Bomhoff blieft zijn topambtenaar niet

Minister van Volksgezondheid Bomhoff heeft zich uiteindelijk met succes weten te ontdoen van zijn topambtenaar Van Lieshout. Zijn beweegredenen zijn velen onduidelijk....

Het zaaltje op het ministerie van Volksgezondheid in Den Haag puilt uit. Roel Bekker, de secretaris-generaal van het departement, de hoogste ambtenaar, doet uit de doeken wat er gaande is. Waarom Pieter van Lieshout, de directeur-generaal Zorg, weg moet.

De nieuwe minister, Eduard Bomhoff, blieft Van Lieshout niet. De ambtenaren vernemen via radio, tv en kranten dat Bomhoff hem wil ontslaan. Maar de minister van Binnenlandse Zaken Johan Remkes steekt er een stokje voor. Bomhoff heeft onvoldoende zwaarwichtige redenen. Het is ongewoon dat Remkes publiekelijk zijn collega afvalt. Voor Haagse begrippen is de actie van Bomhoff ongewoner.

Op de zaterdag dat Bomhoff in NRC/Handelsblad zijn vertrek als columnist en zijn komst als minister aankondigt, besluiten Roel Bekker en hoofd voorlichting Richard Matthijsse op bezoek te gaan bij Bomhoff thuis in Gouda. Om kennis te maken met hun nieuwe minister. Om hem alvast een beetje voor te bereiden.

Bomhoff blijkt een gewaarschuwd man. Hij kondigt meteen aan dat Van Lieshout weg moet. Een paar dagen later heeft hij een eerste gesprek met formateur Jan Peter Balkenende. Ook die vertelt hij: een van zijn eerste daden behelst het ontslag van topambtenaar Van Lieshout.

Bekker noch Balkenende wordt duidelijk waardoor Bomhoff wordt gedreven. Hij spreekt over congressen, waar Van Lieshout zich ongeïnteresseerd zou hebben gedragen. Hij zegt ook 'geluiden' te hebben gehoord dat Van Lieshout niet deugt. Die lijken te komen uit de fractie van de LPF, de partij waartoe Bomhoff zich heeft bekeerd. De PvdA keerde hij bitter de rug toe. Van Lieshout is overtuigd PvdA'er.

Lang voor de verkiezingen besluit de topambtenaar een rondje te maken langs de fractievoorzitters. Hij is een succesvolle ambtenaar, de man op wie het kabinet steunt in de discussie over het zorgstelsel. Hij schrijft het plan waarop ook het nieuwe kabinet zich baseert voor invoering van de basisverzekering.

Na de verkiezingen bezoekt hij ook Vic Bonke, de zorgspecialist van de LPF-fractie. Het gesprek loopt niet soepel. Bonke verwijt hem niet te luisteren. Van Lieshout zelf zegt niet een politieke discussie met Bonke te willen voeren. Buitenstaanders zeggen dat Van Lieshout Bonke de les leest. Knallende ruzie wordt het niet, maar de toon is gezet.

Als Bomhoff deze week Van Lieshout ontslag aanzegt, refereert hij niet aan Bonke. Hij vraagt Van Lieshout alleen of de ambtenaar zijn leven wil beteren, of hij wel voldoende berouw heeft over zijn gedrag. Het gesprek gaat niet over verschil van opvatting tussen politicus en ambtenaar. Ook niet over de kritiek die Bomhoff in een column heeft geuit, of het interview waarin Van Lieshout verklaart dat het nieuwe kabinet te weinig uittrekt voor zorg.

Bomhoff lijkt zich er niet van bewust dat hij zijn hand overspeelt. Hij kan Van Lieshout niet ontslaan. Topambtenaren zijn in dienst van een Algemene Bestuursdienst. Alleen de minister van Binnenlandse Zaken kan ze ontslaan. Die minister (Remkes) vindt de argumenten van Bomhoff ook veel te mager.

Woede en ongeloof heerst er in het zaaltje waar Bekker uitleg geeft. Bomhoff en staatssecretaris Ross-Van Dorp (CDA) zijn nog niet voorgesteld aan het personeel. Bijeenkomsten zijn afgelast. Iedereen begrijpt ineens waarom. Het regent verwijten aan het adres van de minister. Anderen zeggen bang te zijn voor willekeur.

Van Lieshout is doortastend, intellectueel slim, zeggen medewerkers. Verslingerd aan de zorg. Gisteren besluit het kabinet te doen alsof er nooit sprake is geweest van ontslag. Maar Van Lieshout moet wel weg. Op Sociale Zaken is een directeur-generaal bereid een eindje op te schikken.

Bij de LPF-fractie heerst vreugde. Ministers moeten hun topambtenaren kunnen vertrouwen, zegt fractieleider Mat Herben. Van Lieshout hebben ze bij de LPF nooit vertrouwd: hij zou niet openstaan voor vernieuwing. De nieuwe ambtenaar, zegt Herben, moet uit 'de gelederen van de medische wereld' komen. 'Niet iemand die politiek is gekleurd, maar die con amore het beleid van de minister ten uitvoer brengt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden