'Bonjour' versus 'Hare Rama' in de Ardennen

Vanuit de tempelkamer klinkt gedempt gezang. Hare Krishna, Hare Krishna. Krishna Krishna, Hare Hare. Hare Rama, Hare Rama. Rama Rama, Hare Hare....

In de winter zijn ze zo'n beetje onder elkaar, de vooral Vlaamse en Nederlandse volgelingen van Bhaktivedanta Swami Prabhupada in het Château de Petite-Somme. Radhadesh, de Benelux-hoofdzetel van de beweging in Durbuy, België, krijgt dan nog geen handvol bezoekers per dag. De pujari, de priester, heeft na de ceremonie in de tempelkamer alle tijd om met ontbloot bovenlijf het altaar te reinigen. Straks wacht boven de pompoensoep.

Vanuit het keukenraam van zijn woning op een steenworp afstand staart Christian Avalosse een beetje grimmig de hardnekkige nevel in. Nu is het rustig bij het kasteel, ja. Maar in de zomer staan hier vijf, zes touringcars de weg te versperren. Scholen, vrouwenverenigingen, bejaarden op zoek naar oosterse zingeving. Geen doorkomen aan. 'Wij zijn hier maar met veertig in de buurt. Dáár wonen ze met tachtig. Het kasteel trekt 35 duizend bezoekers per jaar. Dat kan niet, hè.' Uit een mapje grist hij een bouwtekening. Zijn vinger klopt op de maten: 32 meter lang, 18 breed, 13 hoog. 'Een bibliotheek willen ze hier neerzetten, vlakbij, pal voor onze neus. Ontoelaatbaar, zoiets.'

Het botert kennelijk niet meer zo tussen Petite-Somme en de aanbidders van de Alaantrekkelijke Opperheer in het Ardense heuvelland. De dorpelingen vrezen dat de lieden in dhoti, kurta en sari het rurale Waalse straatbeeld wat te veel gaan domineren. Volgelingen van de beweging hebben al huisjes tegenover het kasteel aangekocht. Een nieuw pand voor de vice-voorzitter is in aanbouw. Een kloek gastenverblijf is bijna voltooid.

Tegen zulk vedisch machtsvertoon is Petite-Somme niet opgewassen. Christian Avalosse: 'Vergis u niet: dit is big business. Commercie. Heeft u de tempelkamer gezien? Kitsch, niet? Folklore.'

De bewoners hebben een brief gestuurd naar het gemeentebestuur. Die bibliotheek mag er niet komen en er moet iets aan de verkeersoverlast worden gedaan. Navraag in de hellende straatjes van het 250 zielen tellende gehuchtje bij Durbuy leert dat de gevoeligheden verder gaan dan bus en boekenkast.

Avalosse: 'Je kunt ze niet vertrouwen. Ze zijn altijd op zoek naar nieuwe aanhang en azen op de zwaksten. We hebben het gezien: gezinnetjes die op bezoek gingen en met één familielid minder weer naar buiten kwamen. Ze zijn hier aan de deur geweest: een wanhopige vader die zijn dochter wilde meekrijgen, een vrouw die haar zus kwijt was.'

Er zijn meer verwijten aan het adres van de Alaantrekkelijke. Petit-Somme profiteert niet van trekpleister Radhadesh. Bezoekers eten in het restaurant op het kasteel en kopen in de boetiek. Brood bakken de volgelingen zelf. Ze integreren niet. Maar ze kopen wel bouwgrond en huizen op en de jongeren uit het dorp hebben het nakijken.

Het gemor is tot binnen de kasteelmuren doorgedrongen. Maar Tarunymarta dasi, alias Rita Bouwman, leidt met kumkum en tilak op het voorhoofd (rode stip en strepen heilige klei) de gasten eerst de verblijven door, zodat de kleurenpracht van de schilderijen, de gerestaureerde ornamenten en de uitbundigheid van het altaar met de gedaanten Krishna en metgezellin Radha ten volle tot het bewustzijn doordringen. 'Toen wij hier in 1980 kwamen', zegt Rita, 'was dit een bouwval. De paddestoelen groeiden uit de muren.'

Natuurlijk begrijpen de volgelingen de omwonenden. Zo'n klein dorpje, waar inmiddels een kwart van de bewoners Krishna vereert, en dan nog zo'n toevloed aan bezoekers; daar moet je voorzichtig mee omgaan. Maar begrip wil nog niet zeggen dat ze de dorpelingen gelijk geven. Vice-voorzitter Mahaprabhu Dasa, alias Martin Gurvicius uit Uruguay, pareert de verwijten. Niet integreren? Kinderen zitten op de plaatselijke voetbalclub, nemen balletles, volgen schilder- en taalcursussen. Geen economisch voordeel? De gemeente incasseert belastinggeld, onder meer op de entreeprijzen. Lokale klusjesmannen worden ingeschakeld bij het onderhoud.

Nee, het moet dieper zitten. Het blijkt dat sporen van de Belgische splijtzwam ook de binnenplaats van Radhadesh hebben bereikt. Martin Gurvicius: 'Frankrijk voert al jaren een uitgesproken anti-sektepolitiek. Een ware hetze. En de Walen laten zich sterk leiden door wat daar gebeurt. Kijk deze krantenkop eens: de indringers! Zo tolerant zijn ze niet tegenover ons. Onze kinderen worden nagewezen. Eén van ons kon geen lening krijgen bij een kredietinstelling. Er is een wethouder hier, die echt een campagne voert. Hij noemt ons gevaarlijk.'

Die kwalificatie komt niet uit de lucht vallen. Een parlementaire onderzoekscommissie in België stelde een lijst samen van sektes die dat stempel zouden verdienen. De Hare Krishna-beweging staat erop. Gurvicius: 'Die lijst is nooit goedgekeurd. Het is slechts een inventarisatie. Luister: als we de wet overtreden, treed dan op. Zet ons gevangen. Bestraf ons. Maar zo niet, laat ons met rust.'

In het hôtel de ville van Durbuy, in het dorpje Barvaux, spreekt gemeentesecretaris Henri Mailleux sussende woorden. De wethouder sprak op persoonlijke titel. De kwestie gaat slechts over urbanisatie en verkeer. Daarover beraadt het college zich nog. Mailleux: 'De bewoners ervaren een verstoring van de landelijke rust. Maar met de beweging zelf zijn nauwelijks problemen geweest. Alleen in het begin waren er wervende activiteiten in Durbuy zelf, waar veel toeristen komen. We hebben gelijk gevraagd of ze daarmee wilden ophouden. Daaraan gaven ze gehoor.'

Deze week volgde een nieuwe toegeving. Uit Radhadesh komt de mededeling dat de bibliotheek nu op het domein zelf is gepland. Daarbij blijft het niet. Rita Bouwman, Tarunyamrta dasi, zoekt het in kleinere gestes. 'Dorpelingen groeten wel eens met bonjour. Wij antwoorden dan: haribol, chant Gods namen. Dat vinden ze bedreigend, begrepen we laatst. Misschien moeten we voortaan gewoon bonjour terugzeggen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden