Bongo onthoudt volk olierijkdom

President Omar Bongo heerst al 35 jaar zonder tegenstand over Gabon. Waar hij gaat, gaan de militairen. Maar bijna niemand kijkt meer op....

Bongo en zijn verlengde Mercedes beheersen de Boulevard de l'Indépendance. Als de leider in zijn konvooi voorbij komt razen, houden goeduitgeruste militairen (met pantservoertuigen) op steeds minder dan tien meter van elkaar de zaak nauwlettend in de gaten. Daarna keert de rust volledig ongewapend terug.

Wie plannen heeft voor een staatsgreep in Gabon, dat al tientallen jaren politiek stabiel heet te zijn, hoeft er eigenlijk alleen maar voor te zorgen de boulevard in handen te krijgen. Bijna alle belangrijke gebouwen in dit land van nauwelijks een miljoen inwoners zijn op deze smalle strook langs de kust gevestigd.

Zo weinig inwoners en zo veel olie: Gabon zou het Koeweit van Afrika kunnen zijn. Ooit was dat ook de bedoeling. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de ongeveer driehonderdduizend gastarbeiders uit de regio die in Gabon het werk doen waarvoor Gabonezen de neus ophalen, zoals Pakistanen en Filipijnen het vuile werk doen in het Midden-Oosten.

Maar in tegenstelling tot een land als Koeweit heeft de olie de bevolking niet de rijkdom gebracht waarop het hoopte. Het bewind van Bongo, voor Afrikaanse begrippen een verlicht despoot, bracht een kleine groep mensen enorme rijkdom. Van investeren in de samenleving was de afgelopen decennia echter nauwelijks sprake.

'Ik schaam me voor mijn land', zegt Siméon Edzo Mezui. Hij is de plaatsvervangend directeur-generaal van Pizo-Shell, het bedrijf dat in Gabon de binnenlandse distributie van brandstof regelt. 'Het is diep triest dat een land met zo weinig inwoners en zo veel inkomsten er na al die jaren niet in is geslaagd te zorgen voor goede scholing en gezondheidszorg. Om over de gebrekkige infrastructuur nog maar te zwijgen.'

Het is inderdaad verbazingwekkend te zien hoe weinig goede wegen Gabon kent. Het land telt naast de hoofdstad maar een paar grotere, nauwelijks verbonden plaatsen, zoals Port Gentil en Franceville. Vliegen lijkt de meest gebruikelijke vorm van transport; een vorm ook die voor de meeste Gabonezen niet is weggelegd.

'Het regime-Bongo heeft de duizend keer herhaalde oproep voor een grondige hervorming van het politieke systeem genegeerd.' Dat stelt de BDP-Gabon Nouveau, een oppositiepartij die in de VS in ballingschap is en in Gabon weinig verder komt dan het clandestien uitdelen van pamfletten.

De belangrijkste doelstelling van de partij zit in de naam verscholen. 'BDP' staat voor 'Bongo Doit Partir', oftewel Bongo Moet Vertrekken. Het is echter iets waarover de president, die alleen zijn collega uit Togo nóg langer aan de macht weet, de komende jaren niet piekert. Kijk naar onze omgeving, zo houdt president Bongo zijn mensen voor: doen wij het in alle rust dan niet heel erg goed?

Ja en nee, zo luidt het antwoord. Landen in de regio als de Centraal-Afrikaanse Republiek en de twee Congo's kennen al jaren grote instabiliteit. Olie-buurman Angola is de gevolgen van een kwarteeuw burgeroorlog nog niet te boven. En in Nigeria zorgt de oliewinning voor steeds meer opstand onder de bevolking.

De Gabonese inborst is een stuk gemoedelijker. Maar ook dat is niet op het conto van Omar Bongo te schrijven. Het is eerder zijn geluk in alle jaren waarin hij voor de democratisering van Gabon nauwelijks een hand uitstak en enkel die oppositiepartijen toestond waarvan hij wist dat zij hem geen strobreed in de weg zouden leggen.

De afgelopen jaren zijn de inkomsten uit de oliewinning teruggelopen. 'Er is vast nog meer dan genoeg', zegt Pizo-Shellman Mezui, 'zeker off-shore.' Een opleving van de industrie kan Gabon opnieuw veel opleveren. De limousine voor de oude leider was al aangeschaft. Nu nog geld naar de jonge Gabonezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden