Boef virtueel aan banden gelegd

Wat heeft de wetenschap te zeggen over de actualiteit? Deze week: enkelbanden voor misdadigers.

Marc Dutroux kan voorlopig geen garagehouder worden. Deze week weigerde de rechtbank van Brussel zijn verzoek om onder elektronisch toezicht de rest van zijn straf te mogen uitzitten. Maar stel dat het anders was gelopen: had elektronische detentie de kans op recidive dan verkleind?


Lange tijd leek daarvoor geen bewijs te vinden. Gevangenen in gewone detentie kwamen na hun straf even vaak opnieuw met justitie in aanraking als degenen die met een enkelband thuis zaten. Die enkelband is trouwens echt een band die om de enkel wordt aangebracht. Er zijn grofweg twee typen: een die monitort of iemand op een bepaalde locatie verblijft (huisarrest) en een die kijkt of de 'justitiabele' zich niet binnen of buiten een bepaald gebied vertoont (laten we zeggen een horecagelegenheid). De laatste methode werkt met gps, de eerste met een rfid-chip, die in contact staat met een basisstation in huis. Wordt de verbinding verbroken terwijl de onder toezicht gestelde thuis moet zijn, dan zal de reclassering de volgende dag aanbellen.


Dankzij elektronische detentie kan een enkelbanddrager zich dus in relatieve vrijheid bewegen en het idee is dat dit helpt bij resocialisatie en bij het verkleinen van de kans op recidive. In de Nederlandse situatie lijkt dit ijdele hoop. In een publicatie uit 2007 concludeert het justitiële Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum dat enkelbanddragers nauwelijks een lagere kans hebben om binnen vier jaar met justitie in contact te komen. Anders gezegd: ze gaan vermoedelijk net zo vaak in de fout als hun collega's die achter de tralies bleven. Veel belangrijker lijkt het aantal keren dat iemand eerder met de arm der wet in aanraking kwam. Gebeurde dat relatief vaak, dan is de kans op recidive groot, enkelband of niet. Overigens ging de onderzoekers bij hun studie uit van een voorspelde kans, een theoretisch risico dus.


Zweeds onderzoek dat in 2008 is gepubliceerd in The Journal of Experimental Criminology kwam met een gunstiger uitkomst: de 260 proefpersonen die een enkelband om kregen vervielen significant minder vaak in crimineel gedrag dan een controlegroep. De Zweedse onderzoekers konden echter niet met zekerheid zeggen of het de elektronische detentie was die daartoe had bijgedragen, of dat het het dagbestedingsprogramma was dat de onderzochten verplicht moesten volgen. Wel zijn er sterke aanwijzingen dat de kans op recidive bij enkelbanddragers kleiner is als in het verleden sprake was van criminaliteit van een gemiddelde zwaarte. Moordenaars en veelplegende winkeldieven met een enkelband vervallen dus vaak in oude gewoonten.


Dit is slecht nieuws voor kindermoordenaar Dutroux, die in februari 2014 weer een verzoek tot elektronisch toezicht mag indienen. Als hij dan een woning en werkplaats heeft weten te bemachtigen, is de kans nog steeds klein dat klanten twee benen en een enkelband onder hun Citroën met panne zullen zien uitsteken.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden