INTERVIEW

Bondscoach van Sierra Leone in tijden van ebola

Interview Atto Mensah

Onlangs is hij benoemd als bondscoach van Sierra Leone. Hij is, ondanks de ellende, vereerd. Maar het wordt zwaar: zelfs thuisduels mogen niet in het land worden gespeeld.

Attoh Mensah, bondscoach van het voetbalelftal van Sierra Leone. Beeld Klaas Jan van der Weij

Wonderbaarlijk is de reis van Atto Mensah (49) door de rangen en standen van het internationale voetbal. Geboren in Ghana, prof geweest in Sierra Leone, geëmigreerd naar Nederland en nu geroepen tot het ambt van bondscoach van Sierra Leone, in tijden van ebola.

Mensah heeft drie paspoorten: van Nederland, van Ghana dat niet meer geldig is en van Sierra Leone, het land van de leeuw. 'Ik ben een wereldburger', zegt hij, gezeten in de glazen top van de Kalvertoren, met uitzicht over Amsterdam. Soms gaat de telefoon. Dan weet hij niet wie het is, maar het kan zomaar dat zo'n gesprekje live op de radio komt in Sierra Leone.

Mensah, vrolijk en vriendelijk, praat zachtjes over leed. In zijn telefoon staat een foto van een man die onder een auto ligt. Hij spuugde bloed. Hij is dood. Ebola, de laatste schrik van donker Afrika.

Burgeroorlog

Het volk van Sierra Leone was net een beetje opgekrabbeld na de burgeroorlog van 1991 tot 2002, een tijd van dood en verderf. 'Niemand ruimde destijds lichamen op. De gieren vraten aan de lijken.' Maar tijdens die oorlog was de vijand tenminste zichtbaar, dan ratelden geweren en kon je proberen dekking te zoeken. Nu slaat een onzichtbaar virus toe.

'De mensen hebben ebola misschien even onderschat. Ze dachten: we hebben de rebellenoorlog overleefd. Wat is dan ebola? Vanaf juli is het echt serieus genomen.' Het virus gooide het land op slot. 'Stel je voor: geen vliegtuigen, geen handel. En in quarantaine is er soms geen voedsel en water. Dan gaan de mensen alsnog dood.' Onlangs mocht niemand zijn huis uit gedurende drie dagen. Dat is een ingrijpend besluit voor een land dat buiten leeft.

Thuisduels

Voetbal gaat altijd door. Alleen niet in eigen land dus, deze keer. De wedstrijden tegen Kameroen, uit en thuis voor de kwalificatie van de Afrika Cup, zijn allebei vastgesteld in Yaoundé, de hoofdstad van Kameroen. Eerst 'thuis', formeel dan, op 11 oktober. Vier dagen later uit. En Mensah is onlangs benoemd tot bondscoach voor de rest van de kwalificatie. De vorige trainer, een Ier, is ontslagen na twee nederlagen.

Mensah is vereerd, ondanks de ellende. Hij was sinds mei al trainer van de jeugdploeg van het Afrikaanse land en nam vorige maand het initiatief om de thuisduels van de A-ploeg in Rotterdam te laten spelen. De Afrikaanse bond CAF echter beval de duels in Afrika af te werken.

Mensah was in mei voor het laatst in Sierra Leone, 'ongeveer op het moment dat de verspreiding van het virus begon'. Hij mag, vanwege verspreidingsgevaar van ebola, alleen voetballers uit buitenlandse competities oproepen, van wie oud-verdediger Gibril Sankoh van FC Groningen hier enige bekendheid geniet. De internationals kwamen maandag in Parijs bij elkaar en vlogen samen naar Yaoundé. In Sierra Leone komen ze helemaal niet.

'Ik ben niet zo beroemd als Cruijff hier in Nederland, maar de mensen in Sierra Leone kennen me allemaal', aldus Mensah. Hij schuift geregeld aan bij president Ernest Bai Koroma, voor wie hij nog bemiddelde toen Heineken een fabriek opende in Freetown. Wie eens goed kon voetballen in Afrika, heeft blijvend toegang tot hoge kringen.

Ghana

Mensahs reis is opvallend. Geboren in Ghana, prof geweest in Sierra Leone bij topclub East End Lions, als nummer 10. Hij was eens op proef bij Ajax en Sparta. 'Beenhakker was trainer bij Ajax. Hij vroeg wie mijn zaakwaarnemer was. Die had ik niet. Toen zei hij dat spelers zonder zaakwaarnemer ook geen club krijgen.'

Hoeveel interlands hij speelde, weet hij niet precies. Sommige duels waren niet officieel. 'Ach, ik heb zoveel mooie herinneringen. De Liberiaanse ster George Weah, voormalig wereldvoetballer van het jaar, was jarig toen we in zijn dorp voetbalden met vrienden. De toenmalige president van Liberia, Samuel Doe, deed ook mee. Wij wonnen met 15-0 of zo en lieten Doe een stuk of negen doelpunten maken. Dan was hij tevreden.' Hij laat foto's zien. Daar staat hij, in blauw en wit, met groen de kleuren van Sierra Leone, in het eivolle stadion van Freetown.

Liefde

De liefde hield hem in Nederland. Hij had hier talloze baantjes. 'Het was overleven. Ik heb in spoelkeukens gewerkt.' Hij is kok en haalde Oefenmeester II, waarmee hij amateurclub Arsenal traint. Sierra Leone laat hem nooit los. Als je van het vliegveld in Freetown naar de stad wil, moet je eerst een stuk met de boot. Dan zie je de bergen liggen. Ze lijken op een leeuw. Vandaar de landsnaam.

Hij is ambassadeur van de door Nederlandse artsen opgerichte Stichting Lion Heart Foundation, die nu geld inzamelt voor bijvoorbeeld mondkapjes. Later, als ebola is verdwenen, wil hij een opleiding voor trainers opzetten in Sierra Leone, omdat hij dan kan 'geven wat hij hier heeft gekregen.'

Maar eerst die wedstrijden, hoe moeilijk die ook zijn. Kameroen-thuis zou in Freetown al moeilijk zijn, laat staan in Yaoundé. 'Het zou mooi zijn als het geluk een keertje onze kant op valt en dat we mensen blij kunnen maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.