Boek en krant vormen sterk koppel in Italië

De Boekenweek begint vandaag. Wat lezen onze Europese buren eigenlijk? Welke auteurs vallen bij hen in de smaak? Aflevering drie van een serie: de Italianen....

Michaël Zeeman

De grote verkoopsuccessen van de Italiaanse boekenmarkt zullen nooit in enigerlei toptien terecht komen, om het even of die nu de ware verkoopresultaten weergeeft of een geïdealiseerde versie daarvan. Dat komt doordat de best verkopende boeken van Italië de boekhandel zelfs nooit bereiken: het zijn de boeken die, voor een habbekrats, bij de dagbladen verkocht worden, aan de kiosk. Ze onttrekken zich aan het meetinstrumentarium van het boekenvak in engere zin. Volgens opgaven van de betrokken kranten zelf gaat het om adembenemende aantallen: oplagen in de honderdduizenden zijn eerder regel dan uitzondering.

Elke krant heeft wel zo'n reeks lopen, variërend van enigszins populair tot verheven en zeer gecultiveerd. Meestal gaat het daarbij om seriewerken of ten minste om door vormgeving of thematiek samenhangende reeksen.

Voor een bedrag van rond de tien euro schaffen talloze Italianen dezer weken telkens een nieuw deel aan van de Storia Universale (bij de Corriere della Sera; afgelopen week verscheen deel 26), van La Storia (bij La Repubblica, ook aan deel 26 toe), van de weergaloze en grondige regionale en stedelijke toeristische gidsen, van een reeks 'klassieken van de negentiende eeuw' (Italiaans en internationaal), een reeks 'Italiaanse klassieken van de twintigste eeuw' (meer dan zestig delen), een encyclopedie van de geografie (atlas-formaat, zes delen uit), bijzonderheden van Rome (bij de plaatselijke krant Il Messaggiero; zeventien delen uit). Eerder verschenen al een drietal verschillende encyclopedieën, de geschiedenis van Italië van Indro Montanelli, en een royale bloemlezing uit de poëzie van de hele wereld.

Het verkoopkanaal van de kiosk, gesteund door redactionele begeleiding in de kranten zelf, lijkt een beschavingsoffensief in gang te hebben gezet zonder precedent. Het laat zich hooguit vergelijken met het effect dat de introductie van de pocket een halve eeuw geleden heeft gehad: belangrijke boeken die ineens binnen het bereik komen van geheel nieuwe bevolkingsgroepen.

Wat lezen de Italianen verder? Volgens de statistiek minder dan menig ander Europees volk, maar elke statistiek vertekent de werkelijkheid. In een land dat nog altijd grote delen kent met een tameljk onderontwikkelde bevolking (het zuiden, de eilanden) vlakt de statistiek uit dat ontwikkelde stedelingen juist opvallend veel lezen.

Politieke boeken, bijvoorbeeld. Over de troebelen in Irak worden niet enkel lawaaiige boeken uit het Amerikaans vertaald, maar verschenen ook ten minste vijftien oorspronkelijke Italiaanse werken. Ze maken deel uit van een vinnige en openbare gedachtenwisseling die eigenlijk alle delen van het Italiaanse politieke leven raakt. De boeken van voormalig televisieverslaggeefster Lili Gruber, over haar verblijf in Irak en over de veranderingen in de islam, werden allebei bestsellers. Datzelfde geldt voor de reeks vlammende pamfletten die haar oudere collega Oriana Fallacci ook afgelopen jaar weer voortzette.

Anders dan in Nederland is het voor een Italiaanse politicus geen aanbeveling analfabeet te zijn. Derhalve schrijven veel Italiaanse politici boeken. De burgemeester van Rome, Walter Veltroni, is zelfs een uiterst productief auteur: hij publiceert reportages, fictie en politiek getint werk. Zijn verhalenbundel Senza Patricio werd afgelopen jaar een succes, evenals zijn La sfida interrotta le idee di Enrico Berlinguer. Over diezelfde communist van weleer deed ook Massimo D'Alema een veel gelezen boekje open, in A Mosca l'ultima volta.

In de literatuur was en is het nieuwe boek van Umberto Eco, hier juist na de zomer verschenen, succesvol: erudiet jeugdsentiment, waaraan veel Italianen zich kunnen spiegelen. Maar de rest van de contemporaine schone letteren in Italië zal de Nederlandse lezer onbekend voorkomen: Nederland heeft zich in cultureel opzicht afgezonderd van Europa en de boekenmarkt concentreert er zich op Anglo-Amerikaanse massaproducten.

In Italië was Antonia Arslans La masseria delle allodole een even aangename als succesvolle verrassing, alsook het meermaals genomineerde Antigone e l'onorevole van Paola Pitagora. Beide boeken zijn goed ontvangen. Datzelfde geldt voor het bekroonde Il dolore perfetto van Ugo Ricarelli.

En, jawel, er is ook een buitenlands boek dat het, in vertaling of in Engelse pocket, goed doet in Italië: Dan Browns culturele thriller. Volgens een bericht in La Reppublica afgelopen week bevordert het boek zelfs de verkoop van titels van Dante en Macchiavelli.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden