Column

'Boerka's in het straatbeeld zien? Een bezoek aan Zwitserland volstaat'

Columnist Thomas von der Dunk is net terug uit Zwitserland, en wat hem is opgevallen, is dat het aantal boerka's daar in het straatbeeld de afgelopen jaren fors is toegenomen. 'Je ziet er nu makkelijk een half dozijn tegelijk.'

Moslima met nikab Beeld ANP Xtra

Het had een van de kroonjuwelen van het gedoogkabinet moeten worden, maar de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken trok het wetsontwerp ijlings terug nadat Wilders er de brui aan had gegeven: het boerkaverbod.

Het was, indien het zich ook juridisch waterdicht zou laten organiseren, een van de weinige PVV-wetten die mijn goedkeuring had kunnen wegdragen, op grond van het hier al meermalen verkondigde uitgangspunt dat in een vrije samenleving burgers elkaar in de openbare ruimte recht in de ogen moeten kunnen kijken. Nee: het zou niet mijn politieke prioriteit nummer 1 geweest zijn, maar dat geldt voor wel meer kwesties waarover van de politiek toch een antwoord wordt verlangd.

Het thema lijkt een beetje een stille dood te zijn gestorven, nu aartsopportunist Wilders niet in de islam, maar in Europa het grote electoraal kansrijke populistische thema heeft ontdekt.

Alleen Mona Keijzer, de nummer 2 van het CDA, heeft, als ik het goed overzie, de boerka in de huidige verkiezingscampagne weer ter sprake gebracht en als 'gevangenis voor vrouwen' betiteld. Of zij alsnog voor een verbod pleit, heb ik niet kunnen achterhalen.

Straatbeeld
De tegenstanders van zo'n verbod verklaren de boerka altijd tot non-probleem met het argument dat je er in Nederland maar hoogstzelden eentje ziet. Maar wat, als het niet tot slechts eentje in het straatbeeld beperkt blijft? Om te ervaren hoe dat is, hoef je niet naar Saoedi-Arabië. Een bezoek aan Zwitserland volstaat.

De afgelopen twee weken heb ik, gelijk ik de afgelopen jaren al een paar maal heb gedaan, mijn vakantie gedeeltelijk doorgebracht in Interlaken in het Berner Oberland. En wat mij is opgevallen, is dat het aantal boerka's (of, om exacter te zijn: het aantal nikaabs) daar in het straatbeeld in die jaren fors is toegenomen. Je ziet er nu makkelijk een half dozijn tegelijk.

Nee: een islamisering van Zwitserland dreigt niet, maar het is wel afzichtelijk. En het resultaat is om twee redenen maatschappelijk aanmerkelijk afzichtelijker dan de - op zich vaak even ridicule - kledingvoorschriften die fundamentalisten van andere godsdiensten eropna houden, zoals orthodoxe joden.

Ten eerste omdat bij die anderen het gelaat niet bedekt wordt, en dus van totale depersonalisatie geen sprake is. En ten tweede omdat beperkende kledingvoorschriften dan in de regel ook voor beide seksen gelden, terwijl in dit geval naast de als zwart spook vermomde vrouw een echtgenoot in moderne westerse kledij - en vanwege de temperaturen boven de 30 graden nu zelfs in korte broek en met T-shirt - voortstapte. Treffender kan de morele verkniptheid en totale obsessie met het vrouwenlichaam van de orthodoxe islam, die in Nederland ook haar culturele sporen bij Marokkaanse straatjongens heeft nagelaten, niet worden geïllustreerd.

Deze mannen met boerkadraagsters in hun kielzog waren overigens geen Zwitserse moslims, maar Arabieren, ongetwijfeld direct afkomstig uit de Golfstaten - u weet wel: de grote bondgenoten van Amerika bij de democratisering van het Midden-Oosten, in de strijd tegen dat afschuwelijke fundamentalistische en vrouwvijandelijke Iran.


Het waren toeristen, die niet in Interlaken waren vanwege de Alpen, maar vanwege de vele juweliers. Ik ben ze althans op geen enkele bergtop tegengekomen - bergwandelen blijft sowieso nog altijd een typisch westerse aangelegenheid, als erfenis van de Romantiek. Ook de in Zwitserse toeristencentra inmiddels zeer talrijk vertegenwoordigde nieuwe Indiase middenklasse blijft altijd beneden in het dal, en Japanners en Chinezen kom je boven de 1000 meter hooguit op tien meter van een kabelbaanstation tegen.

Minaretten
Even ter herinnering: Zwitserland is het enige Europese land, waar recent een verbod op de bouw van minaretten afgekondigd werd. Er zijn beslist meer boerka's dan minaretten in Zwitserland - en waar men het eerste, dat uit westers oogpunt toch veel mensonwaardiger is, kennelijk tolereert, is het tweede per referendum verboden.

Boerkadragende vreemdelingen in het land van een minarettenverbod voor ingezetenen: beter kan de gespletenheid van Zwitserland niet worden verbeeld. Een gespletenheid, die ook een beetje een algemeen westerse is, en in de toekomst vermoedelijk nog een stuk sterker wordt: arme immigranten wordt ingepeperd dat ze hun culturele plaats moeten kennen, bij rijke gasten die cultureel aanmerkelijk afwijkender gedrag ten toon spreiden kijken we weg zolang ze maar geld in het laatje brengen.

Als toeristenland bij uitstek wordt Zwitserland eerder en meer dan andere landen met het dilemma van de omgang met afwijkend gedrag door een kapitaalkrachtige buitenlandse bovenlaag geconfronteerd - zowel door een afstotelijk fundamentalistische, als door een superdecadent seculiere.

Al eerder kreeg Zwitserland het met Libië aan de stok, toen een van de Kaddafi-telgen meende Arabische personeelsmishandelmethodes ook in Genève te kunnen toepassen; het daaropvolgende Zwitserse politionele ingrijpen resulteerde uiteindelijk na Libische dreigementen in genante excuses van Bern aan Tripoli.

In dit concrete geval heeft de Libische bevolking met haar opstand vorig jaar zelf herhaling onmogelijk gemaakt, maar soortgelijk gedrag van zich onaantastbaar wanende (en in eigen land ook onaantastbaar zijnde) potentatenzonen kennen we ook uit andere Arabische landen, en van Russen.

De vraag die zich, met het toenemende financiële en politieke gewicht van het niet-Westen, steeds sterker aan het Westen stelt is of wij wel omwille van een schotel extra linzen steeds bereid moeten zijn om iedereen hier te ontvangen en daarvoor dan onze westerse normen opzij te schuiven.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus en columnist van Volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden