NIEUWSVERBOUWING Boijmans Van Beuningen

Boijmans ‘burcht’ opent zich met gastvrije vleugels

Museum Boijmans Van Beuningen gaat stevig op de schop, als het aan architect Francine Houben ligt. Maar is er ook geld voor, nu een van de financiers zich heeft teruggetrokken?

Ontwerp van de ‘meanderende passage’ tussen de bestaande gebouwen van Museum Boijmans Van ­Beuningen.Beeld Mecanoo

Niet alleen heeft Boijmans Van Beuningen twee naamgevers, het Rotterdamse museum is in 85 jaar ook nog eens door vier architecten gebouwd en uitgebreid. Daar komt een vijfde naam bij, maar twee eerdere architecten zullen ervoor moeten wijken.

Dat is althans de visie die Francine Houben, boegbeeld van het internationaal vermaarde architectenbureau Mecanoo. ‘Boijmans is nu een doolhof’, zegt Houben. ‘Bezoekers raakten totaal de oriëntatie kwijt en sloegen ongemerkt hele delen van exposities over. Achter de schermen was de logistiek nog problematischer. Een doolhof kan leuk zijn, maar de onduidelijke routing ging ten koste van de museumbeleving.’

‘Gordiaanse knoop’

Vanwege asbest, wateroverlast en brandveiligheid is Boijmans is sinds mei 2019 gesloten voor publiek. De sluiting gaat maar liefst zeven jaar duren, werd vorig jaar aangekondigd. Het gebouw en de collectie zijn eigendom van de gemeente Rotterdam. De gemeenteraad besloot vorig jaar om de noodzakelijke renovatie te paren aan een ambitieuze vernieuwing.

Daarvoor werd architectenbureau Mecanoo in februari uitverkoren. ‘Boijmans is nu een burcht’, aldus Francine Houben. ‘Het museum is slecht toegankelijk, oogt niet gastvrij en is nauwelijks verbonden met het Museumpark en de stad.’ De ‘gordiaanse knoop’ kan volgens haar alleen worden doorgehakt door het ‘ontklonteren’ van de aaneenschakeling van gebouwdelen.

Heilig zijn en blijven het Van der Steur-gebouw (1935) en het tentoonstellingsgebouw uit 1972 van Alexander Bodon. Maar de aanbouw die in 2003 werd toegevoegd door het Vlaamse architectenbureau Robbrecht en Daem moet eraan geloven, aldus Houben. Alleen hun fundering en kelder blijven behouden.

De nieuwe entree met het begin van de passage waardoor je ook zonder toegangskaartje kunt wandelen.Beeld Mecanoo

Ontwerp verstopt

‘In 2003 is het prachtige ontwerp van Bodon verstopt, de entree van het museum is er niet beter van geworden’, oordeelt Houben. Ze respecteert haar Vlaamse collega’s: ‘De opdracht die ze kregen was niet helder en de aannemer ging failliet.’

Houben wil een nieuwe, gastvrije ontvangstruimte bouwen. Hier moet ook een meanderende passage beginnen waar je ook zonder toegangskaartje doorheen kunt wandelen. De ‘jonge generatie’ moet er volgens Houben worden verleid om selfies te maken voor Instagram.

Aan de achterkant, in de Museumtuin grenzend aan het Museumpark, meandert de nieuwe corridor verder. Gevolg is wel dat ook het Henket-paviljoen uit 1991 weg moet. In deze vleugel bevond zich onder meer het grote museumrestaurant.

Henket-paviljoen

‘Het Henket-paviljoen kan op een andere plek worden hergebruikt, bijvoorbeeld bij het Erasmus Medisch Centrum of ergens in Rotterdam-Zuid’, aldus Houben. ‘Ik heb het al met Hubert-Jan Henket besproken. Hij begrijpt het. Hij heeft me zelfs verteld dat de natuurstenen die zijn weggehaald om zijn paviljoen aan het oude museum te plakken, nog begraven liggen in de museumtuin.’

Houbens meanderende gang komt uit in een nieuw te bouw  en Mecanoo-paviljoen. Dat zou moeten op een plek waar nu 65 parkeerplaatsen liggen achter een rij herenhuizen. Zo wordt het museum ‘een compositie van drie vleugels’, aldus Francine Houben, met de kronkelende, parkachtige corridor als verbinding.

Vernieuwing van het Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. De gebouwen en de 'slinger' met het groene dak zijn de vernieuwingen. Beeld Mecanoo

De gemeenteraad oordeelt later over de visie van Francine Houben. Maar één vraag ligt alvast op ieders lippen. Is er ook geld voor? In totaal heeft Rotterdam 169 miljoen euro uitgetrokken voor renovatie en duurzaamheid. Daar moet nog eens 55 miljoen euro bij aan externe financiering.

Stichting Droom en Daad

Dat geld was er dankzij de filantropische stichting Droom en Daad. Maar die trok zich terug: de stichting onder leiding van Wim Pijbes voelde zich onvoldoende betrokken bij de plannen. Tot nu toe is er van de 55 miljoen euro externe financiering pas 7,5 miljoen toegezegd (door de Rijksdienst Cultureel Erfgoed).

‘Ik wil me niet bemoeien met geld en politiek’, zegt Francine Houben. ‘Maar nu ligt er een visie die hopelijk enthousiast wordt ontvangen.’

Lees verder: De nieuwe mecenas wil invloed op cultuursector, wen er maar aan

Gulle gevers in de cultuursector willen meepraten, al botst dit met de regels. Koud­watervrees van de politiek of willen ze de boel overnemen? Bij Boijmans Van Beuningen trok een filantropische stichting een miljoenengift terug.

Boijmans is zeven jaar dicht. Vorig jaar sneuvelde het plan voor een dependance in het voormalige filiaal van V&D in Rotterdam Zuid.Het museum heeft de financiering niet rond gekregen voor de beoogde ‘proeftuin’ voor jonge, hedendaagse kunst en design.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden