Boek over bureaucratie als oorzaak 'Fukushima' is bestseller in Japan

Een boek over bureaucratie, geschreven door een bureaucraat: het lijkt niet een idee waarvan uitgevers likkebaarden. Toch is Nihon Chusu no Hokai (Instorting van Japans centrale bestuur), van de hand van de dwarse topambtenaar ­Shigeaki Koga een stormachtig succes in Japan. Bijna 400 duizend exemplaren zijn er sinds mei verkocht van Koga's schot­schrift over de falende bureaucratie achter de kernramp in Fukushima.

De kerncentrale in FukushimaBeeld ap

Koga's bestseller is de blikvanger in de lange stoet aan Japanse publicaties die de afgelopen maanden over de kernramp zijn verschenen. In zijn boek noemt hij Kasumigaseki, de ministeriewijk in Tokyo waarvan de naam in Japan synoniem is voor de ambtenarij, 'een begraafplaats voor talent'. De 55-jarige Koga, die al meer dan dertig jaar werkt bij het ministerie van Economische Zaken, ziet de verstikkende cultuur binnen de Japanse bureaucratie als voornaamste reden voor de trage, veelbekritiseerde overheidsreactie op het kernongeluk.

Menselijke fouten
Het ongeluk in kerncentrale ­Fukushima nr. 1 was niet te wijten aan de tsunami, maar aan menselijke fouten, schrijft Koga. Vooral de incestueuze relatie tussen zijn eigen ministerie van Economische Zaken en de nucleaire waakhond van Japan, het Nucleaire en Industriële Veiligheidsbureau, lag volgens Koga ten grondslag aan de ineffectieve politieke reactie in de eerste dagen na de ramp. 'De waakhonden en pleitbezorgers van kerncentrales leven samen onder één dak', schrijft hij.

Het is niet de eerste keer dit jaar dat Koga zich manifesteert als horzel van zijn eigen ministerie. In mei werd hij bijna ontslagen om zijn achterhoedegevecht tegen de staatsredding van Tokyo Electric Power (TEPCO), uitbater van de kernreactoren in Fukushima. Kago had in 2003 naam gemaakt met zijn harde aanpak van zombiebedrijven' als de schuldrijke supermarktketen Daiei.

Voor het door aansprakelijkheidsclaims geplaagde Tepco schreef hij in een interne notitie een al even harde aanpak voor: laat het bankroet gaan, ontsla de topmannen, snijd in de pensioenen en verpats het hoofdkantoor. Anders zou de miljardenstrop van de kernramp voor rekening van de Japanse belastingbetaler komen, schreef hij. Maar de redding van Tepco kwam er toch en Koga kreeg een reprimande van het ministerie voor zijn 'schaamteloze zelf-promotie'.

Weinig geestdrift
Het succes van Nihon Chusu no Hokai kan bij Koga's werkgever al helemaal op weinig geestdrift rekenen. Eind juni vroeg Kazuo Matsunaga, de hoogste baas op het ministerie van Economische Zaken, Kago al op te stappen. Tot dusver heeft Kago daar geen gehoor aan gegeven. Matsunaga is het minder goed vergaan. Anderhalve week geleden werd hij ontslagen, om het weifelachtige optreden van zijn ministerie tijdens de kernramp.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden