Boeken wegdoen is een stukje van jezelf weggooien

Boeken wegdoen is een deel van je leven wegdoen. Cyrille Offermans zou al zijn boeken in volgorde van aanschaf in de kast willen zien staan. Arjan Peters twijfelt.

Beeld Rein Janssen

Bibliofilie klinkt als een elitaire aandoening, en lijders aan de kwaal zullen zich doorgaans als verfijnde genieters voordoen, maar ingewijden weten dat er dikwijls bloeddorst en onrust bij komen kijken. Altijd een plezier om over dergelijke verzamelaars te lezen, in de wetenschap dat zij doorgedraaid zijn en wij verre van. Dat wij zulke verhalen lezen, bezorgt ons een geruststellende voorsprong. De reddeloze boekenminnaar komt daar niet aan toe, 'want lezen houdt hem maar af van kopen', zoals Gerrit Komrij het met zekere kennis van zaken formuleerde. Toen hij drie jaar geleden stierf, bleven er in zijn Portugese villa 40 duizend boeken achter.

Nog onschuldig, met een verwijzing naar de gelijknamige novelle die Gustave Flaubert als 15-jarige schreef, over zo'n verzamelaar die tuk is op ruiken en strelen zonder ooit verder te komen dan de buitenkant ('hij kon amper lezen'), begint Cyrille Offermans zijn prijzenswaardige essay Bibliomanie (Huis Clos; euro 5,-). Het verscheen ter gelegenheid van de 70ste verjaardag van de Groene-criticus, en is onder meer een fraaie ode aan de leermeester die zijn neus het liefst in een eerste druk van Gorter stak, neerlandicus Enno Endt. Om hem hebben hele generaties studenten gegniffeld, kan ik uit eigen ervaring bevestigen, maar tegelijk was Endts liefde voor Gorter - de vroege sensitivistische, niet de latere marxistische - oprecht en ontroerend.

Offermans heeft als boekengek altijd veel gekocht en niet veel weggedaan. Hij kan weinig sympathie opbrengen voor mensen die dat laatste wél kunnen, ineens een deel van hun leven afstoten, omdat hun voorkeuren zijn gewijzigd. En dan komt het. Zou het niet mooier zijn, stelt Offermans voor, om álle boeken die je ooit kocht en kreeg, in volgorde van aanschaf 'in één gigantische, tientallen meters lange kast te zien staan'?

Ineens zitten we er middenin, vanwege dit duizelingwekkende visioen. Een totaalbeeld van je ontwikkeling, inbegrepen beschamende voorliefdes; is dat nou wel mooi, of wordt het een blik in de spiegel die je op blinde vlekken en vreemde bevliegingen wijst?

Ooit kocht ik het Verzameld Werk van Nico van Suchtelen, alleen omdat ik er niet tegen kon dat het onverkocht bij de Slegte stond. Twaalf delen. Geen letter in gelezen. Horen die toch in mijn levenskast?

Mystiek lichaam van Kellendonk bezit ik in viervoud: als roman uit 1986 (cadeau gekregen toen ik afstudeerde), als onderdeel van Het complete werk (1992, Kellendonk was nog maar kort dood), van De romans (2006, schreef ik over in de krant) en van het nieuwe Verzameld Werk. Het bewijs van een gekte of onmisbaar onderdeel van een eerlijk zelfportret?

Ik hou ze. Alle vier. Wegdoen kan altijd nog, nadat ik zelf ben weggedaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden