Bellen metOnze correspondent

‘Bolsonaro dacht het virus weg te wuiven, nu zit hij ook met een politieke crisis’

In Latijns-Amerika zijn de aantallen coronaslachtoffers vrij laag. Uitzondering is Brazilië, waar president Bolsonaro de ernst van het virus blijft ontkennen. Correspondent Joost de Vries praat ons bij vanuit Mexico-Stad.

Medestanders van de Braziliaanse president Jair Bolsonaro demonstreren tegen de maatregelen van de gouverneur van Sao Paulo, die zijn bedoeld om het coronavirus in te dammen.Beeld REUTERS

Hoe vergaat het jou momenteel in Mexico-Stad?

‘We hebben hier in Mexico net als in Nederland een ‘intelligente lockdown’. De regering drukt mensen op het hart om binnen te blijven, maar je mag nog wel naar buiten om boodschappen te doen. Maar alles wat leuk is voor de mensen is gesloten, ook de parken. Mexicanen houden er enorm veel honden op na, die laten ze nu massaal uit op straat. Wat mijzelf betreft: hotels waren al gesloten, nu zijn Airbnb’s dat ook. Ik kan dus niet meer op reportage, althans niet ver van huis. Ik ben veroordeeld tot Mexico-Stad.’

Hoe vind je de coronarespons van de Mexicaanse regering?

‘Ik moet zeggen dat ik de laatste weken onder de indruk ben geraakt. Aanvankelijk deed president Andrés López Obrador weinig meer dan het virus bagatelliseren. Alles stond in het teken van de economie, hij riep mensen op om uit eten te gaan en ging zelf rustig door met zijn werkbezoeken. 

‘Dat is nu anders. Het beleid staat in het teken van vrijwillige quarantaine: we zijn geen repressieve staat, zegt López Obrador, we schakelen niet het leger in, maar doen een beroep op de goede wil en het gezond verstand van de Mexicanen. Er is ook een enorme informatiecampagne, met tweemaal daags persconferenties met statistieken over welke deelstaat de lockdown het best en het slechtst naleeft.’

Overtuigt dat intelligente beleid de mensen?

‘Vooral arme mensen van buiten de stad blijven wantrouwig. Die hebben vanouds al geen hoge pet op van de overheid, en met nog geen 2.500 doden op 130 miljoen Mexicanen hebben de meesten ook nog geen coronaslachtoffer gezien. Zeker voor arme mensen zonder vast inkomen of spaargeld is het dan moeilijk in zo’n onzichtbaar, vreemd virus te geloven. Er zal wel wat anders achter zitten, is de reactie dan. Tegelijk zie je toch heel veel mensen braaf binnenblijven.’

Een medewerker van een crematorium in Mexico-Stad begeleidt een lijkwagen naar binnen. De overledene is vermoedelijk gestorven aan covid-19.Beeld AP

Wat is het algemene beeld in Latijns-Amerika?

‘Het virus plaatst ons voor raadsels. In de Verenigde Staten zijn al meer dan 70 duizend coronadoden, in Mexico 2.500. Voor twee buurlanden is het verschil onverklaarbaar groot. Verder naar het zuiden telt Brazilië ruim 7.000 doden, de meeste andere landen hooguit een paar honderd of paar duizend doden. Die verschillen zijn statistisch lastig te verklaren. 

‘In Midden-Amerika doet Costa Rica het goed. Niet zo gek, want dat is een vrij rijk land met een goede gezondheidszorg en adequaat coronabeleid. Nicaragua daarentegen kan je een dictatuur noemen, een arm land waar het regime van president Daniel Ortega de mensen opriep te doen alsof er niks aan de hand was. Toch hebben beide landen maar een handjevol doden. Er is dus geen peil op te trekken. De komende weken moeten uitwijzen of de landen die snel maatregelen hebben genomen het virus beter weten te beteugelen.’

En hoe zit het met Brazilië?

‘Brazilië lijkt een voorbeeld van een land dat laat in actie kwam en nu de wrange vruchten plukt. President Jair Bolsonaro heeft het coronavirus van meet af aan belachelijk gemaakt en weggezet als een complot van de media. Hij is een man die overal met gestrekt been ingaat, en vaak werkte dat. Maar tijdens deze pandemie is hij de controle totaal kwijtgeraakt. Hij dacht het virus te kunnen wegwuiven, maar de situatie groeide van een gezondheidscrisis uit tot een politieke crisis.’

De Braziliaanse president Jair Bolsonaro doet mee aan een protest tegen het Nationale Congres en de Hoge Raad van Brazilië.Beeld Getty Images

‘Bolsonaro raakt in deze crisis steeds meer politieke vrienden kwijt. Zoals zijn opgestapte minister van Justitie Sérgio Moro, die hem beschuldigt van machtsmisbruik. Het hooggerechtshof heeft een onderzoek gelast, nu hangt hem een afzettingsprocedure boven het hoofd. Hij is afhankelijk van het leger en de rechtse partijen die hem nog in het zadel houden. Zondag was hij bij een demonstratie van aanhangers die terugverlangen naar de militaire dictatuur. Hij bespeelt die sentimenten. 

‘Deze politieke crisis doet de coronarespons natuurlijk geen goed. Maar Bolsonaro blijft doen alsof de pandemie meevalt. Zesduizend doden, zei hij laatst, so what? ‘Ik heet dan wel Messias (zijn tweede naam, red.), maar aan wonderen doe ik niet.’

In Mexico-Stad kan niet iedereen binnenblijven
Vier van de vijf inwoners van de grootste stad van Latijns-Amerika blijven binnen. Een ongekende prestatie, want velen hebben amper spaargeld. Wie niks heeft, gaat toch de straat op om te werken. ‘We sterven aan de ziekte of van de honger.’

Is justitieel onderzoek begin van het einde voor Bolsonaro?
De Braziliaanse president Bolsonaro zakt steeds dieper weg in een politiek moeras. De Federale Politie start een onderzoek naar aantijgingen van machtsmisbruik.

De inwoners van de Amazone kennen en vrezen deze dodelijke exoot: het virus
Opnieuw worden de inheemse bewoners van de Amazone bedreigd door een vijand die ze maar al te goed kennen: een virus van buiten. Om besmetting te voorkomen hebben etnische groepen de toegangswegen tot hun leefgebieden afgesloten met blokkades, andere zijn nog dieper de jungle in getrokken. Haast is geboden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden