Bond en werkgevers: cheque tegen zwart circuit werksters

Nederland kan de ruim 400 duizend huishoudelijk werksters uit het zwarte circuit halen door een voorbeeld te nemen aan België en Frankrijk. Daar zorgen zogenaamde dienstencheques ervoor dat particuliere huishoudens hun werkster wit kunnen betalen en dat de werkster belasting en pensioenpremie betaalt en is verzekerd tegen werkloosheid en arbeidsongeschiktheid. Dat is nu niet het geval.

'Rosa', een werkster uit Bolivia, op een foto uit 2012. Beeld Joost van den Broek / de Volkskrant

Dit voorstel doen vakbond FNV, de werkgeversorganisatie van de schoonmaakbranche OSB, een arbeidsjurist en hoogleraar migratierecht. Zij presenteren hun gezamenlijke visie vandaag aan de commissie-Kalsbeek, die in opdracht van het kabinet moet uitzoeken hoe de arbeidspositie van werksters in Nederland verbeterd kan worden.

Invoering van dit systeem zal de overheid jaarlijks 300- á 800 miljoen euro kosten, want zonder overheidssubsidie kan het niet. De dienstencheque is een van de beste oplossingen voor de huidige slechte arbeidspositie van werksters in Nederland.

Scandinavisch model
De commissie heeft ook oren naar het Scandinavische model, waar het loon van de werkster voor particulieren deels aftrekbaar is van de belastingen. Het zou de Nederlandse schatkist jaarlijks zo'n 800 miljoen euro aan belastinginkomsten schelen, heeft het economisch onderzoeksinstituut SEOR in opdracht van de FNV berekend.

Het is de vraag of het kabinet in tijden van recessie en bezuinigingen bereid is extra geld uit te geven of minder belastinginkomsten te ontvangen. 'Dat is een politieke keuze,' zegt Catelene Passchier, vicevoorzitter van de FNV. 'Nederland is een van de welvarendste landen ter wereld en kan zich niet permitteren een grote groep werknemers uit te sluiten van de sociale zekerheid.'

Internationale druk
Nederland staat onder druk van de internationale arbeidsorganisatie van de Verenigde Naties, de ILO, om de slechte arbeidspositie van werksters te verbeteren. In juni 2011 is in een internationaal verdrag afgesproken dat deze groep werknemers dezelfde arbeids- en sociale zekerheidsrechten moet krijgen als andere werknemers. Dat is in Nederland nu niet het geval, in tegenstelling tot de meeste andere Europese landen. Ook Duitsland heeft een eigen model, 'Mini-jobs' geheten, maar dat vinden de adviseurs van de commissie-Kalsbeek minder geschikt.

De huidige Nederlandse aanpak is een in Europa unieke constructie waarbij particulieren een werkster zelf kunnen inhuren en zwart uitbetalen, zonder belasting en werkgeverspremies te hoeven betalen. Het is aan de werkster om haar inkomsten op te geven bij de Belastingdienst. De meesten doen dat niet omdat het uurloon van 10 à 12,50 per uur dat onaantrekkelijk maakt. Uniek is ook dat werksters geen cao hebben en niet zijn verzekerd tegen werkloosheid en arbeidsongeschiktheid noch pensioenpremie betalen. Bij ziekte hebben ze recht op slechts zes weken doorbetaling, die ze vaak niet krijgen omdat particulieren dat niet weten. Andere werknemers krijgen twee jaar doorbetaald.

Beeld ANP

Inkomensverschil
Om werksters dezelfde rechten als andere werknemers te geven zouden zij een uurloon van minimaal 20 euro per uur moeten krijgen. De overheid zou het inkomensverschil moeten financieren, om te voorkomen dat particulieren weer liever een zwart betaalde werkster inhuren.

Nederland telt naar schatting 435 duizend werksters, onder wie 85 duizend alfahulpen die poetsen bij personen met een zorgindicatie. De FNV vindt dat alfahulpen weer onder een cao moeten vallen, net zoals huishoudelijk werkers die werken bij een thuiszorginstelling. Hun minder fortuinlijke collega's zijn goed voor jaarlijks 205 miljoen uren poetswerk in particuliere huishoudens à 3 miljard euro.

Als Nederland de dienstencheque invoert, koopt een particulier bij een schoonmaakbedrijf cheques in voor bijvoorbeeld 12,50 euro per stuk. Voor elk gewerkt uur krijgt de werkster één cheque. Die wisselt hem in bij het bedrijf waarbij zij in dienst is, dat er zo'n 7,50 euro overheidssubsidie op toelegt om daarvan de sociale premies, belasting en verzekeringen van de werkster te kunnen betalen plus eigen kosten.

Vandaag in de Volkskrant: Schoon huis, schoon geweten, in België is het systeem bijna te succesvol.

 
Nederland telt naar schatting 435 duizend werksters, onder wie 85 duizend alfahulpen die poetsen bij personen met een zorgindicatie.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.