Bolkestein geïrriteerd over proefschrift dat hem betitelt als gangmaker Nieuw Rechts

Frits Bolkestein, oud-leider van de VVD, is ontstemd over het feit dat Merijn Oudenampsen hem niet heeft geraadpleegd voor zijn proefschrift The Conservative Embrace of Progressive Values. In dat proefschrift wordt Bolkestein neergezet als de gangmaker van 'Nieuw Rechts in Nederland', dat volgens Oudenampsen de weg bereidde voor de populistische opmars van Fortuyn en Wilders.

Frits Bolkestein tijdens het VVD voorjaarscongres in Congrescentrum Papendal in 2015. Beeld anp

Frits Bolkestein: 'Belachelijk. Als ik op vlinders promoveer, ga ik toch naar vlinders kijken? Hij beweert van alles zonder het te checken. Als hij mij had gebeld, had ik hem kunnen behoeden voor allerlei onzin.' Ook socioloog Herman Vuijsje, auteur van het spraakmakende boek Correct uit 1997, heeft bedenkingen bij het onderzoek van Oudenampsen. 'Ik vind hem vooringenomen. Het lijkt erop dat hij het moeilijk vindt om toe te geven dat links fouten heeft gemaakt.'

De centrale stelling van het proefschrift van Oudenampsen luidt dat Pim Fortuyn aanhaakte bij een grotere conservatieve beweging die al in de jaren negentig Nederland bereikte. Bolkestein en Vuijsje zouden allerlei denkers die geheel onbekend waren naar het Nederlandse debat hebben gebracht. Dat zien ze zelf heel anders.

Klassieke sociaal-democraat

Bolkestein: 'Ik ben geen conservatief. Ik schreef in 1977 al dat ik links ben wat betreft individuele vrijheden en rechts wat betreft het collectief beslag op de economie. De taboes over immigratie waren niet langer houdbaar. Het was helemaal niet knap van mij om dat hele zogenaamde progressieve kaartenhuis op de mestvaalt te gooien.' Dat deed Bolkestein in september 1991 in een opiniestuk in de Volkskrant. Hij herinnert zich: 'Ik kreeg er toen van links én van rechts van langs. Maar ik heb volgehouden en het is allemaal goed gelopen.'

Herman Vuijsje omschrijft zichzelf als een klassieke sociaal-democraat. 'De geesteshouding van links is dat je niet alles pikt. En je bent solidair met gewone mensen. Oudenampsen schrijft nauwelijks over de gewone mensen. Je leest nergens dat arme mensen door links in de steek werden gelaten.' Vuijsje stoort zich aan de kwalificatie 'rechtse backlash', die Oudenampsen hanteert als typering van het opinieklimaat. 'Rechtse backlash heeft een onaangename bijklank. Ik lever kritiek op het doorslaan. Als je de weg terug naar de klassieke sociaal-democratie van Drees wil inslaan, ben je volgens Oudenampsen per definitie conservatief. Nee: het is een dialectisch proces: actie, reactie, synthese.'

Socioloog Herman Vuijsje

Vuijsje geeft als voorbeeld van deze dialectiek de opvattingen over opvoeden. 'We zijn allemaal blij dat we niet meer die strenge autoritaire opvoeding hebben. Maar er zijn nog maar weinig voorstanders van de antiautoritaire opvoeding. Kinderen gingen elkaar met poep insmeren. Dus kwamen we erop terug. Is dat conservatief te noemen?'

Bolkestein en Vuijsje willen geen van beiden als 'Nieuw Rechts' in één adem worden genoemd met Fortuyn, laat staan met Wilders. Vuijsje keert zich tegen het pleidooi van Fortuyn en Wilders om geen moslims meer in Nederland binnen te laten. 'Ik ga ervan uit dat moslims zich kunnen aanpassen aan onze ideeën over homoseksualiteit.'

Literatuurstudie

Dat Oudenampsen geen wederhoor heeft toegepast, is volgens zijn Tilburgse promotor, hoogleraar Culturele Studies Odile Heynders, geen probleem. Het gaat immers om een literatuurstudie. 'Het is Bolkestein zijn goed recht om het proefschrift 'voos' te noemen. Maar hij moet ons natuurlijk niet gaan vertellen hoe wij wetenschap moeten bedrijven. Wij hebben een zeer zorgvuldige procedure gevolgd. Ik sta voor 100 procent achter het resultaat: een gedegen studie die door een jonge onderzoeker heel goed voor een zware promotiecommissie is verdedigd.'

Oudenampsen voegt daaraan toe: 'Ik heb gekozen om puur uit te gaan van de geschreven tekst van Bolkesteins werk. Als ik Bolkestein had geïnterviewd, was dat hoe dan ook een vijandig interview geworden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden