Boodschappers uit de Hades, de mensen die de grens passeren

Verslaggever Lucas Waagmeester van de NOS stond bij de grens. Hij wees naar de overkant. Aan de andere kant van het prikkeldraad, een paar kilometer verderop, daar gebeurde het. Islamitische Staat probeerde de stad Kobani in te nemen. Je hoorde de artillerie.

Er stonden duizenden mensen bij de grens gevlucht voor de IS-strijders, vrouwenverkrachters en kelensnijders in naam van hun god.

Wij Europeanen zijn het besef van wat een grens is al bijna kwijt, maar hier was duidelijk nog sprake een echte, scherp gemarkeerde grens. Die vormde hier niet alleen de afscheiding tussen twee landen. Het was, als je de verhalen van de gevluchte mensen mocht geloven, de grens tussen redelijkheid en waanzin, 21ste en 15de eeuw, die tussen leven en dood.

In het land aan de andere kant van de grens speelden zich gruwelijke taferelen af. Er waren daar geen camera's, alleen die van de terroristen zelf. Er waren daar ook geen of nauwelijks journalisten wie heeft er zin te moeten knielen in de woestijn met een psychopaat met een mes achter je?

De werkelijkheid van het land aan gene zijde kwam op middeleeuwse wijze tot ons: via de verhalen van ooggetuigen, voor zover zij tot spreken in staat waren.

Ooit moet ergens in het Tweestromenland tussen Eufraat en Tigris het paradijs hebben gelegen, de hemel op aarde, maar nu is de hel er gevestigd.

Er stonden veel mensen voor de prikkeldraadversperring, te wachten tot ze Turkije in mochten. Als de grens kortstondig openging, 'als een ventiel dat even wordt opengezet', zei Lucas Waagmeester, stroomden ze naar binnen. Honderddertigduizend binnen een paar dagen.

Het zijn boodschappers uit de Hades, de mensen die de grens passeren, de grens is hun rivier Styx en ze komen uit de onderwereld naar de bovenwereld en vertellen wat ze hebben gezien.

'Ze hebben messen in hun handen en snijden de hoofden af', zeiden ze. 'Deze mensen hebben geen religie. Ze hebben geen geweten, geen hart. Ze snijden iedereen de keel door, gewetenloos.' 'Ze schieten van alle kanten, IS', zei een man met een waanzinnige lach. 'Ze komen eraan. Ze komen!' Daarna nam hij een gesluierde vrouw bij de hand en liep verder, een rode koffer met zich meezeulend, nergens heen.

Op de radio werd Midden-Oosten-correspondent Sander van Hoorn een uitstekende correspondent overigens gevraagd wat het was, die onvoorstelbare wreedheid aan de andere kant van de grens. Was het pure wreedheid, of zat er een idee achter?

Pure wreedheid, was het volgens Van Hoorn. En hoe dat kon? Je moest maar eens kijken naar Nederlandse studentenverenigingen, zei hij. 'De hardste ontgroeners zijn vaak degenen die het jaar ervoor zelf ontgroend zijn'. Het onvoorstelbare aan gene zijde van de grens teruggebracht naar de begrijpelijke eenvoud van de kroeg van Vindicat atque Polit mensen moeten veel vaker 'ik weet het niet' zeggen.

De grens: voor het prikkeldraad staan westerse besluiteloosheid, verdeeldheid, onmacht en de angst andermaal bij een niet te winnen oorlog te betrokken te raken. Ook juridische bezwaren staan luchtaanvallen in de weg.

'Laat die bommen komen', smeekte een Syrische vrouw.

'IS rukt op in deze oorlog, nog altijd', zei grenswacht Lucas Waagmeester. 'En dat zien we recht voor onze ogen gebeuren.' Er klonk verontwaardiging door in zijn stem toen hij in onbestemde richting wees, over de grens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.