde familie, komen om het leven. Twee nachten daarvoor is het ook al raak. Vier voetbalvrienden uit Apeldoorn komen na een avond stappen om bij een ongeluk op de A1. Het gebeurt twee uur nadat een 19-jarige vrouw uit Deventer op de A28 door de vangrail was geschoten. Drie dodelijke ongelukken, negen doden, en één gemene deler: in alle gevallen raakte de betrokken auto een matrixportaal in de berm. Deze metalen constructie draagt de digitale snelheidsborden die boven de snelweg hangen. Het is standaardprocedure dat Rijkswaterstaat na dodelijke ongevallen kijkt of de inrichting van de weg een rol heeft gespeeld.

Wat kan de rol van de matrixportalen zijn bij de ongelukken?

‘Het zijn extra obstakels langs de weg,’ zegt hoogleraar mobiliteitsbehoud Dick de Waard. ‘Als die er niet staan, kun je er ook niet tegenaan rijden.’ Een klap tegen de zware metalen constructie komt bovendien harder aan dan die tegen een ‘gewoon’ verkeersbord, veronderstelt hij. Rijkswaterstaat stelt dan ook strenge eisen aan dit soort objecten langs de weg. Ze moeten op minimaal 13 meter van de wegkant staan of, als dat niet mogelijk is, worden voorzien van een speciale vangrail. Het is niet bekend of de betrokken matrixportalen aan die richtlijnen voldeden. Verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen benadrukt alvast dat de constructies niet alle schuld van de ongelukken kunnen krijgen: de bestuurders zijn vóór de botsing immers al van de weg geraakt.

Leidt een matrixbord dan misschien te veel af?

Van drukke reclameborden, vooral met bewegende beelden, is bekend dat ze de bestuurder kunnen afleiden. In december waarschuwden drie verkeersorganisaties nog voor de ‘bordenchaos’ langs de weg. De grote hoeveelheid verkeersborden, met name in binnensteden, zouden leiden tot gevaarlijke situaties. ‘Alles wat afleidt van de weg levert natuurlijk een veiligheidsrisico op’, zegt Cees Wildervanck, die als psycholoog onderzoek doet naar gedrag in het verkeer.

‘Maar als die informatie urgent is, zoals de snelheid die staat aangegeven op de matrixborden, levert het per saldo een veiliger situatie op.’ Onderzoek naar matrixborden bevestigt dat deze de weg alleen maar veiliger maken. Het lijkt dus toeval dat er in korte tijd bij drie ernstige ongelukken een matrixportaal betrokken is. Volgens onderzoeker Wildervanck moet daarom naar een andere oorzaak worden gezocht.

Wat kunnen de andere oorzaken zijn?

Dat is natuurlijk speculeren. Maar wat de drie ongelukken nog meer met elkaar gemeen hebben, zijn de jonge bestuurders en het nachtelijke tijdstip waarop ze plaatsvonden. Volgens Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) zijn jongeren tussen de 18 en 24 jaar vijf keer zo vaak betrokken bij een dodelijk ongeval. Ze hebben naar verhouding ook veel ongevallen in de nacht, met name in de weekenden. 
‘Jongeren onderschatten vaak de risico’s en overschatten hun eigen capaciteiten’, zegt een woordvoerder van SWOV. Doordat de hersenen nog niet volledig zijn ontwikkeld, kunnen ze de consequenties van hun handelen nog onvoldoende inschatten. Daarnaast ontberen ze nog rijervaring, stelt hij.
‘Jongeren hebben wilde haren; ze zijn gevoeliger voor groepsdruk en dat kan soms leiden tot risicovol gedrag als snel rijden en gekke inhaalmanoeuvres.’ Uiteraard is het nog te vroeg om te concluderen of bij de ongelukken sprake was van dergelijk onvoorzichtig rijgedrag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.