Reportage Bolivia

Bolivia’s nieuwe president belooft rust maar zal ze de chaos onder controle krijgen?

Jeanine Añez is president van Bolivia, maar voor hoe lang? De conservatieve senator riep zichzelf woensdag uit tot interim-president, maar dat bracht geen kalmte. De komende dagen moet duidelijker worden wie regeert: Añez of de chaos. 

Jeanine Añez (52), interim president van Bolivia. Beeld REUTERS

Na veertien jaar presidentschap kreeg socialist Evo Morales zondag van zijn legerleiding ‘advies’ ontslag te nemen. Dat deed hij, waarna hij naar Mexico vluchtte. Zijn val kwam na wekenlange straatprotesten tegen de omstreden verkiezingsuitslag die Morales aan de macht hield. Met de populistische socialist stapten zoveel bondgenoten op dat de rechtse oppositiepoliticus Añez (52) als tweede vice-president van de senaat, constitutioneel in aanmerking komt voor het interim-presidentschap.

Woensdag kreeg de conservatieve senator echter niet genoeg parlementariërs bijeen om tot een quorum te komen wat wettelijk verplicht is. De eerste poging mislukte omdat Morales-aanhangers, met tweederde meerderheid in het parlement, de stemming boycotten. Voor een tweede poging tot stemming deed Añez, een relatief laag geplaatste politicus, geen moeite: ze nam direct de vlucht naar voren, zogenaamd om te voorkomen dat Bolivia in een machtsvacuüm terechtkomt. Snikkend wierp ze zich met een kolossale bijbel in de hand op als de politicus die de orde zal herstellen. ‘Mijn inzet is mijn land terug te brengen naar democratie en kalmte.’ 

Dat wordt een zware dobber. Niet alleen moet ze binnen drie maanden landelijke verkiezingen organiseren en een half leeggelopen regering van nieuwe ministers voorzien, ze moet om te beginnen de rust herstellen. Straatprotesten en politieke onrust verlammen het openbare leven nu al weken. ‘Mensen kunnen niet naar hun werk, kinderen gaan niet naar school: dat zijn veel Bolivianen zo beu dat ze de manier waarop Añez aan de macht komt door de vingers willen zien, als het maar rustig wordt en er stappen worden genomen om nieuwe verkiezingen te organiseren’, zegt Soledad Valdivia Rivera, onderzoeker bij de vakgroep Latijns-Amerika studies aan Universiteit Leiden.

Minder rooskleurig scenario

Dat is het optimistische scenario. Er zijn genoeg aanwijzingen voor een minder rooskleurig traject. Bijvoorbeeld de haastige steun van het leger aan Añez: is ze niet gewoon een poppetje dat naar voren is geschoven om de politieke invloed van de legerleiding te vergroten? Valdivia Rivera: ‘Het is nog geen militair regime, maar het begint er wel op te lijken. De komende dagen zullen we zien wat Añez bedoelt met orde herstellen.’

In elk geval is Añez, advocaat en voormalig televisiepresentator, geen verzoenende, verbindende figuur. Dat leidt Valdivia Rivera af aan haar ‘lompe en theatrale’ optreden. ‘Ze werd omringd door mensen die haar zaken influisterden. En dan die bijbel: daarmee brengt ze geen mensen samen.’ 

Voor een deel van de inheemse (indiaanse) inwoners van Bolivia is zo’n scene met die nadrukkelijk aanwezige bijbel een provocatie. Juist de reactie van inheemse groeperingen wordt de komende dagen van doorslaggevend belang voor de politieke overlevingskansen van Añez. ‘Die inheemse groepen hebben zich tot belangrijke politieke spelers ontwikkeld: zij hielden Morales aan de macht. Als ze bereid zijn verkiezingen af te wachten komt er rust, maar keren ze zich daadwerkelijk tegen Añez dan wordt haar positie onhoudbaar.’ Zo zou al zijn gedreigd de voor de Boliviaanse economie belangrijke faciliteiten voor olie- en gaswinning te bezetten.

‘Rampzalige coup’

Ook belangrijk is in hoeverre de internationale gemeenschap Añez erkent. De Verenigde Staten en Brazilië hebben haar verwelkomd, maar linkse regeringen in de regio zien toch vooral het scenario van een staatsgreep: trek eerst de verkiezingsuitslag in twijfel, verwijder de president en schuif je eigen politicus naar voren.

En vlak Morales zelf niet uit. Vanuit Mexico kan hij zijn aanhangers blijven opzwepen tot verzet tegen ‘de sluwste en rampzaligste coup in de geschiedenis’. Zijn sympathisanten dreigen met ‘burgeroorlog’ en probeerden gisteren het parlementsgebouw in Sucre binnen te dringen. De politie hield de massa met traangas in bedwang. Zo is de chaos in Bolivia voorlopig dichterbij dan de rust die Añez heeft beloofd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden