Bonussen zijn een natuurverschijnsel

ACHTERGROND..

den haag Het viel met de salarisstijging eigenlijk wel mee bij ING, zei oud-commissaris Wim Kok donderdag voor de commissie-De Wit. ‘Het was vooral de bonus die we in overeenstemming probeerden te krijgen met Europa.’

Dat pakte in ieder geval voor de voormalige baas van de bank-verzekeraar, Michel Tilmant, prettig uit. De commissie, die onderzoek doet naar de kredietcrisis, verzuimde niet dat fijntjes aan Kok voor te rekenen. Tilmant ging van een paar ton naar een paar miljoen euro bonus. Een stijging van 584 procent. Reactie van Kok: ‘Aan wie hadden wij het goede voorbeeld moeten geven?’

De bonuscultuur is een van de onderwerpen die in vrijwel ieder gesprek van de commissie terugkeren. Is de crisis veroorzaakt door de bonussen? Of alleen maar verergerd? Of had die er eigenlijk niets mee te maken? De commissie wil die vragen in ieder geval in haar eindrapport beantwoorden.

Natuurlijk, er wordt heel veel betaald in de financiële sector. Daarover is iedereen het eens. Maar, zo voegen de bankiers daar vlug aan toe, het valt allemaal in het niet bij wat bankiers in Amerika en in de Londense City opstrijken.

‘Het aandeel van de variabele beloning voor het bestuur van ING is sterk vergroot sinds 2003’, vertelde voormalig financieel topman Cees Maas vorige week. ‘Het oude systeem was onrechtvaardig. We kregen in 2002 bijvoorbeeld nul bonus, omdat we de doelstellingen niet hadden gehaald. Terwijl we de crisis dat jaar juist goed hadden doorstaan.’

Peter Paul de Vries, als directeur van de Vereniging van Effectenbezitters jarenlang luis in de pels van beursgenoteerde bedrijven, beschreef hoe banken hun bonussen vaststellen. ‘Als bestuursvoorzitter vind je altijd wel iemand die in een vergelijkbaar bedrijf meer verdient dan jij. Dus zeg je tegen je commissaris van een jaar of 65, 70 dat je meer wilt. Die wil geen ruzie over zo’n klein bedrag, en laat een onderzoekje doen door een bureau als Hay of Towers Perrin. Die schrijven een rapport waarin staat dat je meer moet verdienen, en het is geregeld.’

Het voorbeeld van De Vries ging vooral over de bestuurders. Maar financiële instellingen hebben meer grootverdieners op de loonlijst: de handelaren in de dealing rooms en de zakenbankiers die miljoenentransacties binnen moeten slepen. ‘Daar kregen mensen bonussen van twee keer hun jaarsalaris en zo verdienen dan de raad van bestuur. Het is net als met hooligans: een klein clubje verpest het voor de rest’, zei Pauline van der Meer-Mohr, die tot voor kort bonussen uitdeelde bij ABN Amro.

Het bonusverhaal dat de commissie hoort, is in het kort: banken moeten wel mee in de race omhoog, omdat anders hun talenten vertrekken naar Amerikaanse of Aziatische banken. ‘Als je te veel afwijkt, gaan de headhunters naar je kijken’, herinnerde Aarnout Loudon zich. Loudon was voorzitter van de raad van commissarissen van ABN Amro toen die bank in Londen een zakenbank van de grond probeerde te krijgen.

Ook Loudon vond de beloningen bij de bank ‘veel te hoog’. Net als Van der Meer Mohr. Zij verbaasde zich na binnenkomst bij de bank hogelijk over de zakenbankiers, die het de normaalste zaak van de wereld bleken te vinden om miljoenenbonussen te innen. Maar ze verdeelde in 2007 wel een pot met 1,8 miljard euro onder de zakenbankiers.

Zo ongemakkelijk als iedereen zich voelt over de torenhoge bonussen, zozeer beschouwen de gasten van de commissie het als een natuurverschijnsel. Ook ABN Amro-commissaris Trude Maas, die uitriep: ‘Jee, is het zoveel?’

Maar de vraag hoe banken eigenlijk zulke hoge bonussen kunnen betalen, heeft ‘De Wit’ nog niet aan de orde willen stellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden