Boevenkleding

DUITSE GEVANGENEN MAKEN ZE, MODEKETEN HAEFTLING VERKOOPT ZE: KLEREN UIT DE BAJES. HET SUCCES VAN EEN TENUE – ROBUUST EN EERLIJK....

Voor Oscar Wilde, in 1895 tot twee jaar dwangarbeid veroordeeld wegens 'sodomie', was het 'a suit of shabby grey'. Maar voor de Berlijnse modeketen Haeftling is het handelswaar: het door gedetineerden gemaakte en gedragen tenue.

Elke Duitse gevangenis houdt er zijn eigen kledingcodes op na. In de deelstaat Brandenburg dragen bajesklanten gestreepte hemden zonder boord. De penitentiaire inrichtingen in Saksen-Anhalt verstrekken ruw gestikte spijkerbroeken van ongewassen denim aan de bewoners. Hun lotgenoten in Kaisheim (Beieren) gaan gehuld in zeegroene hemden en katoenen jasjes met een discreet visgraatmotief .

Hun verscheidenheid is maar heel betrekkelijk, zegt Stephan Bohle, de 39-jarige oprichter en directeur van Haeftling (Duits voor 'gevangene'). De gevangenisoutfits hebben vooral veel met elkaar gemeen: soberheid, degelijkheid, eerlijkheid, robuustheid. Ze onderscheiden zich, kortom, van de confectie. En dat weet de beoogde doelgroep – 'eigenzinnige dertigers' – te waarderen. Inmiddels verkoopt de digitale Haeftlingwinkel maandelijks vierhonderd producten. Niet alleen kleren met het (tamelijk nadrukkelijke) Haeftling-label, maar ook andere producten die in Duitse gevangenissen zijn vervaardigd. Zoals wijn, jam, leverworst, barbecues van edelstaal en onverslijtbare theedoeken.

De eerlijkheid gebiedt Bohle te erkennen dat hij het straatbeeld in Berlijn, zijn belangrijkste afzetmarkt, vooralsnog niet noemenswaardig heeft kunnen beïnvloeden. Maar hij verwacht dat zijn label binnenkort een begrip zal worden. Hij heeft de gevangenis-look al op verschillende hippe feestjes gesignaleerd. En onlangs heeft het ruwe gestreepte hemd uit Brandenburg zijn televisiedebuut gemaakt. Bij de talkshow van coryfee Harald Schmidt nota bene. Nee, de presentator zelf is nog niet gezwicht voor Haeftling. Maar de meneer die op gezette tijden een glas water komt brengen, droeg dat shirt. Ook Paul de Leeuw heeft een jasje besteld, het hangt nog op het kledingrek in Bohle's directiekamer.

Het opschrift op de Haeftling-labels, Jailwear since 1806, moet volgens Bohle worden opgevat als een grap. Als een goedmoedig commentaar op Levi's (dat koketteert met het bouwjaar 1873). Want Haeftling bestaat (inclusief een bijna-faillissement en een doorstart) pas een jaar of twee. Het jaar 1806 verwijst naar de opening van de eerste Duitse gevangeniswerkplaats.

Dat Bohle, directeur van marketingbureau Herr Ledesi, aan mode doet, is het resultaat van een gelukkig toeval. 'Een paar jaar geleden bezocht ik de winkel van de gevangenis in Berlijn-Tegel. Gewoon, uit nieuwsgierigheid naar wat daar zoal wordt gemaakt. Eigenlijk viel het mij allemaal een beetje tegen: veel huisvlijt, houtsnijwerk en Tiffanylampen. Oudbakken ambtenaren-esthetiek. Maar in een verre uithoek van het magazijn zag ik een stapeltje gevangeniskleren liggen. En die vond ik dus wél mooi .'

Bijgestaan door twee vennoten bracht hij het product op de markt. En hij bleek in een grote behoefte te voorzien. De vraag overtrof het aanbod in die mate dat de internetwinkel na korte tijd voor vijf maanden 'op slot' moest.

Aan dit stormachtige debuut kon Bohle echter wel argumenten ontlenen om ook de ontwaakte bureaucraten tot medewerking te overreden. 'Zij waren namelijk niet blij met ons initiatief. Niet alleen omdat ik hen er niet in had gekend, maar ook vanwege de merknaam. Haeftling werd in strijd geacht met het politiek-correcte spraakgebruik. Als ik gevoelig was geweest voor dit argument, had ik Inhaftierter als merknaam moeten introduceren. Maar dan had ik de tent meteen kunnen sluiten.'

Er werden ook bezwaren van ideële aard geuit. Bohle zou met zijn onderneming uitsluitend zichzelf bevoordelen. Onzin, zegt Bohle. Hij draagt bij aan het terugdringen van de werkloosheid in de Duitse gevangenissen (gemiddeld zo'n 40 procent) en hij dient het welzijn van de gedetineerden. 'Daar zitten een paar onverbeterlijke types bij, maar ook mensen die meer slachtoffer dan dader zijn.'

Bohle voelt zich evenmin aangesproken door het verwijt dat hij oneerlijk zou concurreren met de reguliere textielindustrie. 'In Duitsland is deze tak van nijverheid hoe dan ook bijna verdwenen. En het inkomen van de Duitse gedetineerden, 8 tot 14 euro per dag, ligt ver boven dat van de textielarbeiders in de lage lonen landen. Ik benadeel niemand.'

Hij verwacht een sterke groei van zijn bedrijf, de logistiek is al uitbesteed. 'Nu laten we pas een kledingstuk maken als dat is besteld. Met de afhandeling van een order zijn nu zo'n twee weken gemoeid.' Op den duur is het onvermijdelijk dat Haeftling-producten ook buiten de gevangenissen zullen worden gemaakt. Is dat niet in strijd met de authenticiteit die Bohle suggereert? 'Nee, dat geloof ik niet. Het verhaal achter zo'n hemd of zo'n broek blijft hetzelfde. Of het nu door een boef is gemaakt of niet.'

Om dezelfde reden heeft hij geen bezwaar tegen de vorm- en kleurexperimenten die de ontwerpers zich veroorloven. Er zijn al Haeftling-swaeters in omloop met het opschrift 'Let the one without guilt cast the first stone'. En het assortiment zal mogelijk worden uitgebreid met producten in Guantánamo-oranje. n

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden