Boerenkoolyoga in Friesland

Andries Postma, huisarts te Friesland, doorbrak samen met zijn vrouw het taboe op euthanasie. Zelfs de dominee stond pal achter het echtpaar....

Andries Postma, op 7 december op 80-jarige leeftijd waardig overleden, was een geliefd huisarts in het Friese Noordwolde. Samen met zijn vrouw Truus, ook huisarts, doorbrak hij het taboe op de euthanasie. In zijn aanwezigheid verrichtte zij in 1971 euthanasie op haar verlamde moeder die had gesmeekt haar uit haar lijden te verlossen. De directeur van het verpleeghuis maakte de zaak aanhangig. Het dorp, met de hervormde dominee voorop, stond pal achter het doktersechtpaar, maar Truus Postma werd veroordeeld tot een week voorwaardelijke gevangenisstraf. De lange, bittere strijd om wetswijziging begon. Vanuit heel de wereld kwamen journalisten het echtpaar en de bevolking interviewen. Een van hun vijf kinderen zei: ‘Straks wordt nog een doodlopende weg naar jullie vernoemd.’

Andries Postma werd in Hardegarijp bij Leeuwarden geboren. Zijn ouders hadden een kleine kruidenierszaak. Hij was slim en de meester dacht dat hij wel dokter kon worden. Hij studeerde in Groningen en zij trouwden nog vóór ze waren afgestudeerd; ongebruikelijk, maar daar hadden de twee geen boodschap aan. In 1955 kregen zij een praktijk in Noordwolde, een ‘rood’ dorp met een tanende rietmeubelindustie. Zij betrokken een groot doktershuis en richtten het opmerkelijk sober in. In luxe of feesten waren ze niet geïnteresseerd. Tot op hoge leeftijd gingen zij kamperen in een tentje.

Andries was een buitenmens, veel sport, tennissen, zeilen en schaatsen, hij reed de Elfstedentocht in de legendarische, koude winter van 1963. Hij had altijd zijn verrekijker bij zich, zocht kievietseieren, maar toen de weidevogels bedreigd werden, beschermde hij met stokjes en takjes de nesten tegen maaimachines. Lang hield de dokter iets jongensachtigs, sprong over hekken en sloten en straalde bij zijn patiënten rust en vertrouwen uit. Hij was altijd bereid om te luisteren, soms vroeg hij patiënten een avond te komen praten over hun problemen.

Hij was een spiritueel man, bestudeerde de Koran en het boeddhisme, maar relativeerde: ‘Het is allemaal in de hoofden van mensen bedacht’. Hij ontwikkelde, zoals hij zei, zijn eigen ‘boerenkoolyoga’, richtte in het dorp een yogaclub op en stond na zijn werk soms wel een half uur op zijn hoofd.

Hij was was geen actievoerder, maar werd strijdlustig als hij onrecht tegenkwam. Al in 1965 had hij in het Friestalige tijdschrift De Strikel geschreven dat ieder mens recht had op ‘een goede, eerlijke, bewuste dood’. Hij verweet collega’s ‘verstoppertje te spelen’. Toen hij zes jaar later zag door wat voor hel schoonmoeder ging, waren hij en zijn vrouw bereid de wet te trotseren. Zij waren overtuigd van hun moreel gelijk. Maar respecteerden de mening van anderen. Aanvankelijk wilden zij geen steunacties, maar toen hij begreep dat publiciteit de zaak kon dienen organiseerde hij een voettocht, hij droeg een bord met een citaat van Oliver B. Bommel: ‘Ik heb het recht om als heer te sterven’. Hij was betrokken bij de oprichting van de Vereniging voor Vrijwillige Euthanasie en verrichtte euthanasie waar dat naar zijn overtuiging nodig was.

Het gezin kwam altijd op de eerste plaats. Hij was onhandig en repareerde alles wat stuk ging met leukoplast. Eens met Kerstmis kreeg hij van een patiënt een konijn, in een jutezak. Het beest bleek nog te leven en de onhandige dokter is twee dagen beziggeweest met het timmeren van een hok.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden