'Boek van de eeuw' veroorzaakt ophef in Duitse literatuur

Op 28 augustus, de 246ste verjaardag van Goethe, verschijnt in een eerste oplage van 100 duizend stuks Ein weites Feld, de nieuwe roman van Duitslands beroemdste nog levende schrijver, Günter Grass (67)....

WILLEM BEUSEKAMP

Reich-Ranicki schreef zijn recensie in de vorm van een open brief aan 'Mein lieber' Günter Grass en verkocht de kopij aan Der Spiegel, die de recensent deze week met een gemonteerde foto het nieuwe boek van Grass op de omslag doormidden laat scheuren. Zeer toepasselijk, want Reich-Ranicki laat niets heel van Ein weites Feld, waaraan Grass vijf jaar heeft gewerkt en waarin hij voor de zoveelste keer afrekent met de Duitse eenheid. Fout taalgebruik, foute vorm, foute constructies, zelfs de politiek-maatschappelijke ideeën van Grass deugen niet.

Helemaal serieus is Reich-Ranicki niet te nemen, sinds hij Cees Nooteboom een van de grootste Europese schrijvers noemt en de Nederlander regelmatig tipt voor de Nobelprijs. Niettemin is zíjn oordeel maatgevend en moet men van goeden huize komen om zijn argumenten te kunnen weerleggen. Toen hij drie jaar geleden Grass' Unkenrufe met de grond gelijk maakte, bleef het boek onverkoopbaar.

Inmiddels heeft Reich-Ranicki - vorig jaar werd hij door Der Spiegel nog even lastig gevallen met zijn vooroorlogse werkzaamheden voor de Poolse geheime dienst - afstand genomen van de omslag van het weekblad. Dinsdagmiddag verklaarde hij zelf ook te zijn geschrokken van het beeld van iemand die een boek verscheurt. Boeken vernielen roept herinneringen op aan Duitslands zwarte periode. Dat is eveneens de mening van de talrijke schrijvers die gisteren in Hamburg demonstreerden voor het kantoor van Der Spiegel, en bij die gelegenheid riepen dat Reich-Ranicki Günter Grass 'fysiek wil vernietigen'.

Grass zelf is buiten zinnen en ziet zijn vrees bevestigd dat het verenigde Duitsland de foute kant opgaat. Een door hem geautoriseerd interview met het weekblad mag volgende week niet worden gepubliceerd, omdat Grass 'geen bijdrage wil leveren aan een blad waar op de omslag het woede opwekkende verscheuren van een boek wordt afgebeeld'. Der Spiegel zegt dat er nog geen beslissing is genomen over het interview.

Deze week mocht het weekblad wel enige passages uit Ein weites Feld overnemen, maar die waren volgens de redactie kwalitatief zo ver beneden de maat dat er van werd afgezien. Grass' uitgever weet de echte reden: Spiegel-uitgever Rudolf Augstein kan Grass niet luchten of zien, omdat Grass nog steeds tegen de Duitse vereniging ageert. 'Belachelijk', luidt de reactie uit Hamburg.

Nog vervelender voor Grass is dat Bild zich op het boek heeft geworpen. Dinsdag werd de schrijver ('hij houdt niet van zijn vaderland') door het massablad tot 'man van de dag' uitgeroepen en, met een halve pagina stoten onder de gordel, samen met zijn boek de grond ingeboord. 'Waar speelt het zich af? In Berlijn. En wat gebeurt er? Niets, helemaal niets.'

Wie wil meegenieten van deze literaire rel moet komende donderdag naar het ZDF kijken: om 22.15 uur meldt zich, onder leiding van Reich-Ranicki, Das literarische Quartett, vier literatuurcritici die menig schrijver en de complete Duitse boekhandel regelmatig slapeloze nachten bezorgen.

Willem Beusekamp

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden