Boeven, bende

Danny Boyles Trance is zo'n typische ingewikkelde puzzelfilm. Hoe hou je die begrijpelijk? En trouwens, hoe regisseerde hij Her Majesty The Queen?

DOOR BOR BEEKMAN

'Sir Danny Boyle', grapt iemand wanneer de filmmaker de Londense hotelkamer binnenstapt. De Britse ridderorde lag al klaar voor de man achter de veelgeprezen openingsceremonie van de Olympische Spelen, maar die liet achter de schermen beleefd weten dat zo'n titel niks voor hem was, als ouwe punker. Al jubelt hij zodra Her Majesty The Queen ter sprake komt, die op verzoek een paleisscène speelde met geheim agent 007 en vergezeld door acteur Daniel Craig het Olympisch Stadion binnenviel. 'Ze was ge-wel-dig! De enige voorwaarde die ze stelde, was dat niemand het vooraf mocht weten, ook haar eigen familie niet.' Het filmpje met Craig en de koningin stond er in twee takes op. 'Het zijn allebei goede acteurs. Het kan nog best moeilijk zijn om jezelf te spelen, maar ze is gewend aan camera's.'

Boyle (56), die eerder Trainspotting en Slumdog Millionaire maakte, regisseerde tijdens de voorbereiding op de Olympische Spelen een toneelstuk én een nieuwe speelfilm. Trance, vanaf deze week te zien in de Nederlandse bioscoop, begint als een gelikte schilderijenroof-thriller, maar niets is wat het lijkt. Waan en werkelijkheid wisselen elkaar af in het non-lineair vertelde kat-en-muisspel tussen een veilingmeester (James McAvoy), een hypnotherapeut (Rosario Dawson) en een boevenbende (met onder anderen de Franse acteur Vincent Cassel).

'Donderdag en vrijdag werkten we aan de olympische ceremonie, de rest van de week was voor de film. Eigenlijk een ideale combinatie: tijdens die ellenlange vergaderingen met de olympische comités, waarin je het liefst iedereens hoofd eraf blaast, krijg ik altijd enorm veel zin om te filmen. Je mag Trance beschouwen als het donkere, gestoorde neefje van de olympische ceremonie.

'We openen met een ingenieuze kunstroof van een schilderij van Goya. (Werpt armen in lucht) Yeah, great fun! Maar dat is slechts om je te verleiden, zodat je de film in glijdt. Films op zich zijn trances, illusies die we binnentreden.'

Onmogelijk te verkopen, zo'n bekend schilderij. En dus dom om te stelen, toch?

'Nou, ze wórden gestolen. Niet deze Goya, die hangt in het Prado. De mythe is natuurlijk dat zulke topstukken door boosaardige tycoons worden gestolen, die ze dan gebruiken om hun bunker te versieren, zoals in dr. No in feite. Ik kwam erachter tijdens mijn onderzoek dat criminele benden zulke topstukken vaak gebruiken als makkelijk te vervoeren waardepapier, een onderpand bij onderhandelingen met collega-criminelen.'

Net voor Boyle de pers toespreekt, heeft de FBI bekendgemaakt de bende op het spoor te zijn van Christus in de storm, het in 1990 gestolen enige zeegezicht van Rembrandt, dat ook nog even te zien is in Trance.

De regisseur springt op: 'Wow. Is dat net bekend? Maar het schilderij is dus nog steeds niet gevonden? Nee, dat zal wel niet. Die Rembrandt is wel het meest onschatbaar waardevolle verdwenen schilderij ooit. Zoiets terugvinden dat is... alsof ik op een verloren film van Orson Welles of een vroege Charlie Chaplin zou stuiten. Oh my God!'

U liet uw acteurs voorafgaand aan de opnamen door een expert bijscholen over hypnose.

'Die expert, een professor in de psychologie, legde uit dat 5 à 10 procent van de mensen extreem vatbaar is voor hypnose - de virtuosos noemen ze die groep. De veilingmeester in de film, het personage van James McAvoy, is er zo een. Dat wordt ook aangestipt in de film. Ik denk dat het scheelt als acteurs weten dat wat ze spelen theoretisch mogelijk is. Hij heeft ook nog even getracht de acteurs te hypnotiseren, maar dat werkte niet in de groep, dan wordt dat toch wat lacherig. Rosario heeft zich er wel echt in verdiept.'

In negen speelfilms die Boyle regisseerde, van Shallow Grave (1994) tot 127 Hours (2010), stond altijd een man centraal. Dat is anders in Trance, waar Dawsons hypnotherapeut de film gaandeweg overneemt.

Ze hadden een relatie, Boyle en zijn actrice, maar die is volgens de laatste berichten in de Britse pers alweer beeindigd. De regisseur: 'Ze is perfect als femme fatale, maar volstrekt tegenovergesteld aan de ijzige blondines van Hitchcock.' Rosario stapt Trance binnen als een onschuldige omstander, die buiten haar zin betrokken raakt bij de roof.

'Nou ja, zo lijkt het althans. Trance is een puzzelfilm, en mij is verteld dat vrouwen veel beter toegerust zijn voor zulke thrillers, omdat ze flexibel zijn. Mannen zijn meer rigide, die denken bij elke wending: o, nee nee nee, dat kán helemaal niet, dat zou nooit zo gaan. Maar luister: dat zeg ik niet, maar dat zeggen ze in Amerika, bij de marketingafdeling waar ze mijn films testen. Die lui kijken naar mijn film en dan schudden ze hun hoofd: o, dat wordt héél moeilijk. En dat is dan omdat vrouwen wel graag psychologische thrillers kijken, maar zich laten afschrikken door geweld.'

Hoe bepaalt u of de kijker alle wendingen kan bijbenen?

'Op de set dachten de acteurs soms: o, nu verklap ik te veel, met een blik of zo. Onzin. In zo'n film als Trance moet je enorme, olifantenpoot-achtige sporen stoppen. Bam! Zodat je als regisseur denkt: nu verpest ik de film, maar dat doe je niet, want de kijker ziet alles voor het eerst. Maar je hoeft ook weer niet álles meteen te snappen. Op de dvd zal ik een chronologisch gemonteerde versie toevoegen. Dan is alles overduidelijk.'

Rosario Dawson

De Amerikaanse actrice Rosario Dawson (34) speelde haar eerste filmrol in Kids (1995), de verloren-jeugdschandaalfilm van Larry Clark. Daarna was ze onder meer te zien in Men in Black II, 25th Hour en Sin City. Volgens Danny Boyle kreeg ze als actrice voorheen nooit de kans te laten zien wat ze allemaal in huis heeft. 'In de meeste films bevindt het vrouwelijke personage zich niet in wat ik de machinekamer noem, waar acteurs de loop van het verhaal sturen. In Trance stuurt de vrouw juist wel.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden