'Boerkaverbod is gebaseerd op onderbuikgevoelens, niet op feiten'

Hoewel ze zelf niet van de boerka als kledingstuk is gecharmeerd, slaat een verbod erop nergens op, betoogt Ferdows Kazemi. Symboolpolitiek, gebaseerd op niets anders dan onderbuikgevoelens.

Drie zo goed als volledig gesluierde vrouwen in Den Haag. Foto uit 2006. © Joost van den Broek / de Volkskrant

De tegenstanders van het boerkaverbod beroepen zich doorgaans op de schending van mensenrechten en godsdienstvrijheid. Schending van mensenrechten kan ik wel enigszins plaatsen in deze context, maar die van godsdienstvrijheid niet. Uit onwetendheid suggereert men dat het dragen van een boerka een islamitisch gebod is. Dat is niet zo. Nergens in de Koran staat dat vrouwen hun gezicht moeten bedekken. Zelfs in Iran, als strengste islamitisch land, wordt de boerka niet aangeraden, boerkadraagsters bekleden geen enkele (overheids-)functie en ze worden niet toegelaten op scholen.

Vrouwen dragen om verschillende (doorgaans geen godsdienstige) redenen een boerka.

Soms is dit ter behoud van hun schoonheid. In een land als Iran is een witte huid bij voorbaat mooi. Vrouwen met een getinte huid hebben minder kans op de huwelijksmarkt dan hun lelieblanke zusters. In sommige regio's van Iran waar de zon en de hitte, soms 50 graden, elke mooie vrouw van haar schoonheid kan beroven, dragen vrouwen een variant van de boerka. Ook vrouwen in wier leven de godsdienst geen enkele rol speelt.

Statement

Maar dat is niet aan de orde in Nederland, waar zonlicht een kostbare schaarste is, en veel vrouwen veel geld uitgeven om juist een tintje te krijgen. De boerka wordt dan om andere redenen gedragen. Het kan zijn dat een moslimvrouw of, zoals velen suggereren, haar echtgenoot, hier Roomser dan de Paus wil zijn. Het zekere voor het onzekere nemen: bedek je gezicht, dan ben je verzekerd van een plaats in de hemel.

Er zijn ook vrouwen die een statement willen maken door het dragen van een boerka. Een protestactie: 'Jij bepaalt wat de norm is, ik kies voor een extreem tegenovergestelde vorm om te laten zien dat ook dat kan. Jij voelt je comfortabel en vrij in je korte rok en denkt dat een ander in haar lange gewaad en het bedekte hoofd en gezicht niet hetzelfde gevoel kan hebben. Door het demonstratief dragen van een boerka laat ik zien dat ik me ook op mijn gemak voel onder een boerka. Mijn waarheid kan net zo geldig zijn als de jouwe.'

Aankijken

De voorstanders van het boerkaverbod beroepen zich op de fatsoennormen van de westerse maatschappij en de gevoelens die een boerkadraagster bij voorbijgangers teweeg kan brengen. Er wordt gezegd dat wij in Nederland elkaar aankijken als we met elkaar in gesprek zijn. Of men kan zich bedreigd voelen door een boerkadraagster wier gezicht bedekt is.

Wat de fatsoennormen betreft geef ik hen gelijk, hoewel de grootste tegenstanders van de boerka zich steeds onfatsoenlijker gaan gedragen. Ik geef toe, zij kijken elkaar wel in de ogen bij het uitschelden. Maar met wie moet een in boerka gehulde vrouw, die op straat loopt of in de bus stapt of in een supermarkt boodschappen doet, actief communiceren? Met de voorbijgangers? Met de kassier die jou nauwelijks aankijkt, voor zo ver nog een kassier aan te pas komt dankzij de zelfbedieningskassa's? Met de chauffeur of de conducteur in de bus of in de tram, waar het elektronisch pasje reizigers vrijstelt van elke vorm van communicatie? Met de ambtenaren bij de overheidsloketten, waar je je sowieso moet legitimeren en men geen genoegen zal nemen met een bedekt gezicht?

Wild dier

En wie zich onveilig voelt bij het tegenkomen van een boerkadraagster, omdat hij niet weet wat erachter schuil gaat, kan ik verzekeren dat er geen wild dier achter zit. Wilde dieren lopen immers niet rechtop. Bovendien: wat als men zich bedreigd gaat voelen door een gespierde en getatoeëerde vrouw in een korte broek en met onbedekte armen? Gaan we korte broeken en mouwloze kleding verbieden of getrainde spieren en tattoos voor vrouwen? Sinds wanneer bepalen gevoelens van mensen die nergens op berusten de rechtsgeldigheid van een regel? Hoeveel terroristische aanslagen of andere misdaden zijn er door vrouwen gehuld in een boerka gepleegd? Hoeveel boerkadraagsters hebben een strafblad of zijn überhaupt ooit in aanraking gekomen met politie of justitie?

De minister, die betoogt dat mensen in het openbaar ook niet naakt mogen verschijnen, vergeet dat de kleding het product van beschaving is. En er is nergens bepaald wat voor soort kleding. Ik wil beslist niet beweren dat hoe minder van het lichaam te zien is, hoe beschaafder de mens. Ik wil alleen aangeven dat de vergelijking van de minister erg mank gaat.

Symboolpolitiek

Je kunt honderden argumenten bedenken waarom het verbod van de boerka, een kledingstuk waar ik overigens totaal niet van gecharmeerd ben, eerder op onderbuiksgevoelens dan op feiten gebaseerd is. De door voorstanders aangedragen argumenten zijn bodemloos. Het verbod is niets anders dan symboolpolitiek.

Behoud je geloofwaardigheid. Laat het dragen van een boerka niet toe op onderwijsinstellingen, op werkplekken (waar een boerka overigens bijna nooit gedragen wordt) en dergelijke plaatsen, maar verbiedt de boerka niet op straat en in openbare ruimtes. Anders creëer je het gevoel van onterecht benadeeld worden, onder de mensen die zonder enige kwade bedoeling een kledingstuk dragen waarin ze zich comfortabel voelen. Daarnaast werk je provocaties in de hand, een zinloos strijdveld waar niets en niemand bij gebaat is.

Ferdows Kazemi is een in Iran geboren publiciste.

 Sinds wanneer bepalen gevoelens van mensen die nergens op berusten de rechtsgeldigheid van een regel?  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden