Boer aan huis

Even surfen, even klikken: zo doe je boodschappen bij de boer zonder er voor uit je luie stoel te komen....

Gemak is één ding, zegt Marco Witzenhausen. Dat je niet meer met een zak biologische aardappelen achter op de fiets door de stad hoeft, is fijn. Maar het is meer dan dat. ‘Het idee dat mijn bloemkool vanmorgen nog op het land stond, geeft me een ongelooflijk goed gevoel. Alles komt direct van de boer. Je haalt de tussenhandel eruit. Op die manier houdt de boer meer over en ik krijg betere spullen.’ Witzenhausen, 36 jaar, getrouwd, vader van twee kinderen en van beroep ‘huisvader’, is vaste klant van de Hofwebwinkel. Elke week zet een vrachtwagentje uit Dronten een paar groene kratten met biologische boodschappen af voor zijn woonboot in Amsterdam. ‘We kopen er bijna alles.’ ‘Van boer naar bord’ of ‘Van het land naar de klant’ zijn de slogans waarmee biologische boerenwebwinkels de markt veroveren. Ze zijn nog een tamelijk nieuw fenomeen, maar ze groeien als kool. Volgens de laatste Bio-Monitor, een overzicht van cijfers en trends uit de biologische sector, groeide de verkoop van biologische voeding via internet vorig jaar met bijna 44 procent. De bloemkool van Witzenhausen komt uit een loods in de polder een stukje buiten Dronten. Buiten loopt een hond te blaffen tussen spelende kinderen, binnen wordt gewinkeld. Tegen de muren staan kisten met groente en fruit uitgestald. Daartussen duwt Lambertus Zijlstra (33) een karretje met groene kratten voor zich uit. Hij vult ze met de boodschappen die klanten via de website hebben besteld. Twee venkelknollen hier, een pondje witlof daar, een zakje rucola. ‘Superlekker’, zegt Zijlstra. ‘Die komt van Jochem de Boer, deelnemer aan Boer zoekt vrouw.’ Heeft De Boer een vrouw gevonden? ‘Nee, Jochem is alleen maar bezig met zijn rucola.’ Als de kratten vol zijn, worden ze op een pallet gezet. De kratten worden vanmiddag bezorgd. ‘Op donderdag doen we altijd Zeewolde. Amsterdam is zaterdag aan de beurt.’ Drieënhalf jaar geleden werd de Hofwebwinkel opgericht, vertelt Zijlstra boven in het rommelige kantoortje van de fruitloods die hij en zijn zakenpartner Peter van IJzendoorn (31) gedeeltelijk huren. De initiatiefnemers waren boeren uit de streek. ‘Iedereen had zijn eigen afzetkanalen. Maar die lopen altijd via de groothandel. Dat kost geld en tijd. Met als gevolg dat de boeren minder geld voor hun product krijgen en de klant meer betaalt.’ En als het eenmaal in de winkel lag, zag het er ook nog vaak slecht uit. De boeren zochten een manier om direct aan hun klanten te leveren. De oplossing was een webwinkel: bestellen via internet, aan of vlakbij huis bezorgd. De Hofwebwinkel begon met zes klanten, nu is dat het honderdvoudige. Elke week gaan 350 bestellingen de loods uit, met een gemiddelde besteding van 55 euro, naar klanten in Flevoland, ’t Gooi en Amsterdam. Van IJzendoorn, net als Zijlstra boerenzoon, rijdt zelf altijd de route Amsterdam: Zuid, IJburg, centrum. ‘Op de Nieuwendammerdijk en in Durgerdam bezorgen we bijna huis aan huis.’ In Nederland zijn een stuk of dertien boerenwebwinkels actief. Elf zijn aangesloten bij Biologisch Goed Van Eigen Erf, een stichting die de verkoop van biologische producten vanaf de boerderij wil stimuleren. Samen dekken ze bijna het land. Biologisch bezorgen is niet nieuw, groenteabonnementen zijn er al lang. Maar webwinkels lijken een nieuwe groep klanten aan te boren, zegt Iris de Graaf namens Van Eigen Erf. Tweeverdieners met drukke banen en kinderen, die toch iets goeds op tafel willen. ‘We hebben er onderzoek naar gedaan. Gemak was een vaak genoemd argument. Bestellen vanuit je luie stoel. Maar er zijn ook mensen die de supermarkt niet vertrouwen. Als je bij een boerenwinkel koopt, ben je betrokken. Je wordt verwelkomd als nieuwe klant, je ontvangt nieuwsbrieven als er geoogst wordt. Dat hoor je bij Albert Heijn niet. Boeren zijn aaibaar geworden.’ Een groot verschil met groenteabonnementen is dat webwinkels keuzevrijheid bieden en een volledig aanbod hebben. De Hofwebwinkel heeft 1.500 biologische producten in het assortiment, van prei tot kattenvoer en van rucola tot biologische badgel. ‘We willen compleet zijn’, zegt Zijlstra. ‘Je moet bij ons alles kunnen kopen wat je nodig hebt.’ Om het bezorgen rendabel te maken moet dat ook wel. Je rijdt niet naar Amsterdam voor een pond witlof. Voor de verse producten is het uitgangspunt dat zoveel mogelijk uit de eigen streek komt. Maar de Hofwebwinkel verkoopt ook avocado’s, mango’s en kiwi’s. Die komen niet uit Flevoland, beaamt Zijlstra droogjes. ‘Zo snel gaat de opwarming van de aarde nu ook weer niet.’ En met Kerstmis hadden ze (biologische) boontjes uit Egypte. ‘Die hebben we een tijd niet verkocht uit ideologische overwegingen. Maar we merkten dat er veel naar gevraagd werd.’ Op de website staat duidelijk welke spullen uit de streek komen en welke niet, zegt Van IJzendoorn. Producten uit de streek zijn aangegeven met een kroontje. ‘Maar mensen moeten zelf een keuze maken. We willen niet belerend zijn. Als we alleen onze eigen spullen verkochten, zouden we niet zoveel klanten hebben.’ De nieuwe bewuste eter heeft duidelijk hedonistischer trekjes dan de oude, merkt ook Reggy Waleson (53) van de tuinderij van de Warmonderhof, een opleidingscentrum voor biologische landbouw in Dronten. Waleson is een van de vaste leveranciers van de Hofwebwinkel. In zijn (onverwarmde) kas liggen studentes op hun knieën om rucola en raapstelen te snijden. De andijvie en de bietjes zijn ook oogstklaar, de peterselie staat op doorschieten. ‘Daar probeer ik zo lang mogelijk mee te doen. Totdat de peterselie van de koude grond zo ver is.’ Waleson, afgestudeerd in vliegtuigtechniek, maar biologisch boer sinds 1980, was een van de medeoprichters van de Hofwebwinkel. De Warmonderhof bood al groenteabonnementen aan. ‘We dachten: we schuiven onze pakketten gewoon in die webwinkel. Maar de webklant bleek een heel ander type mens te zijn.’ De groenteabonnementen waren vanuit de boer gedacht. ‘Die bepaalde wat in het pakket zat. De klant schonk de boer zijn vertrouwen.’ Niet dat de webklant dat niet doet, maar hij wil wel zelf uitmaken wat hij in huis haalt. Daar horen ook ‘luxere’ zaken bij als bananen, sinaasappels, avocado’s. En boontjes uit Egypte, zegt Waleson, die zelf op boerenmarkten staat. ‘Ik verkoop ze ook, al gaat het me aan het hart. Vooral omdat ze er vaak slecht uitzien.’ ‘Cultural creatives’, om een marketingterm te gebruiken, naar schatting 1,6 miljoen Nederlanders, zijn de nieuwe doelgroep. Mensen die bewust willen eten, daar best wat meer voor over hebben (en het ook kunnen betalen), maar hun eetlust niet willen laten bederven door al te ver doorgevoerde principes. Maar de kracht van boerenwinkels blijft toch de directe band tussen boer en klant, is de overtuiging van Hugo Wauters (46) van webwinkel HaiBoerHai in Weert. ‘Onze klanten identificeren zich heel erg met de streek.’ De Hofwebwinkel mag de grootste zijn, Hai- BoerHai (de op een na grootste) was de eerste boerenwebwinkel. Eén boer nam vier jaar geleden het voortouw. Nu zitten er zes achter HaiBoerHai: een kaasmaker, een veehouder, een appelteler, een tuinder, een groentekweker en een varkenshouder. Wauters is sinds een half jaar de directeur. Een jaar geleden handelde hij nog in auto-onderdelen. ‘Dat was een harde, onpersoonlijke wereld. Daar had ik geen voldoening bij. Ik ben altijd al een geitenwollensok geweest. Ik ben nu weer een beetje thuisgekomen.’ In de auto-onderdelenhandel draait alles om logistiek. Die kennis komt Wauters nu van pas. Want het runnen van een boerenwebwinkel is een soort logistieke puzzel, legt hij uit. HaiBoerHai bezorgt in het gebied tussen Nijmegen, Breda, Maastricht en de Duitse grens. De kunst is om afhalen en wegbrengen zo goed mogelijk te combineren. ‘Ik ben nu bijvoorbeeld bezig vlees af te nemen van een biologische kippenboer in Lanaken in België. Maar dat heeft voor mij vooral zin als ik zijn boerderij ook kan gebruiken als afhaalpunt voor bestellingen. Dus moet ik daar klanten zien te werven.’ De ‘kortste weg van boer naar bord’ is zijn uitgangspunt. ‘Zo min mogelijk voedselkilometers maken, dat hoort bij onze doelstelling.’ Dat kan ook betekenen dat iets juist niet bij de boer wordt gehaald. ‘Ik ga niet 70 kilometer omrijden naar een boer om een kistje shiitakes te halen. Dan kan ik ze beter bij de groothandel bestellen.’ Maar als het even kan, komen de spullen wel rechtstreeks van de boer. Dus heeft Hai- BoerHai frambozensap uit Meijel, vlierbessensiroop uit Aarle-Rixtel, meel van de Eikelenhof uit Oppiter, vlees van ’t Schop uit Hilvarenbeek. Eerlijke producten met een gezicht en een verhaal, aldus Wauters. ‘De persoonlijke verbondenheid die boeren met hun product hebben, dat zie je nergens anders.’ Ongeveer eenvijfde van zijn assortiment komt uit de eigen streek, schat Wauters, afhankelijk van het seizoen. De overige viervijfde is ‘service’ om de klant over de streep te trekken. ‘Die eenvijfde uit de streek, daar draait het om.’ HaiBoerHai heeft 370 actieve klanten, mensen die minstens een keer in de maand bestellen. Wauters wil zijn gebied uitbreiden richting Den Bosch en Oss. Deze zomer begint hij in navolging van de Hofwebwinkel met een nieuwe website: overzichtelijker, met meer plaatjes. De Hofwebwinkel doet het goed in Amsterdam en wil Utrecht er ook bij gaan doen. In heel Nederland zijn naar schatting een paar duizend regelmatige klanten van boerenwebwinkels. Dat kunnen er veel meer worden, denkt De Graaf van Van Eigen Erf. Ze wijst naar Denemarken waar een boerenwebwinkel in tien jaar tijd een klantenkring van vijftigduizend heeft opgebouwd, met dertigduizend bestellingen per week. Dat zou niet gek zijn, zegt Wauters. ‘Aan de andere kant: ik hecht ook wel aan onze kleinschaligheid. We hoeven niet uit te groeien tot een mammoetbedrijf. Gewoon een gezonde onderneming.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden