Bökkers is voor Overijssel wat Normaal was voor de Achterhoek

Nederland leidt in de zomer een heel ander leven; werk en school maken plaats voor serieuze ontspanning. De Volkskrant onderzoekt in elke provincie hoe dat verloopt. We marsjeren, naar een gedicht van de Vlaming Paul van Ostaijen, door het land en houden in elke provincie even halt. Vandaag aflevering 11: Overijssel. De band Bökkers gaat optreden op het festival Stöppelhaene in Raalte.

Hendrik Jan Bökkers op gitaar tussen fans. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Onenigheid in Overijssel. Of misschien moet je zeggen: önenigheid in Överijssel. Inzet is de o met umlaut in Stöppelhaene, het zomerfeest dat vanaf woensdag wordt gevierd in Raalte.

Paul Wittenhorst, voorzitter van het feestcomité, meent zeker te weten dat die ö gewoon een Hollandse o blijft in het Overijsselse dialect. Maar de vier bandleden van Bökkers, specialisten in dat dialect, zijn nog veel zekerder van hun zaak: de ö wordt 'eu', net zoals in het aanpalende Duits.

Dat geldt in elk geval voor die de ö in Bökkers. Hendrik Jan, naamgever van de band, weet dat een voorvader lang geleden de grens overstak om zijn geld te verdienen in Overijssel. Hij vertelt het met een grijns op zijn gezicht en een pijpje bier in zijn hand. Dat blijkt in de loop van de avond zijn natuurlijke houding te zijn. Eerste vraag bij een bezoek aan de kleedkamer: 'Wil je een biertje?'

Het is een zomerse vrijdag in Lemelerveld, dorp, in het hart van Overijssel, waar vanavond de suikerbiet wordt gevierd. Net als Stöppelhaene is het Suikerbietenfeest van oorsprong een oogstdankfeest. Tegenwoordig zijn beide feesten een meerdaagse aaneenrijging van optocht, kermis en muziek.

De sfeer is ontspannen, een uurtje voor het optreden van Bökkers. Drummer Jeroen Hobert speelt wat met zijn gereedschap. Bassist Arjan Pronk hangt met heel zijn lijf in een stoel. En gitarist Erik Neimeijer had gedacht de avond te beginnen met frisdrank. In de praktijk wordt dat toch weer een biertje. Er wordt voornamelijk gegrijnsd in het rommelhok achter het podium. In Overijssel nemen ze het leven met een korreltje zout.

De vier musici komen allen uit Salland, het westelijk deel van de provincie. De optredens in Lemelerveld en komende zaterdag in Raalte zijn dus thuiswedstrijden. Op het Suikerbietenfeest golven de talrijke fans als een vloedlijn heen en weer. Teksten worden luidkeels meegebruld. 'Wat is et lang elene, dä'k oe zo heb ezene.' Aan de microfoonstandaards zijn bierhoudertjes bevestigd.

Bökkers staat voor plattelandsrock en vindt zijn oorsprong in Normaal, de boerenband die het genre gestalte gaf. Covers van Oerend Hard en Deurdonderen hebben langzaam maar zeker plaats gemaakt voor eigen werk. Sinds een jaar of vijf is Bökkers voor Overijssel wat Normaal destijds was voor de Gelderse Achterhoek. De groep is de trots van de provincie, zonder te vervallen in folklore. Hobert: 'Dit is gewoon de taal waarin we ons het best kunnen uitdrukken.'

Inmiddels reikt de populariteit van Bökkers tot ver buiten Overijssel. Om de houdbaarheid in eigen regio te behouden, heeft Bökkers de oogstfeesten dit jaar tot een minimum beperkt. Het optreden in Lemelerveld is het eerste en laatste. Maar Stöppelhaene geldt met toeschouwersaantallen van 15 duizend man als buitencategorie.

In Raalte draait het deze week om rogge. De naam verwijst daar ook naar. Zodra de rogge was geoogst, bleven stoppels achter op het land. Hanen mochten zich te goed doen aan achtergebleven korrels. Vandaar Stöppelhaene. Wat in 1951 aanleiding was voor een intiem samenzijn is 66 jaar later een festival van nationale allure met dito artiesten. Tussen de Marco Borsato's en Kensingtons van dit land is Bökkers al vijf jaar lang een vaste waarde in Raalte. Zaterdag om 21.30 uur te bewonderen op het Stöppelveld.

Nagekomen bericht: Philomene Bloemhoff, specialist streektaal, bevestigt de uitspraak van de ö als eu. 'Een klank die in alle Nedersaksische dialecten voorkomt, toevallig niet in het Nederlands.'


Provinciegenoot André Manuel (51) cabaretier

Als André Manuel duidelijk probeert te maken waarom ze in Overijssel zo zelfredzaam zijn, komt hij uiteindelijk terecht in Lichtenvoorde, thuisbasis van muziekfestival Zwarte Cross. 'Een jaar of vijf geleden werd de Zwarte Cross getroffen door een zwaar noodweer.' Manuel is er tamelijk zeker van dat een festival als Lowlands allang de vlag had gestreken bij dergelijke weersomstandigheden. 'Maar in Lichtenvoorde kwamen de buren met trekkers en shovels aangezet om eerste hulp te verlenen, waarna alles gewoon doorging.' Oké, Lichtenvoorde is Gelderland, maar karakterologisch verwant aan Overijssel.

Zelf is cabaretier en muzikant André Manuel geboren in Diepenheim, hartje Overijssel. Na wat omzwervingen is hij daar uiteindelijk ook weer terechtgekomen. 'Ik heb gestudeerd, eerst in Nijmegen en daarna in Arnhem, maar ik had al snel tabak van de stad.'

André Manuel Beeld HH

De weidsheid van Twente is hem lief. Had ook Salland mogen zijn, maar het oostelijk deel van Overijssel is hem toch iets liever. 'Hier wonen de intellectuelen. De rest hebben we naar Salland gestuurd.' Aan zijn gevoel voor humor valt naar eigen zeggen weinig Overijssels te ontdekken. 'Dan moet je toch eerder bij Herman Finkers zijn.' André Manuel is vooral tegendraads. Hij mag de boel graag een beetje oppoken.

Toen Willem-Alexander in 2001 zijn verloofde Máxima kwam voorstellen aan Diepenheim, kon in huize Manuel een bloot achterwerk worden gesignaleerd. 'Dat vonden ze niet zo leuk hier.'

In zijn tegendraadsheid had André Manuel ook veel plezier in de hoogmoed die FC Twente deed wankelen. 'De manier waarop dat ging, past helemaal niet bij de bescheidenheid die Tukkers wordt toegedicht. Dat het uiteindelijk verkeerd afliep, verbaasde dan ook niemand. Zoiets kan niet bij ons.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden