Booker Prijs: kans voor een outsider

Vanavond wordt de winnaar bekendgemaakt van de Man Booker Prize. Twee relatief onbekende auteurs, Emma Donoghue en Tom McCarthy, zijn favoriet.

amsterdam Rond elf uur vanavond wordt in de Royal Festival Hall in Londen de 42ste winnaar bekendgemaakt van de Man Booker Prize, de invloedrijkste literaire prijs van het Engelse taalgebied. Toen begin vorige maand de shortlist openbaar werd, was er zoals altijd minstens evenveel opwinding over de boeken die niet waren genomineerd, als over de genomineerden. Vooral het ontbreken van de door de kritiek omarmde David Mitchell, Ian McEwan en Helen Dunmore wekte verbazing.


Van de wel genomineerde auteurs is de Australiër Peter Carey veruit de bekendste. Samen met J.M. Coetzee is hij de enige schrijver die tweemaal met de Booker werd bekroond, en met Parrot and Olivier in America is hij in de race voor een uniek derde lauwering.


Olivier is losjes gebaseerd op de 19de-eeuwse Franse politiek filosoof Alexis de Tocqueville, Parrot is zijn Engelse bediende annex secretaris. De roman schetst onder meer hoe hun wederzijdse afkeer langzaam verandert in vriendschap, dit alles tegen de achtergrond van een uitbundige, vertrouwd Careyiaanse verhalenrijkdom.


Geheel anders van toon is In a Strange Room van de Zuid-Afrikaanse schrijver Damon Galgut, die in 2003 de Booker-shortlist haalde met The Good Doctor. De roman leest als een ingenieus drieluik van reisverhalen, onder meer gesitueerd in Griekenland, Zwitserland, zuidelijk Afrika en India. Op deze reizen heeft hoofdpersoon Damon verschillende ontmoetingen en wordt hij diverse malen verliefd op mannelijke medereizigers, maar telkens loopt het uit op een debacle. In a Strange Room is een knap geschreven studie in eenzaamheid.


De uit Jamaicaanse ouders geboren Andrea Levy vertelt in The Long Song het levensverhaal van July. Plaats van handeling is een Jamaicaanse suikerrietplantage in de jaren dertig van de 19de eeuw. July is de dochter van een slavin en een Schotse opzichter. De roman heeft de opzet van memoires, geredigeerd door July's zoon. Jury-voorzitter Sir Andrew Motion noemde het boek 'even goed, zoniet beter dan het werk van Toni Morrison'.


Howard Jacobsons The Finkler Question is met kop en schouders het meest humoristische boek van de shortlist.


Het thema is de Joodse identiteit in hedendaagse Groot-Brittannië en de wijze waarop Joden en niet-Joden zich tot elkaar verhouden. Jacobson, zelf van Brits-Joodse afkomst, werkt dit uit aan de hand van zijn goj-hoofdpersoon Julian Treslove en diens Joodse vrienden Sam Finkler en Libor Sevick.


De twee grootste kanshebbers op de prijs, aldus de Britse bookmakers, zijn Emma Donoghue en Tom McCarthy.


Donoghue, een in Canada woonachtige Ierse, liet zich voor haar indringende Room inspireren door Josef Fritzl, die jarenlang zijn gevangen gehouden dochter seksueel misbruikte. De roman is, in mooi eigenzinnig taalgebruik, geschreven vanuit de vijfjarige Jack, die al sinds zijn geboorte samen met zijn moeder in een piepkleine ruimte zit opgesloten. Door voor een verteller te kiezen die nooit buiten zijn gevangenis van vier bij vier meter is geweest - maar door de aanwezigheid van een tv wel over een wat breder referentiekader beschikt - heeft Donoghue een risico genomen, maar dat pakt bewonderenswaardig goed uit.


De in Londen geboren Tom McCarthy's C staat al een tijdje bovenaan op de lijstjes met favorieten. Vorige week schortte bookmaker Ladbrokes het wedden zelfs tijdelijk op, omdat er ineens voor 15.000 pond op McCarthy was ingezet, waar de totale inzet tot dan toe net 10.000 pond had bedragen.


Hadden juryleden over hun favoriete boek gelekt? Of betrof het hier een publiciteitscampagne?


Mocht de prijs inderdaad aan C worden toegekend, dan wordt er een boek bekroond van een auteur met een voorkeur voor experimenteel proza.


Hoofdpersoon Serge Carrefax, geboren in de late negentiende eeuw, wordt door McCarthy gebruikt om zijn belangstelling voor modernistische ontwikkelingen in wetenschap en cultuur aan op te hangen. Veel meer dan in de psyche van Carrefax, verdiept dit knap geschreven boek zich in de ziel van ontluikende technologische ontwikkelingen.


In afgelopen jaren is door Booker-jury's en critici geroepen om op de tijdgeest geschreven romans. Tegen die achtergrond lijkt Room van Emma Donoghue een voor de hand liggende winnaar.


Maar een hardnekkige traditie wil dat Man Booker Prize slechts eens in de zeven of acht jaar aan een 'logische' kandidaat wordt uitgereikt, en de laatste keer was vorig jaar. Dus moet het niemand verbazen als straks Damon Galgut de cheque van 50.000 pond in ontvangst mag nemen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden