Boodschap kabinet aan onderwijs blijft vooralsnog: sorry, geen geld

Stakende onderwijzers en het nieuwe kabinet staan recht tegenover elkaar

In alle sectoren van het onderwijs worden acties gevoerd , maar als het om extra geld gaat lijken die bij voorbaat vergeefs.

Stakende basisschoolleraren in oktober in het Zuiderpark. Foto anp

Actie. Dat is het nieuwe trefwoord in het onderwijs. Het begon met de onderwijzers van 'PO in Actie'. Na het primair onderwijs volgden het voortgezet, beroeps- en wetenschappelijk onderwijs: 'VO in Actie', 'MBO in Actie' en 'WO in actie'. Op vier fronten vragen ze aandacht voor drie dingen: personeelstekort, werkdruk en beloning.

Klein probleem: de nieuwe bewindslieden op het departement zijn gebonden aan het regeerakkoord. Arie Slob (CU), de minister voor primair- en voortgezet onderwijs, zei het vorig week al tijdens een meet up met leraren: ik kan jullie verwachting niet waarmaken. Hij zal het vandaag en morgen herhalen, als de Tweede Kamer de onderwijsbegroting bespreekt en de oppositie hem ongetwijfeld opport.

Hetzelfde geldt voor Ingrid van Engelshoven (D66), de minister van Onderwijs die mbo en hoger onderwijs doet: de beoogde kabinetsuitgaven zijn al verdeeld. Om maar te zwijgen van het gat van 184 miljoen op de begroting (een 'taakstelling') dat nog gedicht moet worden.

Dinsdag verliep het ultimatum van PO in Actie op hun eis om 1,4 miljard euro extra in het basisonderwijs te investeren. De meesters en juffen zijn de tot nu toe succesvolste betogers. Het vorige kabinet wilde hun aanvankelijk niet tegemoetkomen, maar in het schemergebied tussen formatie en nieuw kabinet kwam 270 miljoen euro vrij voor salarisverhoging. Dat staat nu in het regeerakkoord, plus 450 miljoen voor verlaging van de werkdruk.

Estafette-stakingen

De leraren staakten al twee keer, eerst een uur op 27 juni en daarna een dag op 5 oktober. Nu de geëiste 700 miljoen extra uitblijft, volgt op dinsdag 12 december een nieuwe staking. En bij de huidige stand van zaken wil het actiefront volgend jaar estafette-stakingen per regio organiseren.

Zo komen onderwijzers en het nieuwe kabinet recht tegenover elkaar te staan. De leraren zoeken de grens op van de sympathie die ze bij veel Nederlanders hebben. Het kabinet hoopt dat diezelfde Nederlanders ook beseffen dat nog andere beroepsgroepen extra geld van de overheid willen - militairen, agenten en verplegend personeel voorop.

En intussen dus ook de andere sectoren in het onderwijs. Maar vooralsnog trekt de coalitie een lijn: sorry, geen geld. Ook omdat sommige klachten op een andere manier zijn op te lossen, stellen de regeringspartijen. D66-Kamerlid Paul van Meenen zal het kabinet vragen aan de slag te gaan met verlaging van de werkdruk in het voortgezet onderwijs en het beroepsonderwijs, zonder dat dit geld kost.

In de vorige kabinetsperiode nam de Kamer al een motie van deze oud-rector aan om een leraar op de middelbare school maximaal 20 uur les te laten geven. 'Beter onderwijs met minder lesuren', is het streven van Van Meenen.

#WOinactie

In het mbo geldt een norm voor 1.000 uur les of stage per jaar. Daar mag met instemming van de studentenraad van worden afgeweken. In de praktijk wordt van deze mogelijkheid nauwelijks gebruikgemaakt. Van Meenen wil dat dit vaker gebeurt, 'zodat leraren in het mbo meer tijd en ruimte krijgen om het onderwijs te verbeteren'.

Dan het wetenschappelijk onderwijs. Ruim vijfduizend medewerkers, van ondersteuners tot hoogleraren, ondertekenden de petitie #WOinactie voor verlaging van de werkdruk door het aanstellen van meer personeel. Een delegatie kwam dinsdag naar de Tweede Kamer om de handtekeningen aan te bieden, onder de slogan 'de maat is vol'.

Van Engelshoven is oud-lobbyist. Slob is oud-leraar maatschappijleer. Beiden weten van onderhandelen. Slob begon al op 30 oktober, vier dagen na zijn beëdiging en nog voor het debat over de regeringsverklaring, een eerste gesprek met PO in Actie. Dat was voor het rumoer over het afschaffen van de dividendbelasting ter waarde van 1,4 miljard. Precies het bedrag dat de leraren vragen. Het verwijt zal vandaag en morgen luidkeels bij de oppositie klinken. Maar als het om euro's gaat, is de enige die de noden echt kan lenigen afwezig. Dat is de minister van Financiën.


Problemen en oplossingen voor het basisonderwijs

Onderwijsminister Arie Slob krijgt waardering, maar het beleid niet

Hoge werkdruk, laag salaris: het zijn maar twee van de vele problemen in het basisonderwijs. Op een meet-up voor onderwijsprofessionals probeert de kersverse minister de pijn te verzachten. 'Ik heb jullie wijsheid nodig!' (+)

'Oplossing voor het lerarentekort: alle kinderen al om 13.00 uur vrij?'

Waarom gaan in Europese landen die het best scoren op de Pisa-ranglijsten kinderen veel minder uren naar school? vraagt Aleid Truijens zich af. (+)

Waarom meer geld niets oplost

Wie als buitenstaander nuchter naar de arbeid in het primair onderwijs kijkt voelt toch weinig voor een algehele loonsverhoging, betoot columnist Frank Kalshoven. (+)

De scherpste lezersbrieven

Lezers zijn het absoluut niet met Kalshoven eens. En komen met suggesties hoe de positie van bassischoolleraren verbeterd kan worden.

Onderwijsminister Arie Slob in gesprek met docenten bij Afas Live. Foto Freek van den Bergh / de Volkskrant
Meer over