Bonus voor de baas die een generatie redt

Werkgevers kunnen vanaf 1 januari een premie van 3.500 euro krijgen als zij een werkloze jongere in dienst nemen. Dat klinkt mooi, maar levert het ook wat op?

Jarl van der Ploeg

Ervan uitgaande dat het dit jaar weer niet lukt met de Staatsloterij, is dit het ideale scenario voor honderdduizenden jongeren in Nederland: vanavond een fles champagne om het nieuwe jaar in te luiden, morgen een paracetamol om het gedreun van het overgebleven vuurwerk het hoofd te bieden, maar overmorgen gewoon weer een fles champagne. Dan moet namelijk worden gevierd dat alle ellende officieel verleden tijd is. Dan moet een glas gedronken worden op die nieuwe baan.

Althans, dat is plan van onder anderen minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Hij heeft een nieuwe premie in het leven geroepen die vanaf morgen in werking treedt. Elke werkgever die iemand tussen de 18 en 27 jaar uit een WW- of bijstandsuitkering plukt, kan 3.500 euro aan premiekorting tegemoetzien. Alles om de jeugdwerkloosheid op te lossen.

Want, dat is een 'tikkende tijdbom' die 'littekens' achterlaat, een 'donkere wolk' die boven een 'verloren generatie' hangt. Jongeren die geen baan vinden, kunnen namelijk geen carrière maken, geen huis kopen, moeilijker een gezin stichten enzovoorts. En trekt de economie straks weer aan, dan is deze generatie lang en breed ingehaald door nieuwe afgestudeerden die niet alleen goedkoper zijn, maar ook nog eens kennis bezitten die actueler is.

'Een enorm probleem', noemt de Tilburgse hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen het. 'De crisis gaat morgen zijn zesde jaar in en er bestaat inmiddels het risico dat de huidige groep werkloze jongeren - ruim 150 duizend ondertussen - zo'n achterstand oploopt dat die bijna niet meer is te overbruggen. Dat betekent dat de groep waarop straks de economie moet draaien nu niet zelfstandig gaat wonen, geen relatie begint en geen huis koopt. Met alle gevolgen voor de economie van dien. De woningmarkt zal hier ook niet van opknappen.'

Om dat rampscenario het hoofd te bieden moet er wat veranderen, vinden ook de bonden. Zo riep vakbond CNV dinsdag bijvoorbeeld de overheid op om het salaris van jonge basisschoolleraren te betalen, omdat de scholen daar zelf geen geld voor hebben. De afgelopen vijf jaar zouden er al tienduizend banen verloren zijn gegaan en door extra bezuinigingen en vergrijzing verdwijnen in 2014 en 2015 er nog eens zesduizend, stelt het CNV.

Maar ook het kabinet zet stappen. Met voormalig CDA-Kamerlid Mirjam Sterk is Nederland een ambassadeur jeugdwerkloosheid rijker. Zij mag de komende jaren zo'n 50 miljoen euro uitgeven om het probleem te bestrijden. Dat zal ze doen door geld te investeren in startersbeurzen, jongerenloketten en actieplannen, door ruim tienduizend zogenaamde leerbanen te creëren en door het sluiten van het zogenaamde techniekpact. Een manifest van het kabinet, werkgevers, vakbonden en de onderwijsinstellingen, vol praktische plannen om technisch onderwijs beter te laten aansluiten op de arbeidsmarkt.

Vanaf morgen is er dus ook de zogenaamde 'premiekorting voor jongere werknemers'. Als een werkgever iemand tussen de 18 en 27 jaar aanneemt die een WW- of bijstandsuitkering ontvangt, kan hij een premiekorting tegemoet zien van 3.500 euro per werknemer. Voorwaarde is wel dat het moet gaan om een dienstverband van minimaal zes maanden met een werkweek van ten minste 32 uur.

'Het is een behoorlijk aanbod', zegt Wilthagen, 'en onder normale omstandigheden werkt zo'n subsidie wel. Bij jongeren vergoed je met dit bedrag zo'n 10 procent van de loonkosten. Dat is veel. Alleen zit je momenteel met zo'n enorm gebrek aan banen dat het effect waarschijnlijk zal tegenvallen. Ik zeg niet dat je het niet moet doen, absoluut niet, maar ik weet niet of dit nou dé oplossing is in de strijd tegen jeugdwerkloosheid. Als er geen banen zijn, is het nu eenmaal moeilijk om bedrijven te stimuleren mensen aan te nemen. Premiekorting of geen premiekorting.'

Ook Pieter Gautier, hoogleraar arbeidseconomie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, betwijfelt of dit plan de benodigde extra werkgelegenheid oplevert. 'Wel iets meer jongeren, maar de echte oplossing is het creëren van meer. Dat moet goedkoper worden.'

Er zitten bovendien de nodige haken en ogen aan de aanstaande regeling, zeggen beide hoogleraren. Wilthagen: 'Het is eigenlijk een oplossing die te laat plaatsvindt. Wacht niet tot jongeren hun uitkering ontvangen, maar ga al tijdens de colleges met ze aan de slag. Het moet veel pro-actiever. Bovendien zijn er heel veel jongeren die het stigma van bijstand helemaal niet willen krijgen. De echt gemotiveerde groep bereik je hier dus niet mee. Sterker nog: die benadeel je. Want geen WW- of bijstandsuitkering is geen 3.500 euro voor de werkgever.'

De premiekorting die morgen ingaat is dus goed bedoeld, zegt Wilthagen, maar absoluut geen Gouden Ei in de strijd tegen jeugdwerkloosheid. 'Er zullen zeker een aantal jongeren aan het werk komen dankzij deze regeling, en dat is fantastisch, maar wacht toch nog maar even met die tweede fles champagne. We zijn er namelijk nog lang niet.'

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden