Boeken die de grenzen van de verbeelding opzoeken

Deze weken leest Jeroen van Merwijk op verzoek van de boekenredactie de eerste tien pagina's van drie net verschenen boeken en geeft op basis daarvan advies.

Jeroen van Merwijk Beeld
Jeroen van MerwijkBeeld

1. Ryszard Kapuscinski: De dood van de ambassadeur

Querido Fosfor, 9,99 euro.

We beginnen deze week met literaire non-fictie. Kapuscinski geldt als een van de grondleggers van dit lastige genre. Immers: waar houdt journalistiek op en begint de verbeelding?

Mij maakt het niet zoveel uit, allemaal.

Het lijkt me onbegonnen werk om te schrijven zonder verbeelding en zolang er niet van alles uit allerlei duimen wordt gezogen kun je wat mij betreft ver gaan. Helemaal als je het analyserend vermogen van Kapuscinski hebt: 'Degenen die over geschiedenis schrijven besteden te veel aandacht aan opzienbarende momenten en onderzoeken in onvoldoende mate de perioden van stilte. Zij missen de feilloze intuïtie van de moeder wanneer ze hoort dat het in de kamer van haar kind plotseling stil is geworden. De moeder weet dat deze stilte iets vervelends betekent, dat achter deze stilte iets schuilgaat (...) Zowel in de geschiedenis als in de politiek vervult de stilte dezelfde functie.' Zo. Leg het daar maar neer. Nooit eerder bij stilgestaan en een oogopener van jewelste. Doorlezen dus!

Doorlezen! Beeld
Doorlezen!Beeld

2. Annet de Jong: Vaarwel - De Gids voor een mooie, persoonlijke uitvaart

Luitingh-Sijthoff, 19,99 euro

Merkwaardig boek, dit. Het lijkt wel alsof er twee Annet de Jongs aan het werk zijn geweest: aan de ene kant de zakelijke journalist Annet de Jong, die haar metier beheerst en allerlei behartigenswaardigs te melden heeft over algemene keldergraven, thanatopraxie (een lichte vorm van balsemen), asbestemmingen en alles wat met uitvaarten te maken heeft. Aan de andere kant de, zoals dat tegenwoordig zo kernachtig heet, 'mens achter de journalist' Annet de Jong, die ons allerlei persoonlijke ontboezemingen doet, die op mij een beetje een ja - hoe moet ik het zeggen, een beetje een truttige indruk maken en die van mij niet hadden gehoeven.

Over een huisgenoot: 'Ik had belachelijk veel bewondering voor hem, maar los daarvan, we hadden eindeloze conversaties.' Goh. Over een vriendin: 'Het betreft hier mijn meest cynische en sceptische vriendin (die ook heel erg lief is, maar daar gaat het nu niet over).' Nee, daar gaat het inderdaad niet over, dus waarom zou je het vermelden?

Aanvankelijk irriteerde dat toontje me een beetje en later ook nog wel, maar wellicht maakt juist dat toontje het boek niet zozeer geschikt voor cynische en sceptische cabaretiers als wel voor geïnteresseerde huisvrouwen, pottendraaiers en Sigmund-lezers.

null Beeld
Beeld

3. Kris Pint: De wilde tuin van de verbeelding

Boom, 14,90 euro

De ondertitel van dit boek is: Zelfzorg als vrolijke wetenschap. Waar de toon van het vorige boek me wat irriteerde, is het juist de toon van dit boek die me bevalt. Op een niet nadrukkelijke, zachte - ik zou bijna zeggen: Vlaamse - manier verzet dit boek zich tegen de alom tegenwoordige marktwerking en tegen het beeld van de mens als homo economicus.

Een citaat: 'Vandaar ook de noodzaak van verzet, hoe onopvallend ook. Het is de stelling van dit boek (een boek met een stelling, waar vind je dat nog, JvM) dat een dergelijk verzet begint met de verkenning van de innerlijke ruimte van het zelf, een mentale geheime tuin waarin ik me bewust kan worden van wat mij drijft (...) De geheime tuin bevindt zich binnen de ruimte van onze hedendaagse maatschappij met zijn schrale monoculturen en steeds maar weer dezelfde gewassen. Het gaat erom hier bepaalde cultuurpraktijken als tegengif tegen de dominante cultuur te ontdekken en te cultiveren. Het is een praktijk die te vergelijken is met guerrilla gardening, waarbij mensen in publieke ruimtes stiekem bepaalde bloemen of struiken planten, om zo de lelijkheid en monotonie te bestrijden die vele plekken zo deprimerend maken.'

Lezen, dat boek!

null Beeld
Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden