Bomen in de woestijn

Bomen laten groeien in de woestijn, het kán!

Wat te goed klinkt om waar te zijn, is dat meestal ook niet. Een investering die enorme rendementen belooft, is altijd riskant. Financiers zijn daarom als geen ander getraind in het verstoren van illusies.

De twee financiers die in de jury zaten van een door het Platform Bèta-techniek georganiseerde wedstrijd voor de beste bèta-uitvinding van het afgelopen jaar waren dan ook sceptisch toen ze Pieter Hoff zijn waterboxx zagen presenteren. Hoff, die eerder werkte als een lelie-veredelaar, heeft een methode ontwikkeld om in de woestijn bomen te laten groeien. Hij gebruikt daarvoor het water dat in de lucht zit. Die waterdamp laat hij condenseren en zo voorziet hij de geplante bomen van water.

De uitvinding van Hoff ziet er uit als een plastic opbergdoos met een deksel met ribbels van een centimeter of 4. Het gecondenseerde water loopt langs deze ribbels naar een putje. Het water wordt opgevangen in de doos. In het midden van de doos groeit de boom, afgescheiden door een ronde wand met een gat van boven. Via een koordje wordt het water gedoseerd van de doos naar de wortels geleid.

Natuurkunde

Van investeringsrisico’s wisten de financiers veel, maar van natuurkunde weinig. Dus vroegen ze het derde jurylid, Vincent Icke, hoogleraar theoretische sterrenkunde in Leiden, of het klopte wat Hoff beweerde. Icke bevestigde dat. Hij vertelde dat dezelfde techniek wordt gebruikt door een kevertje dat overleeft in de woestijn. Met zijn schild kerft hij een ribbel in een zandheuvel. ’s Nachts condenseert daar water op en ’s ochtends likt hij de druppels eraf. De financiers stonden versteld. Later bleek dat ook militairen van dezelfde techniek gebruik maken om te overleven in de woestijn.

Een waterboxx kost ongeveer 4 à 5 euro per stuk en slijt nauwelijks. Alleen het koordje moet geregeld worden vervangen. Elke box levert een liter water op per week. Ook vangt de waterboxx water op van de spaarzame regenbuien.

Het probleem in veel gebieden is niet dat het nooit regent, maar dat alle regen in een korte periode valt. Een beginnend boompje overleeft de droge periode niet. Als de boom voldoende is gegroeid, na ongeveer een jaar, wordt de box over het boompje getild. De boom heeft dan voldoende wortels om het water dieper uit de grond naar boven te halen. Met de waterboxx kan dan een nieuwe boom worden geplant.

Geschenk

De droom van Hoff is om op deze manier woestijnen te ontginnen en droge gebieden te bebossen. Volgens hem biedt het ook de oplossing voor het klimaatprobleem. Hij schreef daarover het boekje CO2: een geschenk uit de hemel.

Opmerkelijk genoeg toont Hoff zich daarin een klimaatscepticus en een tegenstander van het verdrag van Kyoto dat een vermindering van de uitstoot van CO2 beoogt. Alle investeringen die nodig zijn om de uitstoot van kooldioxide te verminderen noemt hij weggegooid geld. Ze zijn volgens hem gebaseerd op een cruciale denkfout. Als de uitstoot vermindert, levert dat alleen een vertraging op van de verhoging van de concentratie CO2. Uiteindelijk worden alle fossiele brandstoffen verstookt en daarbij komt de opgeslagen kooldioxide vrij.

De enige structurele oplossing is om kooldioxide uit de lucht te halen. En dat kan via de aanplant van nieuwe bossen. Bomen slaan de kooldioxide op in hun hout. De uitstoot van CO2 moet in zijn visie worden gecompenseerd met de aanplant van nieuwe bomen. Nu gebeurt het tegenovergestelde. De uitstoot van CO2 groeit en de hoeveelheid bossen neemt tegelijkertijd af. Hoff bepleit daarom een massale aanplant van bomen en daarbij komt zijn waterboxx goed van pas.

Achilleshiel

De achilleshiel van de droom van Hoff schuilt niet in de techniek. Hij heeft proefprojecten gedaan in de Sahara van Marokko en in Burkino Fasso. Het kan, het werkt. Het ingewikkelde is alleen de financiering. Een boom levert uiteindelijk via zijn fruit of via het hout geld op. Maar dat kost jaren. Zelfs met microfinanciering zal het moeilijk zijn om boeren zover te krijgen. Een alternatief zijn grootschalige overheidsprojecten. Maar grootschalige overheidsprojecten in het Zuiden zijn zelden een succes.

De enige oplossing is als bewoners in uitgedroogde gebieden een bonus krijgen voor elke boom die ze planten en in leven houden. Dan wordt het voor hen profijtelijk om via microkrediet te investeren in een waterboxx. In vergelijking met veel maatregelen om de CO2 uitstoot te verminderen is zo’n bonus veel goedkoper. En het bevordert ook nog werkgelegenheid en welvaart in het Zuiden. Soms klinkt iets zo goed, dat we er alles aan moeten doen om het waar te maken. De droom van deze Nederlandse lelie-veredelaar verdient het.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden