POSTUUM

Bomans-fan was brein achter de postcodes

Antoon van der Pijll was een echte PTT'er. Opgeleid op Voorlinden in Wassenaar, bouwde hij bij 'Tante Pos' een levenslange carrière op, zoals dat toen nog kon.

Antoon van der Pijll

Dat er een postcode moest komen, was in het midden van de jaren zeventig duidelijk. PTT Post moest een automatiseringsslag gaan maken. Aanvankelijk werd gedacht aan een code van negen cijfers. 'Maar wie kan dat onthouden?', zei Antoon van der Pijll, de leider van de 'projectgroep postcode'.

Er werd gekeken naar andere landen met postcodes. Maar die maakten de adressen niet uniek. De oplossing was een code van vier cijfers, zodat alle plaatsen een eigen cijfer konden krijgen, plus twee letters, waarmee straatdelen konden worden aangeduid. En door daar eenvoudig het huisnummer aan toe te voegen, had elk adres in Nederland een eigen code: van 1000 AA (postbus op het hoofdpostkantoor in Amsterdam) tot 9999 XL, van de Akkemaweg in Stitswerd in noordoost-Groningen.

'Daar ontstond toen nog de nodige ophef over, want het zou mensen in hun privacy aantasten. Over dat bezwaar is men ten slotte heen gestapt', zegt dochter Suzanne van der Pijll. Haar vader overleed 18 april in Den Bosch, net voordat een boekje zou verschijnen over 40 jaar postcodes in Nederland.

Directeur van het postkantoor

Antoon van der Pijll was de zoon van architect Johan van der Pijll uit Nijmegen, wiens meesterwerk het enige als monument erkende benzinestation in de Keizer Karelstad is.

Antoon van der Pijll ging in Nijmegen naar school. Hij bezocht het gymnasium op het Canisiuscollege, waar hij Frances Grol ontmoette, met wie hij later trouwde en twee dochters zou krijgen. Na het gymnasium ging hij studeren op Voorlinden in Wassenaar, waar de PTT in die tijd een opleiding had voor mensen die tot het hoger management zouden moeten toetreden. Wie er afstudeerde, kon directeur worden van een postkantoor of een leidinggevende positie krijgen in het land. Van daar kon men verder opklimmen. Van der Pijll begon als directeur van het postkantoor in Bilthoven. Vervolgens werd hij gevraagd grote projecten te gaan leiden.

Zijn allereerste grote project was de introductie van de postcode. Daarna werd hij belast met het samenvoegen van postdistricten. Het volgende grote project was Postkantoren '90, waarbij de kantoren open balies kregen, klanten niet meer in rijen hoefden aan te schuiven voor de loketten maar nummertjes trokken. Het personeel kreeg uniformen. Voordat hij in 2001 pensioneerde, hieldhij zich nog bezig met het onderbrengen van postdiensten bij de Bruna, waardoor veel kleine postkantoren werden gesloten. Maar het trotste bleef hij op het postcodesysteem, vanwege zijn grote invloed op de samenleving.

Godfried Bomans

Behalve het automatiseren van de postsortering worden postcodes ook gebruikt voor de bewegwijzering (denk aan afslag S112), voor opinie-onderzoek, voor het identificeren van risicogebieden door verzekeraars, voor het berekenen van reiskostenvergoedingen en voor de logistiek van huisvuildiensten. Ook worden ze gebruikt voor zoekapps (dichtbijzijnde benzinestation) of het markeren van eigendom bij diefstal. En natuurlijk is er een hele loterij op postcodes gebaseerd.

Antoon van der Pijll was een rasbestuurder, die eerst bij PTT Post en later KPN veel functies had in het vertegenwoordigd overleg . Hij was ook voor D66 actief in de lokale politiek van Den Bosch. Een van zijn passies was het verzamelen van werk van schrijver Godfried Bomans, van wie hij meer dan 300 boeken bezat, waaronder unieke exemplaren. Niet voor niets sierde een van Bomans' bekendste uitspraken zijn overlijdenskaart: 'Eens zal ook deze tijd de goeie ouwe tijd zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden