Boer of klant, volgens Fischler wint iedereen

Eurocommissaris Fischler deinst niet terug voor enig grof geschut om zijn voorstel voor een ingrijpende hervorming van de Europese landbouw te verdedigen....

Van onze correspondent Rob Gollin

In zijn plan somt de Oostenrijker zelf een lijstje van gelukkigen op. De boer kan zich gewoon richten op de markt en raakt verlost van bureaucratische rompslomp. De consument is verzekerd van meer aandacht voor voedselveiligheid en dierenwelzijn, omdat de directe inkomenssteun op die voorwaarde wordt versterkt. De belastingbetaler hoeft minder bij te dragen aan de productie van overschotten, het geld gaat naar plattelandsontwikkeling. Bestuurders zullen blij zijn met een vereenvoudiging van de regels. Internationale organisaties zullen toejuichen dat marktverstorende instrumenten verdwijnen. Lust u nog peultjes?

Fischler kan wel wat overtuigingskracht gebruiken. Uit de lidstaten kwam al vóór de presentatie van de plannen, gisteren in Brussel, krachtige politieke tegenwind. Wie de traditie van landbouwhervormingen in Europa kent, zal niet verbaasd opkijken dat ook de sector zelf zich roert: de eerste demonstranten daagden woensdag al op in Brussel.

Aan Fischlers voorspelling dat de verdiensten van de boeren er niet op achteruitgaan, misschien zelfs vooruit, wordt weinig geloof gehecht. LTO-Nederland heeft berekend dat de inkomens van 17 duizend agrariërs onder druk komen te staan. Er zal zo'n veertig miljoen euro minder aan inkomenssteun naar Nederland vloeien. Een Franse vakbondsleider schetste een nog dramatischer scenario: binnen tien jaar zullen 200 duizend boeren hun bedrijf moeten opgeven. Uit Duitsland kwam de jobstijding dat daar 40 duizend banen verloren gaan.

Europarlementariër Jan Mulder van de VVD meent ook dat er reden is tot enige scepsis over het optimisme van Fischler. Hoewel de gedachte achter diens voorstel hem wel bevalt - 'je moet niet produceren voor niet-bestaande markten' - voorspelt hij dat het zal uitmonden in lagere subsidies aan de boeren. De uit te keren vaste bedragen worden gebaseerd op gemiddelden van de jaren sinds 1993. Toen lagen de marktprijzen nog aanzienlijk hoger en de subsidies derhalve lager. Volgens Mulder gaat Fischler er ook wat al te gemakkelijk van uit dat de vooruitzichten voor de markt gunstig zijn. 'Dat moet je maar hopen.'

Zijn CDA-collega Albert Jan Maat wijst erop dat het voorstel van Fischler de gevolgen buiten beschouwing laat van de Amerikaanse Farm Act, die de eigen voedselproductie van de VS versterkt en de export ondersteunt. Dat heeft al geleid tot meer concurrentie op de wereldmarkt. 'Juist de marktgerichte sectoren worden hierdoor getroffen. In Nederland vallen nu al bovenmatig harde klappen.' Fischler maakte gisteren duidelijk dat hij het Amerikaanse voorbeeld zeker niet zal volgen. 'Dat zou een grote vergissing zijn. Dat is een terugkeer naar het stenen tijdperk.'

De akkerbouw en de rundveehouderij zullen zich het meest verzetten tegen de voorziene vermindering van de directe inkomenssteun met 20 procent. Deze sectoren vormen nu nog de grootste slokop: hun gezamenlijke aandeel in deze subsidievorm is zo'n 80 procent.

Ook vanuit de grote ondernemingen wordt taaie weerstand verwacht. De premies zijn gebonden aan een maximum van 300 duizend euro. Een Britse europarlementariër becijferde dat op dit moment 30 procent van de agrarische bedrijven in zijn land boven dat plafond zit. Ook in Oost-Duitsland, waar de grootschalige veeteelt nog een erfenis is van de vroegere staatsbedrijven, overschrijden veel boeren die grens.

VVD'er Mulder wijst nog op een ander nadeel. De verwerkingsindustrie kan voor onaangename verrassingen komen te staan. Als bijvoorbeeld aardappelboeren onder druk van de markt massaal besluiten graan te gaan verbouwen, zitten bepaalde fabrieken zonder grondstoffen.

Fischler toonde zich woensdag niet erg onder de indruk van de kritiek op zijn plan als geheel en op onderdelen ervan. 'Je kunt niet volstaan met het aanbrengen van wat cosmetica. Er is een complete facelift nodig om de Europese landbouwpolitiek weer geloofwaardig te maken.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden