interview Annemarie Heite

Boegbeeld van Groningers wil Eerste Kamer in: ‘Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het kan’

Annemarie Heite bij de steigers van een huis in Groningen, dat gesloopt werd wegens aardbevingsschade. Beeld Aurélie Geurts

Een opmerkelijke stap: Annemarie Heite, spreekbuis van door de gaswinning gedupeerde Groningers, wil de Eerste Kamer in. Ze wordt als senator voorgedragen door de nieuwe politieke beweging Code Oranje.

Heite kreeg landelijke bekendheid als talkshowgast en nadat zij zich met haar gezin liet volgen in de documentaire De Stille Beving. Na jaren van buitenparlementair activisme lonkt ze nu naar Den Haag. ‘Ik heb een Pippi Langkous-mentaliteit: ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het kan.’

Vanwaar deze verrassende stap?

‘Ik werd benaderd door Code Oranje of ik iets voor hen wilde betekenen in de provinciale politiek. Maar omdat er al een aantal goede regionale partijen is, kwam het idee: wat zou je ervan vinden om voor ons de Eerste Kamer in te gaan? Daar had ik nog nooit over nagedacht, maar hoe langer ik dat deed, hoe interessanter ik dat voorstel vond worden.

‘De grote afstand tussen politiek en burgers breekt Groningen op, dat zie je overal. Je kunt steeds bij Jinek aanschuiven om te vertellen wat er allemaal niet goed gaat, maar wat verander je daarmee? Ik wilde niet langer langs de zijlijn staan.’

Wat is Code Oranje?

Code Oranje is een in het najaar van 2018 opgerichte politieke beweging die streeft naar ‘radicale politieke vernieuwing’. Er moet meer samenwerking komen tussen de politiek en burgers: ‘co-democratie’, onder meer met referenda. Ook moet ieder ministerie een ‘burgerjury’ krijgen. Code Oranje wordt onder anderen gesteund door oud-SER-voorzitter Herman Wijffels en de partijloze burgemeesters van Maastricht, Annemarie Penn-te Starke. De beweging doet met eigen kandidaten mee aan de Provinciale Statenverkiezingen in Noord-Holland, Zuid-Holland, Gelderland en Noord-Brabant. Daarnaast wil Code Oranje de Eerste Kamer in.

U heeft op de achtergrond al veel connecties, van Kamerleden tot Shell-directeur Marjan van Loon. Ben u niet bang dat u vanuit de Eerste Kamer juist minder invloed krijgt?

‘Integendeel. Mijn netwerk zal vanuit de Eerste Kamer alleen maar groter worden. Daarnaast kan ik vier dagen per week met mijn poten in de Groninger klei blijven staan. Het lastige is dat de mensen in Groningen het vertrouwen in de politiek compleet verloren zijn. En daar gaat hun boegbeeld – ze wordt onderdeel van het systeem. Maar ik beloof mensen dat ze mij mogen vastbinden op een tuinstoel en eens per maand mogen schoonspuiten als dat gebeurt – tot ik mijn gezonde verstand weer terug heb. Je moet het systeem van binnenuit openbreken.’

Waarom Code Oranje?

‘Het gedachtegoed van de beweging sluit erg aan bij mijn Groningse ervaring. We staan hier aan de vooravond van een grootscheepse versterkingsoperatie. Maar het gaat op de oude manier, top-down; burgers staan nog steeds langs de kant. Mensen voelen zich in de steek gelaten door de politiek. Daardoor heerst wantrouwen in alles en iedereen. Ik heb mijn positie boven de partijen opgebouwd, buiten het systeem. Ik zou weleens bij uitstek de persoon kunnen zijn om bruggen te slaan.’

‘Mijn stem heb je!’, klinkt het. Maar: mensen kunnen niet op u stemmen. De Eerste Kamer wordt gekozen door de nieuwe leden van de provinciale staten.

‘Ik kies geen partij – partijen kunnen mij kiezen als ze dat willen. Vertegenwoordigers van regionale partijen, maar ook landelijke. Ik ben al gebeld door boeren met wie ik op het Malieveld stond. Wij gaan statenleden van het CDA bewerken, zeiden ze. Ik wil mijn kandidatuur niet enkel ophangen aan Groningen, maar ik heb wel ervaren dat er ook in andere regio’s veel solidariteit is met wat hier gebeurt.’

De OSF, een directe concurrent bij de Eerste Kamerverkiezingen, heeft nu een zetel in de senaat. Kunt u het verschil maken? 

‘Ik denk dat je altijd verschil kunt maken, al is het door het geluid vanuit Groningen duidelijk te laten horen. Bovendien is er een grote kans dat het kabinet de meerderheid in de senaat kwijtraakt. Dan zullen er zeker onderwerpen zijn waarvoor ze een extra stem nodig hebben.’

Wat worden uw speerpunten, mocht u senator worden?

‘Ik zal vanuit de Eerste Kamer blijven vragen voor de noodzaak van een parlementaire enquête over Groningen. De opdracht is herstel van geschonden vertrouwen. De eerste stap hierbij is volledige transparantie over wat minister Wiebes ‘overheidsfalen van on-Nederlandse proporties’ noemde.

Na jarenlang strijden met de NAM ging de door aardbevingen onveilig geworden boerderij van Annemarie Heite en haar gezin in het Groningse Ter Laan tegen de vlakte. Op dezelfde plek verrees een nieuw huis. ‘Wij laten ons hier niet wegjagen.’

De documentaire De stille beving geeft een huiveringwekkend beeld van de situatie in Groningen.

Code Oranje, een nieuwe partij, wil radicale politieke en bestuurlijke vernieuwing. ‘Het einde van de traditionele politieke partijen nadert’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.