Bontebok

Sommige plaatsen doet de vooruitgang niet aan. Neem nu Bontebok (400 zielen) aan de Schotenlandsche Compagnievaart tussen Heerenveen en Jubbega in Friesland....

Ooit is het dorp ontstaan rond een sluis die in het smalle kanaal was aangelegd. De schippers moesten vaak lang wachten tot hun schip met turf kon worden geschut, en dus kwamen er kroegen en winkeltjes bij de sluis, gevolgd door huizen. Bontebok was geboren.

Kroegen en winkels zijn er al lang niet meer in het huidige Bontebok. Je zou zelfs kunnen zeggen dat er niets is, behalve een openbare basisschool, kleuterschool De Bokkesprong, een brievenbus en een glasbak. Het sluisje is er ook verdwenen. Op de plaats waar die ooit geweest moet zijn, is nu een recreatieve voorziening aangelegd: een paar banken van donkerrood staal, een prullenbak, een zestal lantarenpalen. Vanaf zo’n bankje is het mooi uitkijken over het smalle kanaal aan weerszijden waarvan hoge eiken staan. Hier en daar in het water: een steigertje, een pluk riet, een half gezonken bootje.

Bontebok telt vier straten.

De belangrijkste is de Eerste Compagnonsweg, aan beide zijden langs het kanaal. Waar ooit de sluis was en nu de bankjes staan, kruist die kanaalweg een andere weg. In zuidelijke richting heet die Hogeveensweg, in noordelijke richting Bonteboksleane. Aan de kanaalweg liggen een grote, nog werkende boerderij, de scholen en een rij eenvoudige, niet al te goed onderhouden arbeiderswoningen.

Aan de Hogeveensweg (die naar Nieuwehorne voert) bevinden zich ook een handjevol, wat modernere huizen en een groot, braakliggend terrein waarop vier bouwkavels liggen en een oud electriciteitshuisje staat. Achter het huisje staat een oude SRV-wagen. In deze contreien zie je vaker oude SRV-wagens zomaar op een erf of langs de kant van de weg staan.

Er komen op de Hogeveensweg twee straten uit: De Grift en De Draai. Hele goeie straatnamen zijn dat niet, maar hele slechte evenmin. Aan De Grift liggen een vijftiental huizen, aan De Draai zeven. Beide straten ademen de sfeer van een modern woonerf.

Wie op zijn schreden terugkeert en weer het kanaal oversteekt, komt dus op Bonteboksleane – daar is niets. Het is een slingerende, smalle weg die langs een klein bos naar Langezwaag en Jonkerland voert. In het bos is aan bijna iedere boom een vogelkastje getimmerd.

Bontebok heeft ook een bezienswaardigheid: een enorme, dode boom op de hoek van de Eerste Compagnonsweg en de Hogeveensweg. Een kruin heeft de boom niet meer, maar wel twee grote gaten; het ene op kruiphoogte, het andere in de lucht. Een meter of twintig hoog zal de dode reus zeker zijn – een eik. Is hij eigenlijk wel dood? Overal langs de stam springen jonge loten tevoorschijn. Maar dat terzijde.

Een monument, die boom.

Maar waarvoor, dat is vraag.

Hij staat in de tuin van een niet al te oude (ik schat uit de jaren zeventig), maar leegstaande woning die net is verkocht. Het makelaarsbord staat nog in het gras. Behalve de dode boom telt de tuin twee hoge dennen, struiken en een gazon. Had ik geweten dat het huis te koop stond, dan had ik me misschien wel in Bontekop gevestigd. Aan de andere kant: vier bouwkavels schuin tegenover je voordeur; dat is gevaarlijk. Nu nog heeft niemand daar plannen, zo te zien, maar voor je weet staan er vier drive-in-villa’s en is Bontebok Bontebok niet meer, maar een voorstad van Heerenveen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden