Boertige Lenin

Tegelijk met What Time Is It There?, waarvoor regisseur Tsai Ming-liang naar Nederland werd gehaald om extra publiciteit te genereren, brengt de gesubsidieerde distributeur Filmmuseum Taurus uit, Aleksandr Sokoerovs portret van Lenin....

Taurus, vorig jaar geselecteerd voor het hoofdprogramma van Cannes, lijkt op voorhand geen film waar een groot publiek voor te vinden is. In de publieksenquête van het afgelopen Rotterdamse filmfestival eindigde de film op de 109e plaats. Moloch (1999), Sokoerovs vorige film over de laatste dagen van Adolf Hitler, uitgebracht in drie kopieën, trok 2444 bezoekers.

Het Filmmuseum krijgt juist subsidie om 'moeilijke' titels uit te brengen. De distributeur, die afgaand op de uitgestelde realeasedatum ook met Bela Tarrs Werckmeister Harmóniák in zijn maag zit, steekt zijn schaarse middelen echter liever in snoepjes van de week als Tears of the Black Tiger. De gehypte western uit Thailand werd groot uitgebracht. Sokoerov moet het doen met één kopie, die ook nog eens beroerd is ondertiteld: de logge vertaling staat consequent op tweederde van het beeld.

In Taurus portretteert Sokoerov Vladimir Iljitsj Lenin, stichter van de Russische Communistische Partij en oprichter van de Sovjet Unie, als een hulpeloze, ziekelijke oude man. Met pijn en moeite komt hij uit zijn bed, zachtjes kreunend. Hij wordt gekoeioneerd en achter zijn rug uitgelachen door zijn personeel.

Door het gebruik van filters en vervormende lenzen ziet Lenins in beslag genomen, afgelegen landgoed er - evenals Hitlers Berchtesgaden in Moloch - uit als een slecht schoongemaakt aquarium: groen en troebel. De juiste, surrealistische omgeving voor het Kammerspiel dat er wordt opgevoerd.

Lenin, een fraaie rol van Leonid Mozgovoi die ook Hitler speelde, laat zijn vrouw allerhande informatie voor hem opzoeken, over het sterfbed van Marx en lijfstraffen in tsaristisch Rusland. 'Ik weet niet meer hoeveel 17 x 22 is. Over twee maanden weet ik mijn eigen naam niet meer', weeklaagt Lenin, overlopend van zelfmedelijden.

Als kameraad Stalin langskomt, en hem namens het politbureau een wandelstok zonder vleiende inscripte aanbiedt, wordt op even pijnlijke als humorvolle wijze duidelijk dat Lenins tijd voorbij is. En is het boertige, getikte monster, net als Hitler in Moloch, definitief ontmythologiseerd.

Inmiddels werkt Sokoerov aan een derde film van zijn serie over aftakelende wereldleiders - Waterloo over Napoleon Bonaparte - die te zijner tijd ook door het Filmmuseum wordt uitgebracht. Het is te hopen dat het distributiebeleid tegen die tijd is aangepast.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden