'Boekhouder van Auschwitz' vraagt om vergiffenis

Oskar Gröning, 'de boekhouder van Auschwitz', heeft op de eerste dag van zijn proces om vergiffenis gevraagd. Meteen bij het begin van zijn proces in de Ritterakademie in Lüneburg legde de 93-jarige oud-SS'er een verklaring af: 'Voor mij is het duidelijk dat ik moreel medeplichtig ben.'

Oskar Gröning in de rechtszaal. Beeld afp

Gröning wordt ervan beschuldigd geholpen te hebben bij de moord op 300 duizend vooral Hongaarse joden in het vernietigingskamp.

Met een rollator, ondersteund door zijn advocaten, schuifelde de oude man dinsdagmorgen de rechtszaal binnen. Hij maakte een lichamelijk zwakke indruk, maar oogde geestelijk in orde. Ditmaal geen pathetische taferelen zoals we die een aantal jaren geleden zagen bij het proces van John Demjanjuk. De voormalige bewaker van Sobibor, inmiddels overleden, liet zich destijds meerdere malen op een draagbaar in de rechtszaal naar binnendragen.

Vanwege zijn eerdere uitlatingen in de media was de lange verklaring van Gröning voor de rechter geen verrassing. De grijsaard heeft er nooit omheen gedraaid dat hij meer dan zeventig jaar geleden in Auschwitz was en dat hij de gruwelheden daar heeft aanschouwd. In menig interview heeft hij in het verleden al over zijn verblijf in het kamp verteld.

Oskar Gröning

Wie was de boekhouder van Auschwitz? Lees hier een profiel.

'Boekhouder'

Hij heeft echter, zo verklaarde hij dinsdag opnieuw, zelf nooit actief aan de moordpartijen deelgenomen. Als SS-Unterscharführer (vergelijkbaar met de rang van korporaal) was hij als 'boekhouder' slechts 'een radertje in het geheel' geweest. Hij legde zijn lot aan het einde van zijn verklaring in de handen van de rechtbank. 'U moet beslissen of ik ook strafrechtelijk schuldig ben.'

De voormalige spaarbankbediende, die in Auschwitz tussen mei en juli 1944 onder meer het geld van de gedeporteerden in de boeken moest invoeren en hun koffers in bewaring moest nemen, werd dinsdag in de rechtszaal geconfronteerd met een aantal overlevenden van het Duitse vernietigingskamp. Deze Nebenkläger, van wie een aantal slechts een symbolische straf voor Gröning wil, zijn afkomstig uit Israël, Hongarije, Canada en de Verenigde Staten.

Oskar Gröning in SS-uniform. Beeld ap

27 procesdagen

Gröning kan door de rechter een straf tussen de 3 en 15 jaar opgelegd worden. Zijn advocaten zullen benadrukken dat de grijsaard als jongeman zelf niet deelgenomen heeft aan de moord op de honderdduizenden Joden. Bovendien zou hij meerdere malen aan zijn meerderen gevraagd hebben om overgeplaatst te worden, weg uit het vernietigingskamp, naar het front. Uiteindelijk lukte dat, hij vocht in de nadagen van de oorlog tijdens het Ardennenoffensief, waar hij krijgsgevangen werd gemaakt. Er zijn 27 procesdagen voorzien, de uitspraak wordt eind juli verwacht.

Het is hoogstwaarschijnlijk een van de laatste processen tegen een voormalige nazi. Er lopen nog wel vooronderzoeken tegen andere verdachten, maar de kans dat hun zaak voor de rechter komt, is klein, gezien hun leeftijd. Alleen al in Nedersaksen, de deelstaat waar Gröning woont, is onlangs een aantal onderzoeken naar voormalig concentratiekamppersoneel gestopt. De mannen om wie het ging waren net gestorven, of waren er lichamelijk en of geestelijk zeer slecht aan toe. De 'boekhouder van Auschwitz' is als enige nog bij de tijd, zoals dinsdag in Lüneburg bleek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden