Boek en televisie?

De KRO schrapt het boekenprogramma Ik heb al een boek. Het programma zou te weinig kijkers trekken. Heeft het wel zin om aandacht te besteden aan literatuur en lectuur op televisie?...

Uitgever Martin Ros, met Aad van den Heuvel presentator van Ik heb al een boek: 'Ik kon zelf het tijdstip waarop de uitzending begon niet meer bijhouden, zo vaak is dat veranderd. Daarvan raken kijkers in de war, terwijl het net leuk begon te worden. Er zat vaart in, de formule deugde langzamerhand. Het was een niet-vooringenomen, gezond-populistische manier om literatuur en lectuur te presenteren.'

'Er is veel belangstelling voor boeken, kijk maar naar de Boekenweek. Ik ben bijna de hele week onderweg geweest, tot aan Boxtel toe. De zalen zitten vol, en mensen kópen dan ook boeken. Er is in Nederland een gemeente rond het boek, maar een versnipperde. Die moet je binden. De commerciële omroepen hebben mij daarover wel eens benaderd. Boeken presenteren in combinatie met een zekere vorm van entertainment. Maar ja, om nu helemaal de nationale halve gare te worden. . . Misschien moet ik me van nu af maar bij het lezen houden.'

Woordvoerder R. Bremer van de KRO: 'Netmanager Gerard Hulshof van Nederland 1 vindt dat Ik heb al een boek te weinig scoorde op die plek in de vooravond. Een andere plek is er niet, want er moet zo sterk mogelijk geprogrammeerd worden. De KRO heeft er niet op aangedrongen het programma te handhaven. Er komt van de STER minder reclamegeld binnen, en we moeten, tegen onze zin overigens, twee miljoen gulden bijdragen aan een sterkere sportprogrammering.

'Het was een tamelijk duur programma, ook al waren er sponsors. Voor die 25 minuten vormde het toch een behoorlijke kostenpost. Natuurlijk, iedere omroep moet aan cultuur doen, maar vanuit de eigen identiteit. Daarom zullen we een programma als Kruispunt wel blijven maken.'

Directeur H. Kraima van de stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB): 'Het is een schande. De KRO heeft het programma geen echte kans gegeven. Nu is er helemaal geen boekenmagazine meer op de Nederlandse televisie. Michaël Zeeman richt zich op mensen die de literatuur nauwgezet volgen, dat programma vormt geen opstapje, zoals Ik lees al een boek.

'Wij zelf steken overigens nooit geld in programma's. Wij doen de Boekenweek en soortgelijke activiteiten. Maar we praten wel veel met omroepen over wat ze aan literatuur zouden kunnen doen. Hilversum vormt voor mij de grootste groep besluiteloze mensen die ik ooit bij elkaar heb gezien. Er is geen omroep geweest waar we de afgelopen twee jaar niet mee hebben gesproken. Maar men komt er nooit uit of men een literair programma wil maken, een talkshow of een algemeen boekenprogramma. Dus gebeurt er niets.'

Directeur M. Sanders van de Stichting Lezen: 'Wij hebben er per jaar drie ton in gestoken, net als het Centraal Boekhuis. We zijn dan ook zeer ongelukkig met deze beslissing van de KRO. Bij een programma als dit is het juist heel belangrijk dat er sprake is van continuïteit, en dat vond de KRO ook, dachten wij.

'Uit onderzoek bleek dat door Ik heb al een boek er mensen naar de boekhandel gingen die daar anders niet kwamen. Het was een heel geringe verschuiving, maar wel meetbaar. Dat is ook onze belangrijkste doelstelling: mensen die niet lezen, aan het lezen krijgen. In Nederland is 18 procent van de bevolking functioneel analfabeet, die haakt af bij langere teksten. Zo'n programma is dan misschien een druppel, maar je moet het één doen en het andere ook.'

Uitgever W. van Oorschot: 'Mensen die zich echt niet voor literatuur interesseren, die krijg je ook niet zover. Leesbevordering? Och god, de helft van onze bevolking leest nooit een boek. Misschien kun je dat geld beter stoppen in het opleiden van jonge enthousiaste mensen die onderwijzer willen worden. Die bestaan nog steeds. Maar soms blijkt dat ze het werk van Annie M. G. Schmidt niet eens kennen. Terwijl de belangstelling voor literatuur begint bij het voorlezen op de lagere school. Er loopt een rechtstreekse lijn van Jip en Janneke naar De donkere kamer van Damocles.

'Over het algemeen onttrekt de televisie zich op flagrante wijze aan haar verantwoordelijkheid om prachtige programma's te maken over literatuur. En in het land der blinden is eenoog koning, dus valt het te betreuren dat Ik heb al een boek verdwijnt. Kijkcijfers interesseren mij niet. De televisie is er voor iedereen, dus ook voor minderheden.'

J. van den Bos, van de gelijknamige Rotterdamse literaire boekhandel: 'Dat programma is voor mijn klantenkring veel te populair. Heel soms stapt een toevallige voorbijganger eens naar binnen, omdat hij of zij het programma heeft gezien. Zelf heb ik het een keer of twee bekeken en toen niet meer. Zonde van de tijd. Zeeman is interessanter voor mij. Maar toch is het jammer dat het weggaat. Hoe meer aandacht voor de literatuur, hoe beter.

Harmen Bockma

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden