Reportage

Bondsdag gaat onder protest akkoord met deal

De Duitse democratie was op reis. De meeste parlementsleden brachten de afgelopen week door in vakantieoorden her en der in Europa. Bondskanselier Merkel en haar minister van Financiën Wolfgang Schäuble bivakkeerden - het zal weinigen zijn ontgaan - ondertussen in Brussel.

Angela Merkel wordt gefeliciteerd voor haar 61e verjaardag. Beeld AFP
Angela Merkel wordt gefeliciteerd voor haar 61e verjaardag.Beeld AFP

Vrijdag waren de leden van de Bondsdag even terug in Berlijn om te stemmen over het omstreden Brusselse souvenir: het mandaat om onderhandelingen te openen met de Grieken over een derde steunpakket van om en nabij de 86 miljard euro.

Een pakket waar de meerderheid van de Duitse bevolking per definitie tegen is, zoals een recente peiling heeft uitgewezen.

Maar een grote meerderheid van het parlement stemde, zoals verwacht, voor. Van de 598 aanwezige afgevaardigden stemden er 439 in, 199 tegen en 40 onthielden zich van stemming.

Slagschaduw

Desondanks wierp het debat van vrijdag een slagschaduw van onzekerheid over de rest van de zomervakantie. Want het akkoord dat Merkel in Brussel nog als een zege voor Europa presenteerde, werd in Berlijn met tegenstrijdige gevoelens ontvangen.

Zo was het aantal dissidenten in Merkels eigen CDU/CSU-fractie ongekend hoog - 60 stemden er tegen een derde hulppakket en dus tegen de partij- en regeringslijn.

Daarmee weerspiegelde de fractie de onenigheid binnen de regering. Want het enige waarover Merkel, Schäuble en vice-kanselier en SPD-voorman Sigmar Gabriel het echt eens leken, is dat er geen sprake mag zijn van het kwijtschelden van schulden, waarvoor IMF-topvrouw Christine Lagarde nu pleit.

Verder hebben ze alle drie een verschillende kijk op de deal met de Grieken. Die van Schäuble is op het gefrustreerde af somber, die van Gabriel verzoenend en die van Merkel vooral technocratisch.

Fanatisme

'Ja, ik herinner me de tijd nog dat Duitsland aangewezen was op het medeleven van de rest van de Europa', snauwt Schäuble de zaal in. Hij reageert op het door Gregor Gysi, voorzitter van Die Linke, gemaakte historische verwijt dat de regering is vergeten dat na de Tweede Wereldoorlog ook een deel van de Duitse schuld werd kwijtgescholden.

Met hetzelfde verbeten fanatisme van zijn opponenten neemt ook Schäuble een duik in de beerput van de Duitse geschiedenis, om te beweren dat de Duitsers zich, toen ze in de schulden zaten, tenminste wel altijd aan de afspraken hielden. 'De Grieken niet. En er is ook geen enkele garantie dat ze dat nu wel zullen doen!'

Dat zijn eigen CDU toch voor het akkoord is, zegt Schäuble, is niet met het 'warme hart' maar met het 'koele hoofd.' En dan: 'Het gaat niet in de eerste plaats om de Grieken, maar om de slagkracht van de muntunie.'

Sigmar Gabriel, die in de dagen voorafgaand aan het akkoord benadrukte dat hij een Grexit niet uitsloot, hamerde er nu op dat het begrip Grexit maar snel tot het verleden moet gaan behoren. Europa had nu besloten Griekenland bij zich te houden, zei hij. 'Nu moeten we ons allemaal inzetten om de deal tot een succes te maken.'

Jarig

Angela Merkel was jarig. Ze werd 61. Op haar tafeltje lag een kleurige bos bloemen, gekregen van Gabriel. Een bijzonder feestelijke indruk maakte ze niet. Met haar ellebogen op tafel en haar mond getuit tegen haar samengevouwen handen luisterde ze naar het debat.

Hoe meer sprekers er na Merkel aan het woord kwamen, hoe duidelijker het werd hoezeer ze zelf tijdens haar openingsrede preventieve noodverbanden had proberen aan te leggen om de scheuren in haar eigen coalitie enigszins aan het zicht te onttrekken.

Ze had er nog eens op gehamerd dat het alleen goed kon gaan met Duitsland als het goed ging met Europa, maar ze had ook Schäuble persoonlijk bedankt voor zijn inzet tijdens de slopende nachtelijke debatten.

Merkel bracht de beslissing om toch met de Grieken te gaan onderhandelen als de uitkomst van een verdraaid lastige, maar in de kern logische rekensom: 'Het is een goede oplossing omdat de voordelen opwegen tegen de nadelen.' En omdat het alternatief, een Grexit, zou uitdraaien op een onoverzichtelijke chaos. 'Dus we doen het voor de Griekse bevolking.'

null Beeld ap
Beeld ap

Onenigheid

Maar volgens de Groenen heeft Duitsland met deze 'afpersingsdeal' voor het eerst een daad gesteld die niet meer maar minder Europa tot gevolg heeft, en daarmee gebroken met zijn eigen historische schatplichtigheid aan de Europese eenwording - een argument dat in links Duitsland nog altijd zwaar weegt. Toch stemde de meerderheid van de Groenen voor het mandaat.

Maar ook Merkel weet: het parlement moet deze zomer sowieso nog een keer terug komen van reces, om te stemmen over de inhoud van het steunpakket. En ze weet ook dat de nu gezaaide onenigheid dan weleens nog groter zou kunnen zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden