Bollywood is geen camp

Amar K. Soekhlal is voorzitter van het Hindustaanse Film- en Muziekfestival Den Haag. Het festival, dat vandaag opent, vertoont (tot en met 12 juni) meer dan twintig Bollywoodfilms....

Zijn Hindoestaanse films ook leuk voor westerlingen?

‘Uitermate. Die vraag kan ik altijd heel eenvoudig beantwoorden: Amerikaanse films zijn toch ook interessant voor Europeanen? Ik zie geen enkel verschil. Behalve dat de Indiase film in het Westen veel minder bekendheid geniet.’

Waarom zou dat moeten veranderen?

‘Wanneer je voor het eerst een Indiase film ziet, gaat er een wereld voor je open. Een wereld van romantiek, van mooie heldendaden, van prachtige vrouwen en mannen. Indiase films hebben snelheid en dynamiek, ze verhalen over waarden en normen, en er klinkt op een subtiele manier symboliek in door.’

Ik associeer Bollywoodfilms eerder met drie uur durende zang en dans, vet acteerwerk en gezwollen romantiek. Edelkitsch.

‘Dat geldt vooral voor dertig jaar geleden. Tegenwoordig bevatten de films prachtig mooie beelden, ze steken goed in elkaar. Ik zal niet ontkennen dat er tussen de duizenden films die Bollywood aflevert een heleboel bagger zit. Maar op ons festival hebben we de kitsch geminimaliseerd. Hindoestanen die geïntegreerd zijn in een andere cultuur, zeker in Nederland, hebben minder behoefte aan die kitsch.

Maar wat de romantiek betreft: Ik heb onlangs Collateral gezien, een Amerikaanse film die met een Oscar is bekroond. Ik kan niet zeggen dat ik dat een geweldige film vond. Een huurmoordenaar die stad en land af struint – welke verhaallijn zit daar in? Het publiek heeft behoefte aan romantiek, aan mensen die door een woestijn van hindernissen heen gaan. En dan een happy ending. Dat is universeel.’

Bollywood vertelt universele verhalen?

‘Absoluut. Ze gaan over man-vrouwverhoudingen, over dochters die worden uitgehuwelijkt, maar hun eigen keuzes willen maken. Dat is niet per se cultuurgebonden. Al moet je wel de codes kennen, wil je de films goed begrijpen. Neem de vader-zoonrelatie. In de Indiase samenleving wordt van de oudste zoon alles verwacht, hij is verplicht aan het gezin. Al zijn succes moet op de hele familie afstralen. In dat licht moet je zijn gedragingen zien. Je kunt als Nederlander denken: “Jemig, wat zijn die ouders opdringerig, waar is de individualiteit?” Maar die loyaliteitsverhoudingen, die collectiviteit en dat kerngezin bieden, vind ik, een mooi tegenwicht tegen de individualisering. Tegen het ik, ik, ik.’

In Nederland worden Bollywoodfilms vooral als grappig, als camp gezien.

‘Daar heb ik geen probleem mee, hoor. Film heeft in India natuurlijk ook een andere functie. Naar de bioscoop gaan is daar een vorm van escapisme, de harde maatschappelijke realiteit ontvluchten. Bij ons is het ontspanning, leukigheid, een popcorntje pikken.’

In westerse landen is Indiase film synoniem aan de commerciële produkten van Bollywood. Klopt dat beeld?

‘Zeker niet. Er bestaat een parallelle cinema van art house films uit India. Die floreert in de slagschaduw van Bollywood.’

Wie zijn de Indiase Luc en Jean-Pierre Dardenne?

‘Satyajit Ray bijvoorbeeld. Zijn films bevatten geen zang en dans, ze gaan over de maatschappelijke werkelijkheid. Over uitbuiting en onderdrukking, over klasseverschillen en het kaste-systeem. Hij is wereldberoemd, behalve in India zelf.’

In de VS ontstaan op Bollywood geïnspireerde films. Annexeert het commerciële Hollywood het commerciële Bollywood?

‘Steeds meer Indiase acteurs gaan naar Hollywood. En Michael Douglas wil een film in Bollywood draaien. Maar Hollywood en Bollywood zijn twee aparte fenomenen. Dat moet ook zo blijven. Ze hebben elk hun eigen cultuur en hun eigen publiek. Het moet niet een pot nat worden.’

Anne van Driel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden