Bonnie en Clyde

'Als je de sticker 'Bonnie & Clyde' op dit voortvluchtige duo plakt, ben je van aandacht verzekerd.' Dus dat gebeurde.

Zingt u even mee: Bonnie en Clyde die zaten op een stoepie Bonnie liet een poepie en weg was Clyde


Het moest haast wel een komisch duo zijn, voor ons, kleine schoffies die dit straatliedje zongen, ergens begin van de zoete jaren zeventig. Geen idee dat zich een berucht bankroversduo ophield achter de wolken van de flatulentie.


Dezer dagen hulden de twee zich weer in nevelen. Mocht je de Nederlandse voortvluchtige bewapende boeven Antonio Marcos van der P. en Enise Merve B. (zoals deze krant ze keurig noemt) 'Bonnie & Clyde' noemen? Die vraag diende zich begin deze week aan toen het vuurwapengevaarlijke duo in media zo werd betiteld. Ze trokken de volle aandacht, het achtuurjournaal opende ermee - al is die positie aan inflatie onderhevig: hoger kun je niet komen als criminele krabbelaar.


Romantisering van misdaad, heette het. Maar was het dat ook?


Dat er eens een vrouw meespeelde, heeft ongetwijfeld tot de verbeelding gesproken. Onmiskenbaar is misdaad in de media óók entertainment geworden. Sluipenderwijs benoemde afgelopen vijftien jaar elk zichzelf respecterend medium zijn misdaaddeskundige, tot aan RTL Boulevard toe, waar Bram Moszkowicz, John van den Heuvel of Peter R. de Vries vrijelijk mogen speculeren over zaken en daders. De bijproducten van die industrie liggen in de winkel: daar liggen de schappen vol met biografieën, soms op het hagiografische af, reconstructies van bekende criminelen en hun daden.


Zelfs Opsporing verzocht is een vorm van entertainment. De matige reconstructies, de blokkerige beelden van bewakingscamera's tijdens een beroving van een tankstation of juwelier, de vage beelden van de dader ('een man van gemiddeld postuur, blauw petje en een lichtgetinte huidskleur') bij de pinautomaat - het wakkert de speurzin aan in ieder die verslingerd is aan Inspector Morse of CSI.


Sociale media hebben het gereedschap van de kijker alleen maar uitgebreid. Er hoeft maar één sensatiekrant te zijn die de verblijfplaats van Benno L. verklapt, of de bloedhonden ruiken feilloos het spoor tot aan de deur van zijn seniorenflat.


Het vocabulaire is er niet minder grotesk op geworden. Deze week zat de politie niet gewoon achter de boeven aan, maar heette het steevast 'klopjacht' - het woord keerde teug in alle media.


De NOS vroeg aan Elseviers misdaadjournalist Gerlof Leistra (leve de metamedia) waar de media-aandacht voor de twee gezochten toch vandaan kwam. Leistra: 'Nou ja, ze worden al Bonnie en Clyde genoemd. Dan denkt iedereen aan het gewelddadige duo dat in de jaren dertig van de vorige eeuw in de Verenigde Staten toesloeg. Als je die sticker ook op dit duo plakt, dan ben je van aandacht verzekerd. Het spreekt tot de verbeelding.'


Ook Telegraaf-tv, een amateurzender die journaaltje speelt op het webdomein van de krant, stond natuurlijk stil bij de twee. De 'nieuwslezer': 'Agenten zijn een klopjacht begonnen naar het duo, dat al 'de Nederlandse Bonnie & Clyde' wordt genoemd.'


Inderdaad: zo 'worden' ze genoemd. Door De Telegraaf. En elk medium dat het gretig herhaalde.


Misdaad heeft de mens altijd gefascineerd. Het heeft grootse literatuur opgeleverd, van de Griekse mythologie tot Dostojevski's Misdaad en straf en Truman Capote's In cold blood. Het verhaal van Bonnie & Clyde werd ook al verfilmd, in 1967. Zo kan het met Antonio & Enise ook gaan: geknipt voor BNN's Van God los. Tygo Gernandt kan vast oefenen.


Niets op tegen, zolang het op een beetje intelligente wijze wordt gemaakt. Dat spectaculaire gebeurtenissen een snaar doen trillen bij de nieuwsconsument, is volstrekt logisch: het raakt aan onze diepste demonen en emoties die horen bij goed en kwaad, schuld en boete, leven en dood.


Journalistieke media hebben alleen de taak de werkelijkheid te vatten, in bewoordingen die niet verfraaien, overdrijven of verbloemen. Ze dienen de verleiding te weerstaan criminelen en hun zaakjes te romantiseren. Die neiging is er, ook al ontbreken feiten. Na de dood van Els Borst meldde Elsevier op zijn site: 'Gewelddadige dood Els Borst zou in patroon kunnen passen'. En: 'Vermogende ouderen vormen een dankbare prooi voor keiharde roofovervallers en inbrekers'.


Het woordje 'zou' is hier cruciaal en kenmerkend voor het speculatieve gehalte van sommige misdaadjournalistiek. Alle oude Gooische vrouwtjes op hun Louis XV-kast gejaagd.


Ooit, dertig jaar geleden, las je 'de verkeerde krant' wanneer je dacht dat het onveilig was op straat. Inmiddels is het de onuitgesproken boodschap van vrijwel elk medium.


Misdaad en media: wie er bang van wordt, moet zich beter wapenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden