Bolkestein en Voorhoeve oneens over eind VN-missie

VVD-leider Bolkestein heeft zijn partijgenoot minister van Defensie Voorhoeve zwaar onder druk gezet door te eisen dat de Nederlandse bijdrage aan de VN-macht in voormalig Joegoslavië 'zo spoedig mogelijk' moet worden beëindigd....

Van onze verslaggever

UTRECHT/DEN HAAG

Bolkestein heeft dit zaterdag in Utrecht gezegd. Voorhoeve is het hartgrondig oneens met zijn politiek leider. De minister meldde gisteravond vanuit New York dat terugtrekking nu niet aan de orde is. 'Zolang de blauwhelmen humanitaire hulp kunnen geven en de Moslim-enclaves in Oost-Bosnië kunnen beveiligen, blijven ze daar', aldus Voorhoeve.

Bolkestein had in een eerste versie van zijn rede staan dat de Nederlanders dit jaar nog wegmoeten. Deze passage is onder druk van enkele leden van de Tweede Kamer-fractie van de VVD uit de tekst verwijderd. Voorhoeve zou dan door zijn eigen partij met een verzoek zijn opgezadeld waaraan hij onmogelijk kan voldoen.

Bolkestein nuanceerde zijn uitspraak gisteren enigszins in Het Capitool. Hij stelde dat Nederland zich niet eenzijdig moet terug trekken. De VVD-leider zei verder 'te weten hoe Voorhoeve denkt' en 'te vermoeden' dat deze het met hem eens is. Hij suggereerde daarmee dat Voorhoeve het oneens is met minister Van Mierlo van Buitenlandse Zaken en andere leden van het kabinet.

Voorhoeve is het waarschijnlijk alleen eens met Bolkestein op het punt van de aflossing van de Nederlandse VN'ers in Srebrenica.

Die aflossing willen regering en Tweede Kamer ook. Nederland wil per 1 juli weg uit Srebrenica. Voorhoeve is akkoord met aflossing door een Oekraïens bataljon. Deze week wordt in Kiev vermoedelijk de definitieve overeenkomst gesloten. Als er geen aflossing komt zal Nederland in Srebrenica moeten blijven. De regering wil niet de levens van de veertigduizend Moslims in de enclave op het spel zetten.

Voorhoeve, en met hem het kabinet, is er voorstander van dat Nederland zo lang als mogelijk een bijdrage levert aan de VN-macht. Door de aanwezigheid van de VN zijn duizenden mensenlevens gered. Op dit moment wordt de VN-macht versterkt, om effectiever te kunnen optreden. De VVD heeft in dat kader, na enig morren, ingestemd met het sturen van 170 extra mariniers. Alleen de SP was te

gen.

Van Mierlo en de fractievoorzitters van PvdA, D66 en CDA hebben zondag afkeurend gereageerd op Bolkesteins oproep. Van Mierlo noemde vanuit China Bolkesteins verhaal 'weinig motiverend voor de mensen die het werk moeten doen'.

'Voorhoeve en ik hebben er alles aan gedaan om die een beetje lamlendige houding die er de laatste maanden was, gekeerd te krijgen. De eenheid onder de landen die verantwoordelijkheid dragen is terug. Het wordt nu spannend. Dan moet je er eventjes niet over praten', aldus Van Mierlo. D66-fractievoorzitter Wolffensperger zei in Utrecht dat Bolkestein de materie 'aan de echte deskundigen moet overlaten, te weten Van Mierlo en Voorhoeve'.

Wallage: 'Landen en zeker leden van de regeringscoalitie moeten niet op eigen houtje dergelijke afwegingen maken. Bolkestein ondermijnt met dergelijke uitspraken bovendien de positie van de militairen in Bosnië en het werk van minister Voorhoeve.' CDA-fractievoorzitter Heerma zei dat Bolkesteins verhaal niets nieuws is en dat het in feite een herhaling is van het debat over de uitzending van de mariniers.

Bolkestein vindt dat er een eind moet komen aan het 'doormodderscenario' van de internationale gemeenschap. 'Het offensief rond Sarajevo toont aan dat er niets is veranderd. Ze willen het met het zwaard uitvechten. Het is meer troepen of wegwezen.'

Hij vindt dat er een duidelijke keuze gemaakt moet worden tussen langdurige aanwezigheid van honderdduizenden manschappen in ex-Joegoslavië en een algehele internationale terugtrekking op redelijk korte termijn.

Bolkestein vergeleek de oorlog in Bosnië met die in Noord-Ierland, waar 25 jaar Britse troepen aanwezig zijn en waar nu eindelijk uitzicht op vrede is. De crisis in het voormalig Joegoslavië is nog veel complexer. 'Dan moeten wij ons in gemoede afvragen hoe lang er troepen in Bosnië nodig zullen zijn', aldus Bolkestein.

De VN zijn niet in staat complexe militaire operaties als in voormalig Joegoslavië te leiden. Ze moeten het kader aangeven en dan moeten de NAVO of andere coalities het uitvoeren, aldus Bolkestein. Volgens Voorhoeve moet er juist alles aan worden gedaan het VN-optreden te verbeteren. Zo niet, dan kunnen de VN nooit meer optreden.

Volgens Bolkestein moet Nederland zich alleen nog in dit soort internationale avonturen storten als aan een aantal voorwaarden is voldaan. De beslissing moet in het nationaal belang zijn, de politieke doelstelling van het ingrijpen moet haalbaar zijn en er moet sprake zijn van een breed nationaal draagvlak. Ook dient de deelname in de tijd begrensd te worden met elk half jaar een evaluatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.