Bonus voor voorschrijven bepaalde medicijnen is niet ethisch

Zorgverzekeraar Menzis beloont artsen als zij zekere pillen voorschrijven. Niet doen, zeggen cardiologen, bij monde van Ron Peters en Arthur Wilde....

Zorgverzekeraar Menzis heeft per brief van 1 september de'Module Rationeel Voorschrijven' aan huisartsen gepresenteerd.De kern van de module bestaat eruit dat als de huisarts bepaaldegeneesmiddelen voorschrijft aan patiënten die verzekerd zijn bijeen van de maatschappijen van Menzis (Amicon, Ardyn, Geové ofPrové), hij of zij beloond wordt met een honorarium perverzekerde.

De 'module' betreft twee van de meest voorgeschreven groepenvan geneesmiddelen, namelijk maagzuurremmers en cholesterolverlagers. Als meer dan 95 procent of meer dan 80procent van de eerste recepten van de huisarts voor deze middelenbestaat uit omeprazol (maagzuurremmer) respectievelijksimvastatine (cholesterolverlager), dan ontvangt de huisarts eeneuro per patiënt. Van Menzis. Sterker nog, als de patiënt reedseen ander middel uit de genoemde twee klassen gebruikt,bijvoorbeeld omdat een specialist dit heeft voorgeschreven, dankan de huisarts dit omzetten naar omeprazol of simvastatine. Hijontvangt dan zelfs 22 euro per patiënt. Van Menzis.

Het beleid van Menzis was aanleiding voor een kort geding,aangespannen door enkele geneesmiddelenfabrikanten in Nederland.Deze stelden dat het optreden van Menzis de fabrikantenonrechtmatig nadeel toebrengt. Op 14 oktober is deze vorderingvan de fabrikanten afgewezen door de rechtbank in Arnhem. Deargumenten hiervoor zijn te vinden opwww.rechtspraak.nl/Gerechten/Rechtbanken/Arnhem/. Het feit datde kortgedingrechter geen onrechtmatige benadeling ziet, doetnaar onze mening echter niet af aan de principiële problemenrondom het initiatief van Menzis. Namens de hoofden van deafdelingen cardiologie in alle academische ziekenhuizen inNederland, onze mening over deze ontwikkelingen.

Als reden voor het initiatief wordt aangegeven dat huisartsenzelf de wens zouden hebben een honorering te krijgen voor'inspanningen die boven de reguliere werkzaamheden uitgaan.Uitgangspunt is het belonen van rationeel voorschrijfgedrag ...'

Dat is merkwaardig. Rationeel voorschrijfgedrag is helemaalgeen extra inspanning, het is een van de kerntaken van een arts.De echte reden voor de 'module' is natuurlijk dat de verzekeraarwil besparen op de kosten van geneesmiddelengebruik. Dat isbegrijpelijk, en er worden daartoe op dit moment veleinitiatieven genomen. Bij al deze initiatieven moet er echtervoor gewaakt worden dat de keuze voor een geneesmiddel (of welkebehandeling dan ook) bepaald wordt door wat voor de patiënt hetbeste is. Als er verschillende gelijkwaardige opties zijn,verdient de goedkoopste vanzelfsprekend de voorkeur.

Als een arts persoonlijk belang heeft bij het voorschrijvenvan een bepaald geneesmiddel, omdat daar een beloning tegenoverstaat, wordt een principiële grens overschreden. De patiëntweet dan niet meer of de keuze bepaald wordt door zijn of haarbelang, of door het belang van de arts. Om deze reden is beloningvan voorschrijfgedrag door de farmaceutische industrie altijdverworpen, en terecht. Dit was ook een van de achtergronden vanhet terugdringen van de apotheekhoudende huisarts. Deze kon zijneigen omzet bepalen. Deze verstrengeling van belangen werd alsniet zuiver beschouwd. Nu het van een verzekeraar komt, mag hetonschuldiger lijken, het principe is hetzelfde.

Nog een stap erger is een beloning voor het omzetten van eengeneesmiddel waarmee een andere arts is gestart. Specialistenontvangen geen bonussen voor hun voorschrijfgedrag, en de enigereden om een bepaald middel voor te schrijven, is de overtuigingdat dit voor de patiënt de beste keus is. In het geval vancholesterolverlagers bijvoorbeeld, is simvastatine inderdaad eengoede eerste keus, maar is het vaak nodig sterkere (duurdere)middelen in te zetten om de streefwaarden voor hetcholesterolgehalte te bereiken die in de nationale eninternationale richtlijnen van de beroepsverenigingen zijnvastgelegd.

Als dit beleid door de huisarts wordt doorkruist omdat dezeer geld voor ontvangt, schaadt dit de kwaliteit van de zorg, maarook het vertrouwen in de huisarts en de specialist.

De genoemde argumenten vormden eveneens de basis voor deuitspraak van de stichting Code GeneesmiddelenReklame (CGR) van4 oktober, waarin men stelde dat de overeenkomst tussen Menzisen huisartsen in strijd is met het Reklamebesluit. De CGRbenadrukt dat het belang van de patiënt voorop moet staan, endat de overeenkomst strijdig is met de onafhankelijkefarmacotherapeutische overwegingen die daarvoor nodig zijn.

De kosten van geneesmiddelen nemen toe, en daar moet hetsysteem van verzekeringen aan worden aangepast. Het is nietreëel te verwachten dat de kostenstijging opgevangen kan wordenmet bezuinigingen, maar er zijn natuurlijk wel mogelijkheden voorbesparing. Het is voorstelbaar dat beroepsverenigingen in overlegmet verzekeraars, en misschien ook de geneesmiddelenfabrikanten,nieuwe modellen ontwikkelen voor doelmatig gebruik. Zo is hetdenkbaar dat richtlijnen in gezamenlijk overleg wordenontwikkeld. Misschien is samenwerking minder eng dan partijen nudenken. Het zou ook de ellende rondom de papierwinkel vanmachtigingen (zoals bij Plavix bijvoorbeeld) voorkomen. Ook kande verstrekking van geneesmiddelen goedkoper (en veelpraktischer) worden als deze verkocht worden in een winkel bijde uitgang van het ziekenhuis. Deze is onderdeel van deziekenhuisapotheek, waar de apothekers in loondienst zijn (netals veel van de medisch specialisten). De voordelen vanbijvoorbeeld parallel import vloeien dan in de ziekenhuiskassa.Dat komt de zorg ten goede.

De Menzis-module komt echter in dit rijtje niet voor. Eenfinanciële prikkel voor zorg van lagere kwaliteit vinden wijniet ethisch, en in strijd met de eed of de belofte die wij bijhet behalen van het artsdiploma hebben afgelegd. Wij zijn vanmening dat met dit beleid geweld wordt gedaan aan een van debelangrijkste fundamenten van de zorg voor zieke mensen: zemoeten er van op aan kunnen dat hun dokter alleen hun belangdient.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden