Boek over Willem Venema schetst een promotor die niet schrikt van beetje opwinding en lastige artiesten

Hij voelde precies welke onaangepastheid het goed deed bij het rockpubliek. Een boek schetst de grote rol van programmeur Willem Venema in de Nederlandse rockhistorie.

Willem Venema gaf in 1991 een persconferentie vanuit een Antwerps zwembad. Beeld Michel Linssen

Het was in 2009 op Eurosonic, een vrijdagnacht rond half vier. In het stampvolle café De Spieghel had een onverwachte act het complete publiek aan het meezingen gekregen - ze wilden hem niet meer laten gaan. Zijn naam: Guus Meeuwis. De voorheen brave volkszanger op hét feestje voor opwindende nieuwe popmuziek. Het was een succes voor Meeuwis, maar misschien nog wel meer voor de concertpromotor en -boeker die met Meeuwis, daar, op die plek, op dat tijdstip, in de roos schoot: Willem Venema.

Voor wie beroepshalve ook maar een béétje in de muziek zit, is Venema (nu 65) een bekende in de Nederlandse rockwereld. Op Eurosonic zelf, met zijn roemruchte bowlingfeestjes en popkwizzen, en door de manier waarop hij in zijn lange regenjas bijkans overal opdook, steevast kritisch - want Venema is niet makkelijk te plezieren.

Dat het boek over zijn leven en werk vanmiddag wordt gepresenteerd op het festival in Groningen dat werkelijk wemelt van de vertegenwoordigers uit de muziekindustrie, is dan ook niet meer dan passend.

Tegelijk is het knappe van biograaf Yaël Vinckx dat zij in Volgens Willem, Een onbeschaamde geschiedenis van rock in Nederland de stoere verhalen die dit soort orerende rocklegenden zo kenmerkt, weet te overstijgen. Want zoals de titel al zegt is het boek tegelijk een geschiedenis van de Nederlandse rockwereld. Er is nauwelijks een figuur te bedenken door wiens ogen die beter te vertellen zou zijn. Venema was overal bij.

Begin jaren 70, als een door de Stones geobsedeerde Nijmeegse student die het studeren niet zo ziet zitten, geniet hij een optreden van Cuby & the Blizzards met name van pianist Herman Brood. Het verraadt Venema's uitstekende neus: als Brood hem vraagt een solo-optreden te organiseren in Diogenes, is het juist de schijt-aan-alleshouding die Venema zo in Brood waardeert die de 40 aanwezigen aan het podium genageld houdt. Klein publiek, maar het zingt snel rond - de rest is Broodgeschiedenis.

Venema toont zich al snel een promotor die niet schrikt van een beetje opwinding, rellerigheid en lastige artiesten. Als in 1977 John Cale, voorheen The Velvet Underground, komt optreden in Nijmegen, eist die dat er een paar prostituees opkomen. Na afloop van het - nogal waardeloze - concert begint Cale, zwaar aan de dope, in het zicht van een deel van het publiek een van de sekswerkers te neuken.

Voor Venema het moment dat hij het verstandige besluit neemt nooit meer drugs te gebruiken. Maar het concert illustreert ook het gecalculeerde risico dat Venema's carrière tekent. Hij mag juist de opwindender rockacts uit het alternatieve circuit tot zijn promotiestal rekenen: The Gun Club, Echo & the Bunnymen, Talking Heads, The Sound. Allemaal bands die het in hun rafeligheid ver zouden schoppen. Ook programmeert hij mede de betere festivals, Pinkpop en Lowlands.

Het verhaal vol pieken en dalen dat volgt (Venema verkoopt in 1997 zijn aandelen Mojo voor 1,2 miljoen, terwijl hij er een paar jaar later het vijfvoudige voor had kunnen krijgen) is tegelijk een inzichtelijke en toegankelijke geschiedenis van het rockconcert in Nederland: grote artiesten die een steeds groter aandeel in de opbrengst weten te bedingen, de opkomst van de stadionconcerten in de jaren 80, het kwalitatief abominabele Nederlandse zalencircuit, dat uiteindelijk tot Ziggo Dome en HMH zou leiden, het concert als laatste strohalm bij verdampende cd-inkomsten eind jaren 90, de lezer krijgt alle grote dramatische lijnen mee.

Inclusief de professionalisering, of veramerikanisering, of - in Venema's ogen - ernstige versaaiing van de promotie- en boekingsbedrijfstak. Venema's eigenzinnigheid en ook zijn niet altijd even grote collegialiteit zouden hem van lieverlee bij het bedrijfsmatig steeds gladder geleide Mojo Concerts ('het lijkt hier wel een postkantoor!') onmogelijk maken.

Artiesten als Kraftwerk en Live zou hij door zijn eigenzinnigheid bij Mojo weghalen om er vervolgens vrolijk de concurrentie mee aan te gaan met zijn vroegere werkgever. En uiteindelijk belandde hij bij The Entertainment Group en dus, aanvankelijk tot zijn eigen schrik, bij Guus Meeuwis.

Het beste van ESNS: Diron Animal

Met Diron Animal krijgt Eurosonic een Afrikaans tintje. De zanger-instrumentalist uit het Angolese ghetto Cazenga woont in Portugal. Zijn muziekstijl kuduro bestaat sinds de jaren tachtig, toen in Angola traditionele genres als soca en zouk werden opgepept met een elektronische beat. De Portugese band Throes & The Shine, bij wie Diron Animal zingt, combineerde al rock en kuduro. Nu laat hij een nieuwe loot aan de mondiale danceboom groeien.

18/1 Platformtheater

Maar ook bij de brave Brabander bewees zich Venema's out-of-the-boxigheid. Meeuwis had er altijd van gedroomd in de Londense Royal Albert Hall te spelen en Venema dacht: we dóén dat gewoon. Dus toen Eric Clapton in 2015 ineens daar zeven in plaats van acht concerten wilde geven, greep Venema zijn kans: ineens was de zaal die je normaal gesproken ver van tevoren moest boeken beschikbaar. In Londen had niemand ooit van Meeuwis gehoord, maar tot verbijstering van het zaalmanagement verkocht de Royal Albert Hall in één dag uit. Bussen vol Brabanders trokken naar de Britse hoofdstad.

Ze zouden die avond aan de bar zorgen voor een recordomzet.

Yaël Vinckx, Volgens Willem, een onbeschaamde geschiedenis van rock In Nederland. Atlas Contact, euro 21,99.


Eurosonic 2018

Een nieuwe gouden eeuw lijkt aangebroken voor de Nederlandse pop, en dat ie niet dankzij de platenlabels
aarom scoorde Bettie Serveert goed in de VS en blijft het geluid van Kensington, hier toch mateloos populair, beperkt tot binnenlands gebruik? Nou, dat geluid dus. Lees Dutch in the USA. (+)

Trentemøller, Mø en Agnes Obel maak plaats: dit zijn de nieuwe Deense rijzende sterren
2018 begint pas echt met Eurosonic Noorderslag. Morgen dus. Met dit jaar Deense pop in de hoofdrol. Want de Deense pop staat in bloei. Hoe komt dat? Robert van Gijssel vraagt het na bij drie rijzende sterren in Kopenhagen. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden