Bombarderen Syrië: een van de traagste luchtcampagnes ooit

Als Nederlandse F-16's als elfde coalitie-luchtmacht gaan bombarderen in Syrië, gaan ze deel uitmaken van een van de langzaamste luchtcampagnes van de laatste decennia. Maar liefst drie jaar heeft president Obama uitgetrokken om Islamitische Staat (IS) te verslaan. Operatie Inherent Resolve is beslist geen 'shock en awe'-oorlog, waarbij massaal wordt gebombardeerd om IS weg te vagen.

Een bevorderingsceremonie aan boord van de USS Theodore Roosevelt in de Perzische Golf. Het vliegdekschip wordt door de VS ingezet voor bombardementen op IS in Irak en Syrië.Beeld US Navy

Republikeins kandidaat Donald Trump zou IS als president 'plat bombarderen', maar de realiteit is anders. Doet Nederland mee, dan zullen ze de strijd aangaan met één hand op de rug. Want omdat IS geen groot staand leger heeft, met hoofdkwartieren, divisies en grote militaire bases, is voorzichtigheid en geduld geboden.

Voorzichtigheid, omdat de Westers-Arabische coalitie al 17 maanden als de dood is voor burgerslachtoffers in de IS-bolwerken Raqqa en Mosul. Geduld, omdat er niet veel militaire doelwitten van IS zijn. Sinds de luchtcampagne in augustus 2014 begon, wordt dag na dag geprobeerd IS te verzwakken. Het doel: IS verdrijven uit de belangrijkste steden, met behulp van Koerdische strijders (Raqqa) en het Iraakse leger en sjiitische milities (Mosul).

De luchtcampagne was in de eerste weken vooral gericht op het vernietigen van grote, duidelijk zichtbare militaire doelwitten van IS. Grote konvooien, commandocentra, gebouwen, tanks en pantserwagens werden bestookt. Omdat de potentiële doelwitten daarna snel 'opdroogden', deels ook omdat IS zich aanpaste en verschool tussen de burgers, kwam de luchtoorlog in een langzame fase terecht. Tekenend is dat slechts een klein deel van de Nederlandse F-16-vluchten boven Irak bombardementsmissies zijn.

Een Amerikaanse F-15 wordt boven Noord-Irak in de lucht bijgetankt, na een bombardementsmissie in Syrië. De luchtoorlog tegen IS heeft de VS in 17 maanden al 5,2 miljard dollar gekost. Dit is 11 miljoen dollar per dag.Beeld US Air Force

Cirkelen

De F-16's, F-18's en Rafale's die dagelijks boven het IS-kalifaat in Irak en Syrië cirkelen, duiken op zodra een konvooi zich verplaatst of de jihadisten een controlepost opzetten. Waar IS in het offensief gaat, zoals in Ramadi en eerder Kobani, worden bevriende grondtroepen ondersteund. Volgens de VS hebben de luchtaanvallen ervoor gezorgd dat IS zich in zo'n 30 procent van het in Irak veroverde gebied 'niet meer vrij kan bewegen'.

De laatste weken richt de coalitie zich steeds meer op de olie-infrastructuur van IS. Het is een poging om de inkomsten van IS te beperken. Zonder inkomsten kunnen geen strijders worden betaald, geen wapens worden aangeschaft op de zwarte markt en is het bestuur van het kalifaat onmogelijk.

De coalitie zegt in 465 dagen zo'n 16 duizend IS-doelwitten te hebben vernietigd: variërend van tanks en gebouwen tot olie-installaties. Hiervoor werden 59 duizend vluchten uitgevoerd. Het lijkt veel. Maar tijdens de Irak-invasie van 2003 werden in zes weken maar liefst 41 duizend vluchten uitgevoerd, genoeg om een van de grootste legers van het Midden-Oosten te verslaan. Aanwijzingen dat IS nu militair flink is verzwakt, of snel kan worden verslagen, zijn er nog altijd niet.

President Obama krijgt in het Pentagon een briefing over de voortgang van de luchtcampagne tegen IS in Irak en Syrië.Beeld US Department of Defense

Mogelijke Nederlandse doelwitten

Olie-installaties
Sinds de luchtaanvallen op IS begonnen, zijn volgens de coalitie 260 olie-installaties en andere doelwitten van de olie-infrastructuur van het kalifaat vernietigd of beschadigd. Deze bombardementen zijn de laatste weken in hevigheid toegenomen. Zo zijn er volgens de Amerikaanse minister van Defensie Carter zo'n vierhonderd olietrucks vernietigd.

De bombardementen zijn volgens Carter mogelijk omdat de VS over betere inlichtingen beschikken. En over informatie hoe IS te werk gaat. 'Er komt meer aan', waarschuwde hij deze week in het Congres. Volgens de hoogste Amerikaanse militair, chef-staf Joseph Dunford, heeft de intensivering de afgelopen maand er zelfs voor gezorgd dat bijna de helft van de IS-inkomstenstroom is ontwricht. Net als de Britse Eurofighters nu doen, kunnen de Nederlandse F-16's de olievelden in Oost-Syrië bestoken. Voordeel is dat de kans op burgerslachtoffers klein is.

Strategische doelen
De inname van het Iraakse Sinjar vorige maand, liet zien dat de VS en de bondgenoten erop uit zijn het kalifaat in tweeën te delen. Door de verovering van Sinjar, waar een strategische weg loopt, kan IS moeilijker Mosul bevoorraden en versterken vanuit Syrië. IS moet nu alle moeite doen, via andere routes, om de tweede grote stad van Irak te bereiken. Hoe geïsoleerder Mosul kom te liggen, hoe makkelijker het voor het Iraakse leger wordt deze stad te heroveren.

De Nederlandse F-16's kunnen als taak krijgen strategische doelen, zoals commando- en trainingscentra en wapendepots, te bombarderen in Oost-Syrië. Zo wordt het moeilijker voor IS om Mosul te versterken. Militaire konvooien zullen ook moeten worden bestookt, al zal IS nu niet in grote getale de weg opgaan. Tot nu toe heeft de coalitie zo'n vijfhonderd tanks en pantserwagens vernietigd op beschadigd.

Een Amerikaanse F-15 werpt een flare af na te zijn bijgetankt in de lucht tijdens een missie boven Irak en Syrië. Flares worden onder andere gebruikt om luchtdoelraketten af te leiden.Beeld US Air Force
In oktober 2014 bombardeerde de coalitie tegen IS Kobani.Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden