Bommen in Belgrado, stenen in Peking

'Weg met de Amerikanen', schreeuwt een jonge man terwijl hij over het politiekordon heen een steen gooit. Onder luid applaus sneuvelt opnieuw een ruit van de Amerikaanse ambassade in Peking....

Van onze correspondent Jan van der Putten

Een Amerikaanse vlag wordt verbrand, een ambassade-auto vernield. De politie doet niets. Want de regering is nog woedender dan de demonstranten over de raketaanval van de NAVO op de Chinese ambassade in Belgrado.

Zaterdag en zondag zijn in heel China de mensen bij tienduizenden de straat opgegaan. In Chengdu, in het zuidwesten, staken ze de ambtswoning van de Amerikaanse consul in brand. Washington heeft zijn ambassade en consulaten vandaag en morgen gesloten en de in China wonende Amerikanen geadviseerd thuis te blijven. Volgens westerse diplomaten in Peking dreigt de opgezweepte woede tegen de NAVO-landen uit de hand te lopen.

Met zes uur vertraging wordt zaterdagmiddag in Peking het nieuws uit Belgrado bekendgemaakt. Drie van de vier doden zijn journalist: een 48-jarige vrouw van het persbureau Xinhua en een jong echtpaar dat werkte voor het Dagblad van Guangming.

China tekent fel protest aan tegen deze 'barbaarse daad', een 'oorlogsmisdaad die bestraffing verdient'. Even later zetten de eerste konvooien van bussen vol boze studenten koers naar de Amerikaanse ambassade. Sindsdien wordt praktisch continu betoogd voor de Amerikaanse en Britse ambassade en voor de woningen van de ambassadeurs.

Zondagavond was het aantal demonstranten in Peking aangezwollen tot honderdduizend. Ieder kruispunt wordt bewaakt door gewapende politiemannen. Tientallen militaire voertuigen hebben zich geposteerd op een straat die leidt naar de ambassadewijk. Het is de grootste demonstratie sinds de bloedig neergeslagen betogingen van tien jaar geleden rond het Tiananmenplein.

Het is ook het eerste protest sinds mensenheugenis dat het Chinese gezag niet verbiedt, maar juist aanmoedigt. Voor de Chinese tv-kijkers is het nog even wennen. Beelden over betogingen in eigen land, dat is nieuw. En dat de politie gedienstig het verkeer omleidt om de demonstranten de ruimte te geven, is ongehoord.

De meestal jonge betogers roepen herinneringen op aan de vorige generatie, die protesteerde tegen de Vietnamoorlog. 'Weg met het Amerikaanse imperialisme', roepen ook zij, of kortweg 'Weg met Amerika'.

Een foto van Clinton, voorzien van een hakenkruisje op zijn voorhoofd, wordt in brand gestoken. Iemand heeft van foto's van de Amerikaanse president een swastika in elkaar gezet. Anderen breken het trottoir op en zetten de tegels om in handzame stenen. Steeds meer ruiten gaan eraan.

Tussen het zingen van het Chinese volkslied door wordt ook gegooid met flessen en inkt. De demonstranten proberen het politiekordon voor het hek van de ambassade te forceren. Een paar jongens slagen erin over een luchtbrug van uitgestrekte armen aan de andere kant van het hek te komen. Agenten gaan bliksemsnel achter hen aan.

Een lichting vermoeide demonstranten wordt in twintig bussen van de universiteit teruggebracht naar de campus. De politie houdt het verkeer voor hen tegen. Vanuit hun bus maken sommige helden het V-teken naar de politiemannen. Nieuwe demonstranten, nu ook niet-studenten die door de tv zijn gealarmeerd, nemen de vrijgekomen plaatsen in.

De Chinese media hebben niet gemeld dat Clinton en de NAVO hun excuses hebben aangeboden. Die excuses zouden toch niet worden geaccepteerd, want volgens China was die aanval niet een vergissing, maar opzet.

Hoezo, opzet? Een demonstrant legt uit: 'Omdat de Amerikanen niets moeten hebben van de Chinese steun aan Joegoslavië.'

In het geruchtencircuit in Peking doen andere verklaringen de ronde. De ambassade zou een doelwit zijn geworden omdat het een communicatiecentrum van Servië was. Of omdat ze, zo wil een gerucht, het onderduikadres was van Slobodan Milosevic.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden