Boko Haram hijst de vlag ten teken van een nieuw kalifaat

De islamistische terreurbeweging Boko Haram lijkt zijn strategie in het noordoosten van Nigeria te hebben veranderd. Waar de groep zich tot voor kort beperkte tot bloedige aanvallen op dorpen en steden, waarna de strijders zich terugtrokken, zegt de leider van Boko Haram nu bezig te zijn met het vestigen van een kalifaat, in navolging van IS in Irak en Syrië.

Beelden van de radicaal islamitische groep Boko Haram in Nigeria uit een video. Beeld anp
Beelden van de radicaal islamitische groep Boko Haram in Nigeria uit een video.Beeld anp

Gulak, Duhu, Kirshinga en Shuwa zijn namen van stadjes die weinig mensen buiten het noordoosten van Nigeria iets zeggen. Maar voor de strijders van Boko Haram vormen zij, haast letterlijk, de eerste mijlpalen in het vestigen van een eigen, streng islamitische staat, een kalifaat waar de burgers dienen te leven naar de wetten van de sharia.

Eind vorige maand klonk in het gebied de term 'kalifaat' voor het eerst. Toen de stad Gwoza, in de deelstaat Borno, in handen viel van Boko Haram, verklaarde de leider van de beweging, Abubakar Skekau, dat het begin was gemaakt met de stichting van een kalifaat. Inmiddels zouden zo'n twaalf andere gebieden in de streek onder controle van de terreurbeweging staan.

Dan gaat het op de eerste plaats om stadjes in de noordoostelijke Nigeriaanse deelstaten Borno, Yobe en Adamawa. Maar volgens kenners heeft Boko Haram ook zijn zinnen gezet op Maiduguri, de hoofdstad van Borno, waar ongeveer een miljoen mensen wonen. Bovendien zijn plaatsen niet ver over de grens met Kameroen steeds vaker het doelwit van aanvallen.

Volgens David Cook, een kenner van de groep die sinds 2003 in het noordoosten van Nigeria actief is, hoopt de leider van Boko Haram met zijn uitlatingen over een Nigeriaans kalifaat vooralsnog vooral 'meer media-aandacht' te krijgen. Feit is dat Boko Haram, in tegenstelling tot Islamitische Staat (IS) in het Midden-Oosten, vooralsnog nauwelijks of niet bezig is met welke vorm van 'natie-vorming' ook.

Mannen liggen klaar om te worden geëxecuteerd door Boko Haram. Beeld anp
Mannen liggen klaar om te worden geëxecuteerd door Boko Haram.Beeld anp

Nieuwe koers

Maar in het gebied is het begrip kalifaat zeker niet onbekend. Vóór de komst van Britse koloniale heersers, in het begin van de vorige eeuw, kende het noordoosten van wat nu Nigeria heet het zogeheten Kalifaat van Sokoto. Maar toen ging het om een veel gematigder islam.

Boko Haram, een term die doorgaans wordt vertaald als 'westerse scholing is verboden', heeft zich de afgelopen jaren als een uiterst wrede terreurbeweging laten kennen. Na de dood in 2009 van Mohammed Yusuf, de oprichter, is de beweging geradicaliseerd. Vooral in de laatste jaren zijn duizenden burgers vermoord. Circa 700 duizend mensen, overwegend christenen maar ook moslims, zijn voor Boko Haram op de vlucht geslagen.

Aanvallen, moorden, verkrachten en plunderen: tot voor kort waren dit de standaardonderdelen van een terreuractie van Boko Haram. Daarna trokken de strijders van de groep zich terug, in het Sambisa-bos, of in het Mandara-gebergte aan de grens met Kameroen. Maar nu, zo laten inwoners van het noordoosten van Nigeria weten, komt het steeds vaker voor dat de zwart-witte vlag van Boko Haram in een stadje wordt gehesen en de inwoners te kennen wordt gegeven dat zij onderdanen zijn geworden van nieuwe heersers in een nieuwe 'staat'.

De recente koers van Boko Haram is ook mogelijk omdat de Nigeriaanse krijgsmacht, veruit de machtigste in de regio West-Afrika, er nog steeds niet in slaagt de strijders van de groep de voet dwars te zetten, laat staan te verslaan.

Boko Haram heeft over eigen middelen weinig te klagen. Wapens worden veroverd op Nigeriaanse militairen en volgens sommigen zelfs door die militairen zelf aan strijders van de groep verkocht. Nigerianen in het buitenland en lokale politieke leiders in het noordoosten van Nigeria gelden als donoren van de terreurgroep. Ook zou de beweging geld krijgen uit landen in het Midden-Oosten als Saoedi-Arabië, en van Al Qaida, het internationale terreurnetwerk waarmee Boko Haram zegt samen te werken.

Boko Haram-leider Abubakar Shekau. Beeld anp
Boko Haram-leider Abubakar Shekau.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden